Naukowcy z Uniwersytetu Ben-Guriona w Beer Szewie (BGU) opracowali analizę danych z przeszło 264 tysięcy ciąż i nie znaleźli dowodów sugerujących, że stosowanie paracetamolu lub leków z grupy NLPZ, takich jak ibuprofen, podnosi ryzyko wystąpienia wad rozwojowych.
Studium objęło analizę 264 858 ciąż, z czego w ponad 20 tysiącach przypadków matki przyjmowały leki przeciwzapalne w okresie ciąży.
Jakub Mikulski
Rezultaty dwóch badań zostały zaprezentowane w publikacjach naukowych „PLOS Medicine” i „Human Reproduction Open”. Obie analizy były prowadzone przez dr Sharon Daniel. Podstawą obu prac są dwudziestoletnie dane kliniczne zebrane w ramach rejestru siPREG (Southern Israeli Pregnancy Registry). Kluczową dla obu badań jest metoda statystyczna umożliwiająca rozróżnienie wpływu samego leku od przyczyny jego przyjęcia przez pacjentkę.
Reklama Reklama
– Na pierwszy rzut oka, dane surowe mogłyby sugerować niewielki wzrost występowania wad rozwojowych u kobiet, które stosowały te medykamenty – wyjaśnia dr Daniel. – Jednak nasza analiza wykazała, że ryzyko było faktycznie powiązane z chorobą podstawową matki – taką jak wysoka gorączka, infekcja czy schorzenie przewlekłe – a nie z samymi środkami przeciwbólowymi – tłumaczy. Innymi słowy, za zaobserwowaną w danych różnicę odpowiadał stan zdrowia, który skłonił kobietę do sięgnięcia po lek, a nie sama substancja farmakologiczna.
NLPZ w początkowej fazie ciąży
Pierwsza analiza obejmowała wszystkie ciąże zarejestrowane w Centrum Medycznym Soroka w Beer Szewie w latach 1998–2018, które zakończyły się porodem lub przerwaniem ciąży z powodu podejrzewanych nieprawidłowości u płodu. Ogółem przeanalizowano 264 858 ciąż, z których w ponad 20 tysiącach przypadków matki przyjmowały w trakcie ciąży leki z grupy NLPZ.
Zasiłek chorobowy dla kobiet w ciąży już wkrótce może być od pierwszego dnia wypłacany przez ZUS z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W Sejmie ruszy…
Surowy odsetek wad wrodzonych był nieznacznie wyższy w grupie narażonej na NLPZ (8,2% w porównaniu do 7,0%). Jednak po uwzględnieniu takich elementów jak gorączka, schorzenia zapalne, ból, informacje o stanie zdrowia i stylu życia matki (np. wiek, palenie papierosów) czy choroby przewlekłe, pozorna korelacja zanikła. Badacze nie zaobserwowali podwyższonego ryzyka w żadnej z głównych kategorii wad – dotyczących układu krążenia, mięśniowo-szkieletowego, ośrodkowego układu nerwowego, pokarmowego ani moczowego. Efekt ten nie wystąpił również przy analizie każdego leku z osobna.
– Wyniki wskazują, że leki z grupy NLPZ mogą być bezpiecznie stosowane w pierwszym trymestrze ciąży i nie są powiązane z powstawaniem wad wrodzonych – konkluduje dr Daniel.
Paracetamol przez cały okres ciąży
Druga analiza koncentrowała się na paracetamolu – najczęściej stosowanym na świecie środku przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Badano, czy jego przyjmowanie w ciąży wiąże się z wadami wrodzonymi, urodzeniami martwych dzieci, niską masą urodzeniową, niską punktacją w skali Apgar, niewydolnością nerek u noworodka lub przedwczesnym zamknięciem przewodu tętniczego (istotnego naczynia w krążeniu płodowym).
W efekcie wygaszania tzw. specustawy ukraińskiej znacząco spadła liczba uchodźców z Ukrainy leczących się w polskim systemie publicznym. W lutym by…
Paracetamol był stosowany w pierwszym trymestrze ciąży przez 15,5% kobiet, a w trzecim trymestrze przez 14,1%. Również w tym przypadku surowy odsetek wad wydawał się wyższy w grupie narażonej (7,9% wobec 6,9%), jednak po uwzględnieniu cech ciąży i schorzeń matki badacze nie stwierdzili jednoznacznego powiązania między paracetamolem a wadami wrodzonymi. Stosowanie leku w trzecim trymestrze nie wiązało się również ze zwiększonym ryzykiem niewydolności nerek u noworodka ani komplikacji sercowych.
