Giełda Zondacrypto przekazała komuś pożyczkę w wysokości 75 mln EUR z kapitału klientów – wynika z raportu finansowego firmy za rok 2024. Z naszych ustaleń wynika, że akceptując aktualny wówczas regulamin, klienci wyrażali zgodę na swobodne dysponowanie przez giełdę ich funduszami i kryptowalutami. W sprawozdaniach złożonych przez Zondacrypto w Estonii dostrzegamy także uwagi audytorów, model biznesowy bazujący na własnym tokenie i powiększające się straty.
Sporo klientów Zondacrypto czeka na realizację poleceń wypłaty środków. Kłopoty nasiliły się pod koniec marca. W niniejszym artykule analizujemy raporty finansowe spółki-córki giełdy – zarejestrowanej w Estonii firmy BB Trade Estonia OÜ.
Należy mieć na względzie, że informacje zawarte w tym artykule dotyczą dosyć odległej przeszłości – ostatni raport spółki dotyczy 2024 roku i został zatwierdzony przez jej dyrektora generalnego Przemysława Krala 29 lipca 2025 roku.
Obraz, który wyłania się z tego i wcześniejszych sprawozdań prowadzi jednak do istotnych pytań dotyczących funkcjonowania i rentowności pochodzącej z Polski platformy, która rozpoczęła działalność w 2014 roku jako BitBay.
Czy klienci Zondacrypto wyrażali zgodę, aby giełda dysponowała ich kapitałem?
BB Estonia Trade OÜ – estońska spółka dominująca giełdy Zondacrypto napisała w sprawozdaniu finansowym za 2024 rok: "środki klientów były dalej alokowane kapitałowo zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej”. W roku 2024 giełda operowała kwotą 82 mln EUR należącą do jej użytkowników. Jako pierwszy wspomniał o tym partner Kancelarii Prawnej Skarbiec Robert Nogacki.
Dysponowanie środkami klientów jest sprzeczne z regulaminem Zondacrypto obowiązującym od 1 stycznia 2026 roku. Giełda publikuje na witrynie również dwa wcześniejsze regulaminy (z 19.07.2025 i 3.10.2025). Nie ma w nich już frazy "zondacrypto nie używa środków Klientów, zarówno w walutach FIAT, jak i Kryptowalutach, na własny użytek."
WeybackMachine umożliwia zajrzenie głębiej w historię. W regulaminach obowiązujących od co najmniej 17 maja 2023 roku do minimum 30 grudnia 2024 roku (maksymalnie do 19.07.2025) znajdujemy zapis:
“Akceptując niniejszy Regulamin, Klient upoważnia zondacrypto do wykorzystywania we własnym interesie kapitału przekazanego na rachunek Klienta wyrażonego w Walutach FIAT lub Kryptowalutach oraz Kryptowalutach nabytych przez Klienta w trakcie transakcji realizowanych na Giełdzie, oraz wszelkich aktywach cyfrowych, bez konieczności wypłacania Klientowi jakichkolwiek odsetek za czas, w którym zondacrypto zarządzała tymi środkami.”
Fragment regulaminu świadczenia usług Zondacrypto z 17 maja 2023 roku (Zondacrypto)
Zatem użytkownicy giełdy sami wyrażali zgodę na to, by Zondacrypto obracała ich środkami według własnego uznania. Wielkość wykorzystywanego kapitału klientów wzrastała z roku na rok:
| Rok sprawozdawczy | Kwota wykorzystanych środków klientów (EUR) | Źródło danych |
| 2022 | 26 220 117 (*1 835 679) |
nota 2 (raport 2022) |
| 2023 | 19 034 508 |
nota 12 (raport 2023) |
| 2024 | 82 745 189 |
nota 12 (raport 2024) |
| * w raporcie za 2023 r. spółka zrewidowała dane porównawcze za rok 2022, podając w tej pozycji kwotę zaledwie 1 835 679 EUR zamiast pierwotnie raportowanych 26,2 mln EUR. | ||
Niezabezpieczone kredyty od Zondacrypto z pieniędzy użytkowników
Największą wartością na liście zobowiązań Zondycrypto w 2024 roku była "pożyczka nr 7" wynosząca 75 016 307 EUR, udzielona w kryptowalutach na zmiennym oprocentowaniu, z terminem spłaty w 2025 roku. Firma nie wskazała dla niej żadnego konkretnego zabezpieczenia, chociaż w przypadku o wiele mniejszych sum zdarzało jej się ustanawiać hipoteki czy zastawy w Ethereum.
