Czterech badaczy z Polski otrzymało granty ERC Consolidator Grants 2025 – zawiadomiła Europejska Rada ds. Nauki. Trzech uczonych działa na Uniwersytecie Warszawskim, a jeden – na Politechnice Wrocławskiej. W aktualnej edycji przekazano łącznie 349 dotacji na łączną sumę 728 mln euro.
Finansowanie projektów badawczych pozyskali naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego: prof. ucz. dr hab. Maria Nowak z Wydziału Prawa i Administracji oraz prof. ucz. dr hab. Wojciech Czerwiński i prof. ucz. dr hab. Michał Pilipczuk z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki. Grant ERC przypadł również dr hab. inż. Sławomirowi Poradzie z Wydziału Chemicznego Politechniki Wrocławskiej.
Każdy z polskich badaczy uzyskał dofinansowanie rzędu 2 mln euro.
Consolidator Grants, przyznawane przez Europejską Radę ds. Badań Naukowych (European Research Council – ERC), to jeden z najbardziej cenionych międzynarodowych programów grantowych. O wsparcie finansowe mogą starać się naukowcy, którzy posiadają od 7 do 12 lat doświadczenia od momentu uzyskania stopnia doktora. Granty te są dedykowane realizacji pionierskich przedsięwzięć i studiów, które w istotny sposób wpłyną na postęp nauki.
Koniecznym warunkiem otrzymania grantu jest zademonstrowanie wybitnych osiągnięć naukowych, w tym publikacji w uznanych, recenzowanych czasopismach międzynarodowych lub prezentacji na konferencjach międzynarodowych. Badania muszą być realizowane w publicznej lub prywatnej jednostce badawczej w jednym z państw członkowskich UE lub krajach stowarzyszonych (np. Albania, Bośnia i Hercegowina, Islandia, Mołdawia czy Ukraina).
Jak ogłosił Uniwersytet Warszawski, projekt prof. Wojciecha Czerwińskiego z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki „przybliży go do rozwiązania jednego z fundamentalnych problemów w informatyce, a mianowicie granic możliwości w systemach z nieskończoną liczbą stanów”.
W ramach projektu „Reachability in Infinite Systems at High Resolution” („Osiągalność w systemach nieskończonych o wysokiej rozdzielczości”, skrót POLARIS) badacz stawia pytania o osiągalność w systemach nieskończonych, czyli modelach programów, które posiadają nieograniczoną liczbę stanów.
– Skupiam się na szukaniu technik, które pozwolą na możliwie szybkie i proste rozwiązanie problemu osiągalności. Jest to kluczowy element, który wpływa na lepsze zrozumienie działania programów – stwierdził prof. Czerwiński, cytowany w komunikacie UW.
Uczony pozyskał dofinansowanie w wysokości blisko 2 mln euro, a realizacja projektu zacznie się w 2026 roku i potrwa pięć lat.
Prof. Maria Nowak otrzymała ERC Consolidator Grant w wysokości 1,9 mln euro na realizację projektu „A provincial capital polis at the end of the Roman era. Periphery or a center ofa power?” („Stolica prowincji u schyłku epoki rzymskiej. Peryferia czy centrum władzy?”, akronim PeriPolis). UW zakomunikował, że praca ma zobrazować późne Cesarstwo Rzymskie jako państwo mierzące się z problemami zaskakująco zbliżonymi do tych, które dotykają dzisiejsze społeczeństwa.
– Celem projektu jest ustalenie, czy kryzys jest nieodłącznym składnikiem upadku imperiów. Chcę również dogłębniej zrozumieć życie codzienne w czasach schyłku – zarówno zwykłych ludzi, jak i elit politycznych. Interesuje mnie, czy elity miały świadomość zbliżającego się upadku i usiłowały mu zapobiec, czy też koniec przyszedł jako nieunikniony wstrząs – wyjaśniła prof. Maria Nowak, cytowana w komunikacie UW.
Jak podała uczelnia, badaniem grafów, czyli zbioru elementów powiązanych ze sobą, zajmie się prof. Michał Pilipczuk z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW, który dostał grant ERC na realizację projektu „Towards a unified structure theory for dense graphs” („W kierunku jednolitej teorii struktury dla gęstych grafów”, akronim WYDRA).
– Grafy to podstawowe obiekty matematyczne służące do modelowania różnego rodzaju sieci. Grafy spotykane w zastosowaniach często cechują się określoną strukturą. Na przykład sieci drogowe są „płaskie”, a społecznościowe składają się z gęstych skupisk i rzadszych połączeń między nimi – opisywał prof. Pilipczuk, również cytowany w komunikacie.
To już drugi grant ERC w karierze tego badacza – po uzyskanym w 2020 r. ERC Starting Grant. W projekcie „Decomposition methods fordiscrete problems” (BOBR) naukowiec badał strukturalne i dekompozycyjne cechy sieci.
Realizacja projektu, na który prof. Pilipczuk otrzymał obecnie dofinansowanie w kwocie 2 mln euro, rozpocznie się w 2026 r. i potrwa pięć lat.
Dr hab. inż. Sławomir Porada z Politechniki Wrocławskiej zyskał grant ERC na projekt „Small Differences, Big Impact: Achieving Effective Selective Separations from Water by Tuning Ion Transport Processes” („Niewielkie różnice, ogromny wpływ: Efektywna selektywna separacja jonów z wody poprzez regulację procesów transportu jonów”, skrót ION-TRACE). Jak podano w komunikacie Uniwersytet Wrocławski, praca koncentruje się na zrozumieniu i sterowaniu procesami transportu jonów, w szczególności tym, jak jony są absorbowane i uwalniane w materiałach elektrodowych.
– Chcę odnaleźć metodę na to, by kierować kinetyką tych procesów, nawet w sytuacjach, gdy jony mają bardzo podobne właściwości – powiedział cytowany w komunikacie naukowiec.
Jak opisała PWr, koncepcja dr. hab. Porady pomoże m.in. stworzyć nowe techniki usuwania i odzyskiwania jonów z wód. To z kolei umożliwi wykorzystanie solanki z odsalania i odpadów po zużytych akumulatorach jako nowatorskich źródeł jonów, zwłaszcza magnezu, sodu i litu. Projekt, na który naukowiec otrzymał z ERC prawie 2 mln euro, potrwa pięć lat.
European Research Council (ERC) to utworzona w 2007 r. organizacja wspierająca nowatorskie, przełomowe badania naukowe w Europie. Agencja każdego roku ogłasza konkursy dla młodych badaczy (Starting Grants i Consolidator Grants) oraz dla doświadczonych naukowców (Advanced Grants). Przyznawane są także Synergy Grants (dla zespołów 2-4 liderów) oraz Proof of Concept Grants (na komercjalizację). Budżet ERC na lata 2021-2027 wynosi 16 mld euro.
Jak zaznaczono na stronie rady, od 2007 r. do chwili obecnej ERC udzieliła w ramach wszystkich programów wsparcie finansowe dla ponad 17 tys. projektów i więcej niż 10 tys. naukowców z 85 krajów. Granty ERC na łączną kwotę 180 mln euro otrzymało 100 polskich projektów (w tym 17 z programu ERC Consolidator Grants na kwotę 33 mln euro).(PAP)
abu/ bar/