Z Centrum Kosmicznego im. Kennedy'ego na Florydzie wystartowała załogowa ekspedycja NASA na orbitę okołoksiężycową – Artemis II, pierwszy taki lot w pobliże Księżyca z udziałem ludzi od 53 lat. Ma trwać 10 dni; dnia szóstego Artemis II osiągnie najbliższą odległość od Księżyca podczas tego przelotu.
Zaplanowana na godz. 18:24 czasu lokalnego (czwartek, 2 kwietnia, godz. 00:24 czasu środkowoeuropejskiego) misja wystartowała z kilkuminutowym poślizgiem.
W przybliżeniu osiem minut po starcie z Centrum Kennedy’ego SLS (Space Launch System), czyli rakieta ze statkiem Orion i załogą, znalazła się w przestrzeni kosmicznej. Zakończono pracę silników pierwszego stopnia, a następnie nastąpiło oddzielenie pierwszego i drugiego stopnia.
Wyprawa ma trwać 10 dni.
Liftoff.
The Artemis II mission launched from @NASAKennedy at 6:35pm ET (2235 UTC), propelling four astronauts on a journey around the Moon.
Artemis II will pave the way for future Moon landings, as well as the next giant leap — astronauts on Mars. pic.twitter.com/ENQA4RTqAc
— NASA (@NASA) April 1, 2026
Personel ekspedycji stanowią astronauci NASA: Reid Wiseman (kapitan), Victor Glover (pilot) i Christina Koch (specjalistka misji), a także astronauta CSA (Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej) Jeremy Hansen (specjalista misji). Koch jest pierwszą kobietą, Glover pierwszym Afroamerykaninem, a Hansen pierwszym obywatelem Kanady, którzy polecą na orbitę Księżyca.
Po raz ostatni loty załogowe dotarły w pobliże Księżyca w roku 1972, czyli przeszło pół wieku temu – w trakcie misji Apollo 17. Od tamtego momentu żaden człowiek nie tylko nie wylądował na powierzchni Srebrnego Globu, ale nawet nie znalazł się na orbicie wokół niego. Wszystkie późniejsze ekspedycje księżycowe odbyły się bezzałogowo.
W listopadzie roku 2022 zrealizowano misję Artemis 1, której zadaniem było umieszczenie statku kosmicznego Orion na orbicie wokół Księżyca i powrót na Ziemię. Statek leciał bez załogi.
Początkowo planowano, że ludzie ponownie postawią stopę na Księżycu podczas Artemis III, lecz niedawno NASA postanowiła, że zaplanowana na rok 2027 misja będzie polegała na weryfikacji zintegrowanych systemów i możliwości operacyjnych na orbicie okołoziemskiej. Lądowanie na Księżycu ma nastąpić w ramach misji Artemis IV w roku 2028.
NASA przedstawiła szczegółowy harmonogram rozpoczętej misji Artemis II – dzień po dniu.
Dzień 1.
Po wyłączeniu głównych motorów SLS kapsuła i tymczasowy człon kriogeniczny (ICPS) odłączają się od rakiety. Około 49 minut po starcie włączony zostanie silnik ICPS, by przenieść statek na wysoką orbitę okołoziemską. Przebywająca na wysokiej orbicie okołoziemskiej ekipa przez około 23 godziny będzie kontrolować systemy Oriona, m.in. dozownik wody pitnej, toalety oraz system usuwający dwutlenek węgla z powietrza. Astronauci będą mogli zdjąć skafandry, które mieli na sobie podczas startu, i przebrać się w wygodniejsze ubrania.
ICPS odłączy się od Oriona, skieruje się w stronę Ziemi i wpadnie do Oceanu Spokojnego.
Po około 8,5 godzinach w przestrzeni kosmicznej astronauci będą mieli czas na czterogodzinną przerwę na sen. Następnie uruchomią motory Oriona, by skierować go w stosowne miejsce na orbicie, z którego będą mogli przeprowadzić manewr trans-lunar injection (TLI), który skieruje kapsułę w stronę Księżyca. Członkowie ekspedycji wykonają jeszcze weryfikację łączności awaryjnej w sieci Deep Space Network i ponownie będą mogli zapaść w sen na ok. 4,5 godz.
Dzień 2.
