Bilion na energetykę, weryfikacja ETS i narastające obawy, czy Polska nie ponosi zbyt dużych kosztów transformacji. Obecnie stawką w grze jest nie tylko klimat, lecz także przemysł, inwestycje oraz przetrwanie gospodarcze w otoczeniu coraz kosztowniejszej energii i coraz bardziej złożonej geopolityki. O tym w nowym wydaniu podcastu „GPW – Gospodarczego Punktu Widzenia” Aleksander Ogrodnik dyskutuje z Michałem Niewiadomskim, analitykiem Bankier.pl i specjalistą od sektora energetycznego.
Co wyniesiesz z rozmowy?
🔌 Czemu przyszłość sektora energii waży się nie tylko w obszarze atomu i OZE: Najbardziej medialne projekty absorbują uwagę, ale o powodzeniu całej przemiany mogą zadecydować mniej widowiskowe elementy systemu.
💸 Co właściwie oznacza dziś „energetyczny bilion”: To nie tylko rozważania o kosztach i ogromnych liczbach, ale o tym, kto w nowym układzie energetycznym zyska pozycję lidera, a kto poniesie konsekwencje finansowe.
⚛️ Dlaczego energia atomowa ponownie znalazła się w centrum europejskiej dyskusji: Bezpieczeństwo, stabilność i rosnące zapotrzebowanie gospodarki sprawiają, że energetyka nuklearna powraca do łask z nową energią.
🏭 Dlaczego debata o ETS jest dziś czymś więcej niż sporem o klimat: W tle znajduje się przemysł, konkurencyjność Europy i pytanie, czy wspólnota jest w stanie przeprowadzić transformację bez osłabiania samej siebie.
Bez infrastruktury sieciowej nie będzie nowej energetyki
Najczęściej mówi się o energii atomowej, parkach wiatrowych i akumulatorach energii, ale prawdziwy fundament transformacji tkwi gdzie indziej. Bez nowoczesnych sieci dystrybucyjnych cały projekt może stanąć w miejscu zanim na dobre nabierze tempa.
Nowa energetyka nie bazuje już na prostym modelu, w którym energia elektryczna przepływa z jednej centralnej elektrowni do biernego odbiorcy. Coraz więcej gospodarstw domowych i przedsiębiorstw nie tylko konsumuje energię, ale również ją wytwarza, przechowuje i oddaje do sieci. To oznacza, że infrastruktura musi funkcjonować szybciej, wydajniej i o wiele inteligentniej niż dotychczas.
– Bez sieci tej transformacji energetycznej po prostu się nie zrealizuje – stwierdza Michał Niewiadomski.
Zatem miliardy przeznaczane na dystrybucję i unowocześnienie przesyłu mogą okazać się bardziej kluczowe niż najbardziej atrakcyjne politycznie deklaracje. Bowiem nawet najbardziej ambitny plan energetyczny pozostanie jedynie prezentacją, jeśli zabraknie kręgosłupa, który podtrzyma cały system.
Transformacja ma zapewnić nie tylko energię, ale i przewagę ekonomiczną
Energetyka przestaje być wyłącznie dziedziną kosztów i regulacji. Staje się obszarem konkurencji o rozwój przemysłu, technologii i krajowych kompetencji. Dlatego właśnie kwestia inwestycji jest dzisiaj równie ważna, co kwestia rachunków.
Jeśli olbrzymie środki publiczne i prywatne zostaną przeznaczone wyłącznie na zakup zagranicznych rozwiązań, Polska zmodernizuje system, ale nie wypracuje przewagi. Jeżeli jednak transformacja posłuży jako bodziec dla rodzimych firm, dostawców technologii i zaplecza przemysłowego, może przełożyć się na coś więcej niż tylko zmianę miksu energetycznego.
– Te środki nie tylko powinny zostać spożytkowane, ale zainwestowane – akcentuje Michał Niewiadomski.
Właśnie tu rozstrzygnie się, czy ekologiczna zmiana będzie dla Europy jedynie obowiązkiem, czy również szansą. I czy Polska stanie się tylko klientem nowej energetyki, czy jednym z jej współtwórców.
Atom wraca, ponieważ bezpieczeństwo znowu ma swoją cenę
Jeszcze do niedawna energetyka atomowa w wielu częściach Europy była postrzegana jako politycznie niewygodny przeżytek. Dzisiaj powraca do centrum debaty jako odpowiedź na niestabilność cen, ryzyko geopolityczne i potrzebę zagwarantowania przewidywalnych dostaw energii.
Zmieniła się nie tylko atmosfera polityczna, ale również rzeczywistość gospodarcza. System oparty wyłącznie na niedrogich surowcach i stabilnym otoczeniu międzynarodowym przestał funkcjonować. Europa coraz dobitniej dostrzega, że bezpieczeństwo energetyczne nie jest dodatkiem do transformacji, lecz jednym z jej fundamentów.
– Renuklearyzacja jest realna – zauważa Michał Niewiadomski.
Energia atomowa nie rozwiąże wszystkich problemów, ale coraz trudniej wyobrazić sobie nowy system energetyczny bez stabilnych źródeł, które nie będą uzależnione od pogody, sezonowych fluktuacji czy napięć na rynku surowców. W nowym porządku nie chodzi już o wybór jednej technologii, ale o zbudowanie modelu, który wytrzyma presję kryzysów i politycznych zawirowań.
ETS należy udoskonalić, zanim polityka go zniszczy
System handlu emisjami miał być narzędziem regulacji transformacji, a coraz częściej staje się symbolem napięcia pomiędzy klimatycznymi ambicjami a gospodarczym pragmatyzmem. Presja na jego modyfikację wzrasta, ponieważ coraz więcej państw i firm uznaje, że obecny model wymaga poprawek.
Nie chodzi wyłącznie o wysokość kosztów. Chodzi również o tempo zmian, o wpływ na przemysł oraz o granice akceptacji społecznej dla polityki klimatycznej. Europa próbuje dzisiaj znaleźć odpowiedź na pytanie, czy można równocześnie finansować ekologiczną transformację, odbudowę konkurencyjności i wzrost wydatków na bezpieczeństwo.
– ETS jest ważny i potrzebny, tylko musi być rozsądnie zmodyfikowany. Bo w pewnym momencie przyjął postać karykaturalną. Unia Europejska, mówiąc wprost, trochę się „frajerzy”, ponieważ zamyka przemysł, który chce rozwijać – komentuje Michał Niewiadomski.
To właśnie może być najtrudniejsze polityczne wyzwanie najbliższych lat. Utrzymywanie systemu bez zmian grozi nasileniem się oporu. Z kolei próba jego obalenia byłaby sygnałem, że Europa rezygnuje z własnych strategicznych celów. Gra toczy się więc nie o to, czy ETS ma istnieć, ale w jakiej formie przetrwa konfrontację z nową rzeczywistością ekonomiczną i polityczną.
Pełną dyskusję o energii atomowej, ETS, sieciach energetycznych oraz o tym, czy Europa jest w stanie przeprowadzić transformację bez uszczerbku dla własnego przemysłu, można posłuchać w najnowszym odcinku „GPW – Gospodarczego Punktu Widzenia”.
Podcast jest dostępny na YouTube, Spotify oraz na Bankier.pl.
Zapraszamy!
fot. AO / ricochet64 / Gemini / Shutterstock