W wtorek rząd zaakceptował propozycję nowelizacji ustawy implementującej unijny akt DSA, która mianuje prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na funkcję koordynatora ds. usług cyfrowych – ogłosiło Ministerstwo Cyfryzacji. Nadzór nad przestrzeganiem przepisów będzie również sprawował szef UOKiK oraz przewodniczący KRRiT.
Projekt ten dotyczy nowelizacji ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz kilku innych ustaw, mającej na celu wdrożenie między innymi europejskiego aktu prawnego dotyczącego usług cyfrowych (Digital Services Act, DSA). Propozycja trafi teraz pod obrady Sejmu.
Polska jest jednym z nielicznych krajów w Unii Europejskiej, które jeszcze nie dostosowały swojego prawodawstwa krajowego do unijnego aktu o usługach cyfrowych. Dalsze zwlekanie może skutkować nałożeniem na Polskę wielomilionowych sankcji finansowych – poinformowało Ministerstwo Cyfryzacji w komunikacie prasowym opublikowanym we wtorek.
„To są oszustwa, które platformy ignorują”. Rząd przyjmuje ustawę
Zgodnie z przyjętym przez rząd projektem, Prezes UKE ma zostać mianowany koordynatorem ds. usług cyfrowych oraz stanie się organem odpowiedzialnym za nadzorowanie wdrażania przepisów DSA. W ramach swoich nowych obowiązków Prezes UKE będzie miał uprawnienia do przeprowadzania kontroli w podmiotach w zakresie naruszeń przepisów, a także do nakładania kar finansowych w przypadku stwierdzenia łamania prawa. Do jego zadań będzie również należeć koordynacja działań z koordynatorami z innych państw członkowskich oraz z Komisją Europejską.
„Po raz pierwszy w Polsce powstanie instytucja posiadająca rzeczywiste uprawnienia wobec platform, z możliwością prowadzenia postępowań i nakładania kar finansowych” – podkreślił w serwisie X wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski.
Zgodnie z projektowanymi regulacjami, nadzór nad stosowaniem aktu o usługach cyfrowych w Polsce będzie również sprawował Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) – w odniesieniu do platform wideo – oraz Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) – w zakresie platform handlowych (tzw. marketplace’ów). Jak sprecyzował Standerski, UOKiK będzie zajmował się nieuczciwymi praktykami handlowymi i naruszeniami w obszarze ochrony konsumentów, w tym manipulacyjnymi interfejsami oraz brakiem przejrzystości reklam prezentowanych na platformach internetowych.
„Na pewno widzieliście w mediach społecznościowych reklamę z twarzą sportowca lub polityka zachęcającą do szybkiej inwestycji bez ryzyka. Albo film, w którym znana dziennikarka poleca jakiś produkt finansowy. To są oszustwa, które platformy internetowe ignorują, ponieważ w Polsce nie ma nikogo, kto mógłby je zmusić do ich usunięcia. To się właśnie zmienia” – zaznaczył wiceszef Ministerstwa Cyfryzacji.
Koniec z bezkarnością platform internetowych
Nowelizacja ma również określić zasady i tryb certyfikacji organów odpowiedzialnych za pozasądowe rozwiązywanie sporów, a także przyznawanie statusu „zaufanego podmiotu sygnalizującego” oraz „zweryfikowanego badacza”.
Jak wskazano w Ocenie Skutków Regulacji, certyfikacji podmiotów zainteresowanych prowadzeniem postępowań polubownych ma dokonywać Prezes UKE po konsultacji z „organami administracji publicznej właściwymi w sprawach zbieżnych z przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o certyfikację”.
Status zaufanego podmiotu sygnalizującego będzie nadawany przez Prezesa UKE wyłącznie podmiotom posiadającym „szczególną wiedzę ekspercką i kompetencje w zakresie zwalczania nielegalnych treści oraz które działają w sposób dokładny, obiektywny i z zachowaniem należytej staranności”.
Z kolei przed przyznaniem statusu zweryfikowanego badacza, Prezes UKE ma zasięgnąć „opinii innych organów administracji publicznej w sprawach zbieżnych z przedmiotem badań, będących przedmiotem wniosku o dostęp do danych”. Zadaniem zweryfikowanego badacza ma być – jak podkreślili autorzy projektu – prowadzenie „konkretnych badań w oparciu o dane przetwarzane przez wskazanego dostawcę”.
Nowelizacja przewiduje również utworzenie – przy Prezesie UKE – Krajowej Rady ds. Usług Cyfrowych, której rolą będzie doradzanie w kwestiach dotyczących m.in. pozasądowego rozstrzygania sporów oraz zaufanych podmiotów sygnalizujących.
Widmo wielomilionowych kar z UE zadziałało
Na początku stycznia bieżącego roku prezydent Karol Nawrocki zawetował tak zwaną ustawę cyfrową, która miała na celu wdrożenie DSA. Umożliwiała ona prezesom UKE i KRRiT wydawanie nakazów platformom internetowym w celu usunięcia nielegalnych treści związanych z 27 czynami zabronionymi. Wyznaczała również prezesa UKE na koordynatora ds. usług cyfrowych. Według prezydenta, zawetowana ustawa wprowadzałaby w Polsce „cenzurę administracyjną” oraz dawała prezesowi UKE „nadmierne kompetencje” bez „wystarczających gwarancji niezależności od bieżącej polityki”.
W konsekwencji weta, na początku lutego na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano dwa projekty ustaw dotyczących świadczenia usług drogą elektroniczną, wdrażające akt o usługach cyfrowych. Jeden z nich daje możliwość między innymi policji, prokuraturze i KAS złożenia wniosku o blokowanie w internecie treści naruszających prawo. Drugi projekt wyznacza prezesa UKE na koordynatora ds. usług cyfrowych. Oba projekty zostały we wtorek zaakceptowane przez rząd.
Akt o usługach cyfrowych (DSA) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową, która nakłada na firmy działające na terenie całej UE odpowiedzialność za treści publikowane na ich platformach. Jego celem jest stworzenie bezpieczniejszego i bardziej przejrzystego środowiska online, przy jednoczesnej ochronie wolności słowa. Wprowadza on większą przejrzystość zasad moderacji treści, obowiązek uzasadniania decyzji o ich usuwaniu oraz jasne zasady dotyczące funkcjonowania algorytmów i reklam. Akt w pełni obowiązuje w krajach UE od 17 lutego 2024 roku.
Na początku maja ubiegłego roku Komisja Europejska skierowała sprawę przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) za niewdrożenie przedmiotowych regulacji. KE zarzuciła Polsce brak wyznaczenia koordynatora ds. usług cyfrowych, który miałby nadzorować przestrzeganie i egzekwowanie przepisów DSA. W maju 2025 roku prezes UKE został tymczasowo wyznaczony na koordynatora, jednak nie jest w stanie w pełni wykonywać swoich obowiązków z powodu braku implementacji DSA w Polsce. (PAP)
mbl/ mmu/