Analiza zdarzeń po dniu bilansowym budzi dodatkowe wątpliwości. W nocie nr 25 do sprawozdania za 2024 rok wskazano, że do 28 lipca 2025 roku z tytułu pożyczek nr 6 i 7 zwrócono łącznie 58 264 000 EUR.
Suma wartości tych dwóch pożyczek na koniec 2024 roku wynosiła blisko 89,5 mln EUR. Oznacza to, że w lipcu 2025 roku ponad 31 mln euro w aktywach wciąż nie wróciło do firmy.
Nie wiemy, czy braki zostały uzupełnione. Więcej informacji na ten temat może zawierać sprawozdanie za 2025 rok. Zgodnie z prawem estońskim BB Estonia Trade OÜ powinna przedłożyć go do 30.06.2026.
Tendencja spadkowa: wpływy, zyski i koszty operacyjne
Analiza raportów z lat 2021-2024 ukazuje kurczenie się głównego modelu biznesowego giełdy i gwałtowny wzrost kosztów. W okresie prosperity w 2021 roku firma osiągnęła rekordowe wpływy ze sprzedaży (prowizje z giełdy) w kwocie 23,8 mln EUR, co przełożyło się na prawie 17,2 mln EUR dochodu netto.
Kryzys na rynku kryptowalut zweryfikował te wyniki. W 2022 roku przychody z prowizji spadły do 6,2 mln EUR, a dochód netto zmniejszył się do 1,14 mln EUR.
Trend malejący kontynuowano w 2023 roku, kiedy to przychody z podstawowej działalności wyniosły jedynie 4,67 mln EUR, a zysk netto zaledwie przekroczył 1 mln EUR.
W sprawozdaniu za 2024 rok pomimo trwającej na świecie hossy, standardowe przychody (prowizje) drgnęły tylko delikatnie, wynosząc ok. 6 mln EUR. Koszty operacyjne wystrzeliły – wydatki na towary i usługi IT podwoiły się do poziomu -8,72 mln EUR, a "pozostałe koszty operacyjne" poszybowały z -1,3 mln EUR w 2023 r. do -10,8 mln EUR w 2024 roku.
Oznacza to, że z samej głównej działalności giełda wygenerowała w 2024 roku stratę przekraczającą 13,3 mln EUR.
Tajemnicze zaliczki i agresywna rachunkowość
Równocześnie w 2024 roku gwałtownie wzrosły przepływy z Zondycrypto do podmiotów powiązanych kapitałowo. Nota nr 3 raportu za 2024 rok pokazuje, że "inne należności” w kwocie 30 451 398 EUR to w całości zaliczki (ettemaksed) przekazane jednostkom powiązanym. Rok wcześniej kwota ta wynosiła 8,3 mln EUR.
Firma nie tłumaczy przeznaczenia tych środków, wskazując szwajcarską Divisio Holding A.G. jako główną jednostkę nadrzędną.
Równolegle bilans powiększał się za sprawą strategii księgowania kosztów. W sprawozdaniu za 2024 rok wycena wartości niematerialnych (estoń. muud immateriaalsed põhivarad) – głównie platformy IT giełdy – podniosła się do 35 488 635 EUR. Tylko w tym jednym okresie sprawozdawczym do wartości platformy dodano niemal 3,9 mln EUR nakładów na usługi informatyczne. Pomimo takich inwestycji firma deklaruje obecnie problemy techniczne z wypłatami.
Zondacrypto systematycznie dodawała do wyceny swojego oprogramowania miliony euro, traktując jako aktywa również koszty pracownicze – tylko w 2024 roku do bilansu dodano w ten sposób 988 408 EUR. W razie upadłości realna wartość aktywów niematerialnych giełdy może okazać się więc mniejsza niż wykazywana w raportach.
