Dla wielu rynek akcji jawi się jako obszar zagadkowy, w którym współcześni adepci sztuki finansów osiągają i tracą fortuny. W rzeczywistości jednakże, lokowanie kapitału w akcje jest aktywnością dostępną praktycznie dla każdego. Oto, czym jest giełda i jak rozpocząć inwestycje na rynku papierów wartościowych.
W tym przewodniku szczegółowo omówimy kroki niezbędne do zostania inwestorem giełdowym. Przyjmujemy, że decyzja o rozpoczęciu inwestowania już zapadła, ale brakuje jeszcze wiedzy, jak się za to zabrać. Mamy również nadzieję, że jesteś świadomy ryzyka utraty środków finansowych, które jest nieodłącznym elementem spekulacji giełdowych.
Giełdowy konkurs o duże pieniądze. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Sprawdź swoje umiejętności inwestycyjne na giełdzie bez ryzykowania prawdziwych pieniędzy i zgarnij atrakcyjne nagrody – to letnia propozycja od Bankier.pl i Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Gra na giełdzie dla początkujących
Samo określenie „gra na giełdzie” jest szkodliwe dla rynku kapitałowego i wypacza jego prawdziwą naturę. Giełda nie przypomina kasyna. Wchodząc do kasyna, grasz przeciwko jego właścicielowi, a szansa na wygraną (z pewnymi wyjątkami) jest mniejsza niż na przegraną. Z kolei na giełdę stale napływa nowy kapitał: nie tylko od nowych inwestorów, ale przede wszystkim w formie dywidend wypłacanych przez notowane spółki.
Reklama
Zobacz także
Cały świat na jednym rachunku. Ponad 71 tys. instrumentów finansowych (Link afiliacyjny – zarabiamy na prowizji)
W tym artykule skupimy się wyłącznie na technicznych aspektach inwestowania na giełdzie. Kwestie dotyczące cech osobowościowych, które powinien posiadać inwestor, czy też wyboru odpowiedniej strategii, zostały omówione w poradnikach „Jak inwestować na giełdzie” oraz „5 wskazówek dla początkującego inwestora”. Zapraszamy również do zapoznania się z obszernym artykułem poświęconym inwestowaniu: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Temat „inwestowanie na giełdzie dla początkujących” warto rozpocząć od podstawowych definicji oraz wyjaśnienia mechanizmów działania giełdy. Giełda papierów wartościowych to miejsce, gdzie spotykają się osoby i instytucje zainteresowane kupnem lub sprzedażą akcji, obligacji, certyfikatów i innych papierów wartościowych. Inwestorzy to właśnie te osoby i instytucje kupujące i sprzedające wspomniane papiery. Inwestor nabywa instrumenty finansowe w oczekiwaniu na zysk, czy to w postaci odsetek, dywidendy, czy też wzrostu wartości nabytego aktywa. Inwestowanie ma na celu generowanie zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się kursy akcji na GPW
Aby nabywać akcje na giełdzie, konieczne jest założenie konta inwestycyjnego w licencjonowanym przez KNF domu maklerskim. Dom maklerski stanowi niezbędnego pośrednika między inwestorami, bez którego niemożliwy jest zakup akcji bezpośrednio na GPW. DM kupuje i sprzedaje akcje na giełdzie zgodnie z poleceniami swoich klientów, odnotowując liczbę zakupionych akcji na indywidualnym rachunku maklerskim. Dowiedz się, jak wybrać dom maklerski.
Bankier.pl
Krok 1. Założenie rachunku inwestycyjnego
Pierwszym etapem dla początkującego inwestora jest wizyta w domu maklerskim (alternatywnie biurze maklerskim lub u brokera) w celu zawarcia umowy o prowadzenie rachunku inwestycyjnego. Służy on do przechowywania i obrotu papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi. Umowę dotyczącą rachunku maklerskiego można podpisać osobiście w placówce obsługi klienta lub złożyć wniosek online – wówczas umowa zostanie dostarczona do podpisu przez kuriera. Wystarczy posiadać dowód osobisty lub paszport.
