W czwartek Sejm przyjął ustawę dotyczącą systemów sztucznej inteligencji, wprowadzając do niej pakiet zmian o charakterze głównie redakcyjnym. Nowe regulacje mają na celu uregulowanie polskiego rynku AI.
Za przyjęciem ustawy wraz z poprawkami głosowało 421 posłów, przeciw było trzech, a 18 wstrzymało się od głosu. Poprawki, złożone przez Lewicę i zaakceptowane przez większość niższej izby parlamentu, miały przede wszystkim charakter legislacyjny i nie naruszały istoty ustawy.
Wśród zmian znalazły się te, które wprowadziły precyzyjny termin na podjęcie przez Senat uchwały w sprawie zgody na powołanie przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, a także te mające na celu zwiększenie przejrzystości procesu wyboru zastępcy przewodniczącego tej Komisji. Inna modyfikacja wydłużyła okres z 14 do 21 dni na przedstawienie Komisji sprawozdania z wykonania działań, o które ta zwróciła się w ostrzeżeniu skierowanym do danego podmiotu jeszcze przed nałożeniem sankcji za naruszenie przepisów ustawy lub unijnego rozporządzenia.
Sama ustawa ma implementować w Polsce unijny akt prawny dotyczący sztucznej inteligencji. **Przepisy te powołają organ nadzorczy rynku, czyli Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI)**, która będzie uprawniona między innymi do inicjowania kontroli w przedsiębiorstwach i weryfikowania, czy technologie oparte na AI są zgodne z wymogami prawnymi.
Zgodnie z ustawą, Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji **będzie mogła między innymi przyjmować indywidualne skargi dotyczące funkcjonowania systemów AI oraz wydawać zgody na systemy uznawane za wysokiego ryzyka (czyli wykorzystywane między innymi w edukacji, kluczowej infrastrukturze, procesach rekrutacji pracowników, zarządzaniu migracją).** Do kompetencji KRiBSI będzie również należeć **wymierzanie kar finansowych oraz wycofywanie z rynku systemów, które nie są zgodne z AI Act.**
Do obowiązków komisji należy również tworzenie tak zwanych piaskownic regulacyjnych, umożliwiających firmom testowanie innowacyjnych rozwiązań AI w kontrolowanych i bezpiecznych warunkach. Zgodnie z przepisami, przynajmniej jedna piaskownica regulacyjna powinna zostać utworzona do 2 sierpnia bieżącego roku.
Kierowanie pracami Komisji powierzone zostanie przewodniczącemu, którego wybierze Sejm za aprobatą Senatu. Ustawa przewiduje, że w skład Komisji wejdą dwaj zastępcy przewodniczącego, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), a także przedstawiciele Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) i Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Komisja będzie ponadto zobligowana do współdziałania z wieloma organami krajowymi, w tym z Urzędem Patentowym RP, Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych oraz organami odpowiedzialnymi za cyberbezpieczeństwo. Obsługę administracyjną i kancelaryjną KRiBSI zapewni urząd obsługujący ministra właściwego do spraw cyfryzacji.
Nowe regulacje zakładają również powołanie przy komisji organu o charakterze opiniodawczo-doradczym – Społecznej Rady do spraw Sztucznej Inteligencji, która będzie składać się z 9 do 15 członków.
Obowiązywania ustawy nie będą podlegać „kwestie związane z bezpieczeństwem narodowym”, obejmujące działania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW), Agencji Wywiadu (AW), Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego. Przepisy nie znajdą zastosowania m.in. w odniesieniu do osób fizycznych korzystających z systemów AI wyłącznie do celów prywatnych, niezwiązanych z działalnością gospodarczą, rolniczą lub inną działalnością podlegającą regulacjom prawnym.
Ustawa przewiduje również, że **minister cyfryzacji będzie mógł przyznawać wsparcie finansowe ze środków budżetu państwa oraz funduszy unijnych na badania naukowe i prace rozwojowe dotyczące AI.** Będzie on również organem właściwym do udzielania powiadomień jednostkom oceniającym zgodność systemów AI z procedurami unijnymi. Kwestie akredytacji takich jednostek zostaną powierzone Polskiemu Centrum Akredytacji.
Przepisy określają również termin, w którym kontrolowana jednostka będzie mogła podpisać protokół kontroli i przekazać go KRiBSI lub zgłosić zastrzeżenia do protokołu – będzie to 14 dni. Dodatkowo, zgodnie z ustawą, kontroler jest zobowiązany do zachowania poufności, w tym informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.
Unijny Akt o sztucznej inteligencji wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., z pewnymi wyłączeniami. W lutym 2025 r. zaczną obowiązywać przepisy dotyczące systemów AI uznawanych za zakazane na terenie UE. Do 2 sierpnia 2025 r. państwa członkowskie miały czas na powołanie krajowego organu nadzoru rynku. W sierpniu 2026 r. w pełnym zakresie zastosowanie będzie miał cały akt, z wyjątkiem jednego artykułu. W pełni zacznie on obowiązywać w 2027 roku. (PAP)
jls/ drag/