Token ZND ratuje bilans. Kadra zarządzająca dostaje podwyżki
W 2024 roku ilość środków pieniężnych na kontach Zondycrypto zmniejszyła się z 13,49 mln EUR na koniec 2023 roku do 9,72 mln EUR. Jej spółka-matka poniosła 13,3 mln EUR strat na działalności podstawowej. Mimo to BB Estonia Trade OÜ wykazało w sprawozdaniu za 2024 rok 8 443 567 EUR dochodu netto (8,4 mln EUR).
Model finansowy giełdy stał się wtedy zależny od jej własnego tokena – ZND. Przychody powiązane z tym aktywem (wycena, sprzedaż, roszczenia) wyniosły ok. 19,5 mln EUR, co stanowiło aż 73% ogólnych przychodów operacyjnych giełdy.
Pozostałe przychody operacyjne Zondacrypto w sprawozdaniu finansowym za 2024 rok
- roszczenie z tytułu tokenów ZND (ZND tokeni nõue): 13 696 115 EUR
- zysk ze zmiany wartości tokena ZND (Kasum ZND tokeni väärtuse muutusest): 4 018 309 EUR
- sprzedaż tokenów ZND (ZND tokeni müük): 1 308 206 EUR
- sprzedaż publiczna tokenów ZND (ZND tokeni avalik müük): 522 386 EUR
Łącznie: 19 545 016 EUR
Spółka regulowała tokenem ZND także rzeczywiste koszty. Jak wynika z noty objaśniającej do ostatniego raportu (szczegółowe rozbicie "pozostałych kosztów operacyjnych”), za kampanie promocyjne zapłacono tokenami o wartości 2 363 205 EUR
Mimo wymienianych wątpliwości, wynagrodzenia kadry zarządzającej regularnie rosły:
| Rok | Łączne wynagrodzenie i świadczenia dla zarządu (EUR) | Źródło danych |
| 2022 | 41 825 |
nota 25 (raport 2022) |
| 2023 | 181 671 |
nota 24 (raport 2023) |
| 2024 | 824 847 |
nota 24 (raport 2024) |
Jak widzimy w ciągu zaledwie dwóch lat koszt utrzymania kierownictwa Zondacrypto zwiększył się dwadzieścia razy. Skład kierownictwa giełdy na przestrzeni ostatnich lat prezentował się następująco:
- Przemysław Kral – pełni funkcję członka zarządu (w tym prezesa/CEO) od listopada 2021 roku.
- Dawid Sendecki – pełni funkcję członka zarządu od czerwca 2021 roku.
- Guido Bühler – należał do zarządu od grudnia 2023 roku do marca 2025 roku.
Rada Nadzorcza BB Estonia Trade OÜ (Nõukogu) składała się z 3 członków: Guido Bühlera, Georgiego Džaniašviliego oraz Giorgio Chielliniego (od 17.03.2025 do 10.09.2025) – legendarnego piłkarza Juwentusu, który pełnił też rolę ambasadora Zondycrypto.
Pozycja wynagrodzenie zarządu (Muud hüved = inne korzyści) (Sprawozdanie finansowe Zondacrypto za 2024 rok)
W kontekście wynagrodzeń intrygującym elementem sprawozdania za 2024 rok jest też sekcja "zobowiązania warunkowe" (tingimuslikud kohustised), gdzie firma ujawnia potencjalne dywidendy w wysokości aż 26 821 167 EUR na koniec 2024 roku.
Trzy lata uwag audytorów
Zanim w 2024 roku biegły rewident wydał pozytywną opinię, sprawozdania przez trzy lata były podważane przez audytorów z powodu trudności w dostępie do danych.
- 2021 rok – audytor (Crowe DNW OÜ) odmówił wydania oceny. Nie był w stanie zweryfikować bitcoinów (BTC) o wartości 145,7 mln EUR, ponieważ zarząd zablokował wejście do portfela, tłumacząc to bezpieczeństwem. Nie potwierdzono także własności sald LUNA i Litecoin.
- 2022 rok – opinia z zastrzeżeniem – biegły Sergei Tšistjakov z firmy Assertum Audit OÜ (który przejął audyt po firmie Crowe), nie mógł potwierdzić kontroli nad kryptowalutami o wartości 155,2 mln EUR znajdującymi się u zewnętrznych dostawców.