Sama umowa z domem maklerskim jest stosunkowo prosta i przypomina umowę prowadzenia konta bankowego. Aby otworzyć rachunek inwestycyjny i rozpocząć inwestowanie na giełdzie, wymagane jest ukończenie 18. roku życia. Przed podpisaniem umowy będziemy musieli wypełnić unijny formularz MIFID, który służy ocenie naszej wiedzy na temat inwestowania. Dodatkowo, od grudnia 2016 roku, w pakiecie znajduje się amerykański formularz FACTA, w którym należy zadeklarować status rezydenta podatkowego Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
W Polsce działa blisko 50 domów maklerskich posiadających licencję Komisji Nadzoru Finansowego, jednak nie wszystkie świadczą usługi dla klientów indywidualnych. Na wiosnę 2022 roku domy maklerskie prowadziły około 1,5 miliona rachunków, z czego ponad 86% klientów skupiało się u 10 największych brokerów. Oferta domów maklerskich jest zazwyczaj podobna: prowadzenie rachunku jest bezpłatne lub wiąże się z rocznym kosztem w wysokości około 60 zł. Ponadto inwestor ponosi opłatę transakcyjną za każde zrealizowane zlecenie – od lat standardem jest stawka w okolicach 0,39% wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Umowę z biurem maklerskim można zakończyć w dowolnym momencie, z zachowaniem okresu wypowiedzenia określonego w umowie. Nie ma ograniczeń co do liczby posiadanych rachunków u różnych brokerów. W zależności od potrzeb można zatem równocześnie korzystać z usług kilku, a nawet kilkunastu domów maklerskich.
Krok 2. Wpłata pieniędzy na rachunek maklerski
Po założeniu rachunku można dokonać wpłaty środków finansowych. Kwota, którą będziemy obracać, jest indywidualną decyzją każdego inwestora. Zaleca się, aby w początkowym okresie inwestowania nie angażować zbyt dużych sum pieniędzy w zakup akcji. Oczywiście, dla każdego „niewielka kwota” ma inne znaczenie. Lepiej jednak, aby pierwszą wpłatę potraktować jako środki, które można stracić bez istotnego wpływu na kondycję finansową i samopoczucie. Niestety – nie można nauczyć się zarabiania na giełdzie bez doświadczenia strat. Same straty są nieuniknionym elementem procesu inwestowania i dotykają każdego inwestora. Kluczowe jest jedynie, aby suma strat i kosztów nie przewyższyła sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Zazwyczaj wpłaty na rachunek inwestycyjny realizuje się poprzez przelew bankowy na konto wskazane przez dom maklerski. Tylko niektórzy brokerzy umożliwiają wpłatę gotówki. Gotówkę można również wpłacić w banku, zlecając tam przelew. Ponadto niektóre banki integrują rachunek inwestycyjny z kontem osobistym, co pozwala na kupno akcji bezpośrednio ze środków dostępnych na rachunku bankowym.
Krok 3. Składanie zleceń, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby nabyć akcje, należy złożyć zlecenie. Dawniej polegało to na udaniu się do punktu obsługi klienta (POK) domu maklerskiego i złożeniu ustnej lub pisemnej dyspozycji maklerowi. Następnie makler wystawiał pokwitowanie i przesyłał nasze zlecenie do systemu transakcyjnego GPW. Na przestrzeni lat mechanizmy działania giełdy uległy znaczącej zmianie. Obecnie większość zleceń składa się za pośrednictwem internetu oraz aplikacji mobilnych domów maklerskich. Zlecenie nadal trafia najpierw do systemu DM, skąd jest przekazywane na giełdę. Pozwala to na obniżenie kosztów (prowizje od zleceń internetowych są znacznie niższe niż od telefonicznych lub osobistych), zwiększenie szybkości i wygody transakcji.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzaje zleceń maklerskich stanowią temat na odrębny poradnik. Na początek wystarczy zrozumieć, że istnieją dwa podstawowe typy zleceń: zlecenia kupna i zlecenia sprzedaży. W ramach pierwszego typu oferujemy środki pieniężne w zamian za akcje, a w zleceniach sprzedaży proponujemy akcje w zamian za gotówkę. Drugim istotnym kryterium jest kwestia naszych priorytetów.
Aby kupić lub sprzedać akcje, możemy skorzystać ze zlecenia z limitem ceny lub zlecenia typu „po każdej cenie” (PKC). W przypadku zleceń z limitem określamy liczbę akcji do kupienia/sprzedania oraz cenę jednostkową, po której zgadzamy się nabyć/sprzedać dane akcje. Jeśli składamy zlecenie kupna na przykład 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, mamy pewność, że nie zapłacimy więcej niż 12,5 tys. zł plus prowizja (kwota może być niższa, jeśli ceny rynkowe będą poniżej 125 zł). Zlecenia PKC mają priorytet w realizacji nad zleceniami z limitem, jednak nie gwarantują one precyzyjnej kwoty, jaką faktycznie wydamy na zakup akcji lub otrzymamy za ich sprzedaż.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych obrót akcjami odbywa się w formie zdematerializowanej. Są one zapisywane elektronicznie przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Zapomnijmy zatem o scenach z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy tłoczący się na parkiecie giełdowym przekrzykiwali się i wymieniali plikami papieru symbolizującymi określoną liczbę akcji. Obecnie wszystkie transakcje odbywają się drogą elektroniczną i są przechowywane w pamięci komputerów.