Pozostawał jeszcze jeden aspekt do rozważenia. Część kobiet przyjmuje paracetamol samodzielnie, bez konsultacji lekarskiej i recepty, co nie zawsze jest odnotowywane w dokumentacji medycznej. Naukowcy sprawdzili, czy takie nieudokumentowane przypadki mogłyby wpłynąć na wyniki badania. – Okazało się, że ich liczba musiałaby być nierealistycznie wysoka, aby cokolwiek zmienić – podkreśla dr Ariel Hassidim, współautor badania. Wcześniej ten sam zespół naukowców z różnych dziedzin potwierdził bezpieczeństwo stosowania antybiotyku doksycykliny w pierwszym trymestrze ciąży.
Donald Trump kontra paracetamol
We wrześniu 2025 roku prezydent USA Donald Trump, wraz z sekretarzem zdrowia Robertem F. Kennedym Jr., zorganizował głośną konferencję prasową, na której stwierdził, że przyjmowanie paracetamolu w ciąży prowadzi do autyzmu u dzieci, a sam lek jest przyczyną „gwałtownego wzrostu” liczby takich przypadków. Zaapelował do kobiet w ciąży o unikanie tego leku, zachęcając je, by „walczyły jak lwy”, aby go nie stosować. Jego administracja próbowała wpłynąć na amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA) w celu zmiany ostrzeżeń umieszczanych na opakowaniach leków.
To oświadczenie spotkało się z silną reakcją ze strony środowiska medycznego, w tym Amerykańskiego Kolegium Położników i Ginekologów oraz brytyjskiego Narodowego Towarzystwa Autystycznego, które uznały je za pseudonaukę i niepotrzebne szerzenie paniki. Eksperci przypomnieli, że dotychczasowe, największe analizy – w tym szwedzkie badanie z 2024 roku obejmujące 2,4 miliona ciąż – nie wykazały żadnego związku między stosowaniem paracetamolu w ciąży a autyzmem lub ADHD u dziecka. Podkreślili również realne zagrożenie, jakie stanowi nieleczona wysoka gorączka matki w pierwszym trymestrze. Paracetamol pozostaje jednocześnie jedynym lekiem przeciwgorączkowym uznawanym za bezpieczny w okresie ciąży, podczas gdy ibuprofen nie jest zalecany po 20. tygodniu ciąży z powodu ryzyka komplikacji u dziecka.
Po wypowiedzi prezydenta, w niektórych amerykańskich szpitalach odnotowano spadek podawania paracetamolu, sięgający nawet 10%. Wyniki badań z Izraela są sprzeczne z tym, co twierdził Trump. Izraelscy badacze wykazali, że to choroba matki – wysoka gorączka lub infekcja – może obciążać organizm i wpływać na statystyki. Odradzanie kobietom paracetamolu oznaczałoby więc pozostawienie takiej gorączki bez leczenia, a to właśnie ona, a nie lek, stanowi udokumentowane zagrożenie dla rozwoju płodu.
Badanie poziomu glukozy we krwi należy do podstawowych elementów profilaktyki zdrowotnej. Pozwala wcześnie wykryć stan przedcukrzycowy i cukrzycę,…
Twierdzenia Trumpa odnosiły się bezpośrednio do autyzmu i ADHD, które obalono m.in. we wspomnianym badaniu ze Szwecji. Natomiast naukowcy z Izraela skupili się na innych potencjalnych skutkach – wadach wrodzonych narządów, masie urodzeniowej i komplikacjach ciążowych.
– Celem rejestru siPREG jest zastąpienie niepewności solidnymi dowodami – podsumowuje dr Daniel. – Te rezultaty pozwalają na odpowiedzialne, oparte na badaniach postępowanie w przypadku bólu i gorączki, co zapewnia lepsze efekty zdrowotne zarówno dla matki, jak i dla dziecka – dodaje.