- 2023 rok – ponowne zastrzeżenie dotyczące braku dowodów na rzeczywistą kontrolę nad 172 mln EUR w kryptowalutach. Zarząd proponował jedynie "notarialne potwierdzenie" zamiast wglądu w systemy. Audyt przeprowadzał Sergei Tšistjakov.
W raporcie za 2024 rok wszystkie te zastrzeżenia zniknęły. Audytor (ponownie Sergei Tšistjakov) napisał bez podawania szczegółów, że zdobył "wystarczające i odpowiednie dowody" na istnienie rezerw kryptowalut, których wartość sięgała wówczas 594 mln EUR. Nie miał uwag do zaakceptowanego przez firmę faktu, że fundusze klientów są "dalej inwestowane krótko- i długoterminowo” oraz do niegwarantowanej pożyczki na 75 mln EUR.
Wyścig z czasem: licencja MiCA Zondacrypto pod znakiem zapytania
Zondacrypto przez lata podkreślała swoją zgodność z przepisami i regulacjami, szczycąc się licznymi licencjami. Giełda nie posiada jednak pozwolenia CASP, która umożliwiałaby jej działanie w reżimie rozporządzenia MiCA.
Obecnie spółka znajduje się zatem w newralgicznym momencie. Dotychczasowa estońska licencja VASP (FVT000209) traci ważność 1 lipca 2026 roku. Aby kontynuować legalną działalność w Unii Europejskiej, Zondacrypto musi uzyskać nowe upoważnienie zgodne z rozporządzeniem MiCA.
Estoński organ nadzoru finansowego (Finantsinspektsioon) nie odpowiedział na nasze zapytania dotyczące tego, czy spółka jest bliska uzyskania takiej licencji, zaznaczając jedynie, że nie przyznał dotąd ani jednej autoryzacji.
Jaka kwota środków znajdowała się na giełdzie?
Jak wspomniano, posiadamy wyłącznie dane na koniec 2024 roku. Wtedy ogólna suma aktywów klientów Zondycrypto przechowywanych na platformie przekraczała 3 mld złotych.
Zgodnie ze sprawozdaniem finansowym (nota 12), pozycja "aktywa/zobowiązania klientów" na dzień 31 grudnia 2024 roku wynosiła ona dokładnie 722 356 044 EUR. Na tę gigantyczną kwotę składały się trzy główne pule środków:
- 74 195 735 EUR – środki klientów w walutach tradycyjnych (fiat), powiązane z wirtualnymi saldami na platformie, w tym depozyty oczekujące na zatwierdzenie, odrzucenie oraz wypłatę,
- 565 415 120 EUR – bezpośrednie zobowiązania giełdy wobec klientów z tytułu przetrzymywanych na platformie kryptowalut,
- 82 745 189 EUR – zobowiązania z tytułu wykorzystania środków klientów (zainwestowanych dalej przez giełdę we własnych celach), co obejmowało zarówno waluty fiat, jak i kryptowaluty.
Zestawienie tych wszystkich danych tworzy obraz, który wywołuje duży niepokój. Jednocześnie Zondacrypto deklaruje, że realizuje wypłaty na bieżąco, a opóźnienia wynikają z przyczyn technicznych.
fot. Zondacrypto / X
Najważniejsze pytanie w tym momencie brzmi: jaki zasób kryptowalut posiada Zondacrypto i jakie są jej zobowiązania wobec klientów. Giełda do tej pory nie przedstawiła dowodów na istnienie 4500 BTC w swoim zimnym portfelu, o których wspomniał prezes Przemysław Kral. Wartość tych zasobów w chwili pisania tego artykułu odpowiadałaby kwocie 1,21 mld złotych.
Prezes Zondacrypto nie zareagował na naszą propozycję konwersacji z 8 kwietnia. Pytania wysłanych 14 kwietnia już nie przeczytał – tego samego dnia skasował profil na platformie LinkedIn, za pośrednictwem której próbowaliśmy się z nim skontaktować.
Prezes Zondacrypto komentuje na X.com
14 kwietnia o godz. 10:31 na platformie X.com Przemysław Kral zamieścił ostatni tego dnia komentarz, odnosząc się do obaw związanych ze spra