Na GPW można handlować nie tylko akcjami. Na rynku kasowym dostępne są również prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF, certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst także obligacje. Ponadto GPW oferuje szeroką gamę instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontrakty terminowe i opcje – jednakże są to już zaawansowane instrumenty, stanowiące temat na odrębny poradnik.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Zawsze pamiętaj, że na giełdzie inwestujesz samodzielnie i na własne ryzyko. Żadna rekomendacja, porada czy analiza nie zwalnia Cię z odpowiedzialności za podjęte decyzje. Dom maklerski pełni jedynie rolę pośrednika i nie odpowiada za to, czy Twoja transakcja przyniesie zysk. Co istotne, DM nie jest stroną transakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Opłaty i prowizje, czyli ile kosztuje kupowanie i sprzedawanieakcji
Indywidualne inwestowanie w akcje spółek giełdowych nie wiąże się ze znacznymi kosztami. Podstawowe warianty rachunków inwestycyjnych są często oferowane i prowadzone bezpłatnie lub za niewielką opłatą roczną w wysokości kilkudziesięciu złotych. Więcej trzeba zapłacić za dodatkowe funkcje, takie jak dostęp do serwisów informacyjnych czy rozszerzony podgląd arkusza zleceń. Standardowo widzimy tylko najlepszą ofertę kupna/sprzedaży i mamy dostęp do notowań w czasie rzeczywistym. Taki podstawowy pakiet w większości przypadków powinien wystarczyć początkującemu inwestorowi.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski generuje zyski z prowizji pobieranych od każdej zrealizowanej transakcji kupna i sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja w wysokości 0,3-0,4% od dyspozycji składanych przez internet. Niektórzy brokerzy potrafią jednak obniżyć ją nawet w okolice 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna – zazwyczaj wynosi ona 3-5 zł od zrealizowanego zlecenia.
Krok 5. Liczenie zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia zlecenia, inwestor powierza rynkowi kontrolę nad swoimi środkami finansowymi. To od decyzji wszystkich uczestników rynku zależy, czy ceny nabytych akcji będą rosły, czy też spadać. Przyczyny wzrostu lub spadku cen poszczególnych akcji stanowią temat na inną okazję – to sedno tego, co nazywamy inwestowaniem.
Przeczytaj także
Jak inwestor traci na giełdzie
Niemniej jednak podstawowa zasada liczenia zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje po cenie wyższej niż cena ich zakupu (uwzględniając zapłacone prowizje!), odnotowaliśmy zysk. Jeśli sprzedaliśmy akcje po cenie niższej niż cena ich zakupu, ponieśliśmy stratę. Jeśli posiadamy akcje, których bieżąca wartość rynkowa jest znacznie niższa od ceny ich nabycia, jesteśmy „uwięzieni” w długoterminowych inwestycjach. Od zysków kapitałowych uzyskanych w danym roku kalendarzowym naliczany jest 19% podatek (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata gotówki
Środki zgromadzone na rachunku pieniężnym w biurze maklerskim można wypłacić w dowolnym momencie. Zazwyczaj wypłata realizowana jest poprzez przelew na wcześniej zdefiniowany przez inwestora rachunek bankowy. Po złożeniu dyspozycji przelewu, środki powinny znaleźć się na koncie najpóźniej następnego dnia.
Niektóre domy maklerskie oferują również możliwość wypłaty gotówki w swoich oddziałach. Operacja ta może jednak wiązać się z dodatkową opłatą, a w przypadku większych kwot wymaga wcześniejszego zgłoszenia.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych stanowi zazwyczaj pierwszy etap na ścieżce inwestycyjnej. Jest to wartościowa szkoła przed wejściem na rynki zagraniczne, rynki kontraktów terminowych czy rynek walutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z perspektywy inwestora indywidualnego, głównym ograniczeniem warszawskiego parkietu jest brak możliwości odpowiedniej dywersyfikacji portfela. Problemem jest nie tylko koncentracja ryzyka na jednym kraju (Polsce), ale również na jednej walucie (polski złoty). GPW brakuje również różnorodności: niewiele jest spółek technologicznych, brakuje globalnych koncernów, a niektóre branże reprezentowane są przez zaledwie jedną lub dwie spółki.
Podsumowanie
Nie należy obawiać się inwestowania na giełdzie, jednakże nie warto rozpoczynać go bez odpowiedniego przygotowania. Nabycie umiejętności operowania na giełdzie jest możliwe – na początek wystarczy lektura niniejszego poradnika oraz materiałów zawartych w podanych odnośnikach. Rozpoczynając karierę inwestora, trzeba jednak liczyć się z koniecznością ciągłego zdobywania wiedzy i nowych informacji o sytuacji na rynku. Nie bez powodu Bankier.pl od lat jest czołowym portalem wśród polskich inwestorów indywidualnych.