Wiseman i Glover zainaugurują dzień od półgodzinnych ćwiczeń, Koch i Hansen będą mieli na to czas po południu. Załoga, nadal na wysokiej orbicie okołoziemskiej, sprawdzi działanie systemu podtrzymywania życia.
Później Koch uruchomi silnik modułu serwisowego Oriona i przeprowadzi manewr TLI. Statek ustawi się na trajektorii w stronę Księżyca i ścieżki swobodnego powrotu. To trajektoria, którą po okrążeniu Księżyca Orion powróci na Ziemię. Załogę czeka potem spokojny dzień, przeznaczony na adaptację do warunków kosmicznych oraz komunikację wideo z Ziemią.
Dzień 3.
Po popołudniowym posiłku załogi Hansen na moment uruchomi silniki Oriona – to pierwsza z trzech korekt toru lotu wyjściowego. Glover, Koch i Hansen wykonają procedury resuscytacji krążeniowo-oddechowej; Wiseman i Glover skontrolują zawartość apteczki. Koch ma ponownie zweryfikować system łączności awaryjnej w Deep Space Network.
Dzień 4.
Tor lotu zostanie ponownie doprecyzowany. Astronauci przeanalizują obiekty, które będą mieli fotografować na powierzchni Księżyca w szóstym dniu lotu. Przez ok. 20 minut załoga ma filmować ciała niebieskie z okien Oriona.
Dzień 5.
Orion wejdzie w obszar wpływu Księżyca, innymi słowy, siła przyciągania Księżyca oddziałująca na statek stanie się mocniejsza niż siła przyciągania Ziemi.
Załoga będzie testować skafandry kosmiczne. Po południu nastąpi finalny przed przelotem obok Księżyca manewr korygujący tor lotu.
Dzień 6.
Artemis II zbliży się do Księżyca na minimalną odległość podczas tego przelotu – od ok. 6,4 tys. km do ok. 9,6 tys. km. Większość dnia astronauci poświęcą na wykonywanie zdjęć i nagrywanie filmów z Księżyca oraz notowanie obserwacji.
Dzień 7.
Rano Orion opuści obszar oddziaływania Księżyca. Załoga nawiąże łączność z Ziemią, by przedyskutować z naukowcami swoje obserwacje. Po południu motor Oriona znowu zostanie uruchomiony, tym razem w celu skorygowania toru lotu w stronę Ziemi.
Reszta dnia będzie dla ekipy okazją do ostatniego podczas tej wyprawy dłuższego wypoczynku.
Dzień 8.
Astronauci przećwiczą procedury na wypadek wysokiego promieniowania kosmicznego, np. w efekcie rozbłysków słonecznych, a pod koniec dnia sprawdzą możliwości manualnego pilotowania Oriona.
Dzień 9.
Załoga ma czas zaplanowany na powtórki z procedur powrotu oraz wodowania, a także konwersacje z zespołem kontroli lotu. Po kolejnej korekcie toru lotu astronauci przeprowadzą m.in. testy systemów gospodarowania odpadami w razie nieprawidłowego działania toalety.
Członkowie ekspedycji założą ubrania uciskowe, tzw. odzież ortostatyczną, którą będą nosić pod skafandrami podczas lądowania. Tego typu odzież ma zminimalizować złe samopoczucie po wejściu w atmosferę ziemską: nagły powrót do warunków grawitacyjnych może spowodować szybki spadek ciśnienia, zawroty głowy i uczucie oszołomienia.
Dzień 10.
Załoga wykona ostatnie manewry korygujące tor lotu i przywróci kabinę do stanu z momentu startu. Ekwipunek musi być schowany bądź bezpiecznie przymocowany, a fotele odinstalowane na czas lotu powrócą na swoje miejsce. Załoga założy skafandry kosmiczne.
Moduł serwisowy odłączy się od modułu załogi, odsłaniając osłonę termiczną. Kiedy Orion będzie przelatywał przez atmosferę, osłona zostanie odrzucona. Wówczas rozłożą się spadochrony, które spowolnią kapsułę od ok. 560 km/h do ok. 25 km/h. Orion ma wodować na Oceanie Spokojnym u wybrzeży San Diego w Kalifornii (USA), gdzie na astronautów będzie czekać zespół NASA i Marynarki Wojennej USA. (PAP)
ekr/ abu/ zan/