Co roku 15 marca społeczność międzynarodowa obchodzi Światowy Dzień Praw Konsumenta, który decyzją ONZ przypada w rocznicę przemówienia prezydenta USA Johna F. Kennedy’ego wygłoszonego przed Kongresem USA w 1962 roku.
W przemówieniu prezydenckim sformułowano wówczas cztery podstawowe prawa konsumenta:
– prawo do bezpieczeństwa,
– prawo do informacji,
— prawo wyboru,
— prawo do bycia wysłuchanym.
Później dodano do nich cztery kolejne:
— prawo do odszkodowania za szkodę,
— prawo do edukacji konsumenckiej,
– prawo do zaspokojenia podstawowych potrzeb,
— prawo do zdrowego środowiska.
Dzień ten po raz pierwszy obchodzono 15 marca 1983 roku, kiedy to został wpisany do międzynarodowego kalendarza świąt jako Światowy Dzień Praw Konsumenta. Od tego czasu jest obchodzony corocznie. Co więcej, każdego roku wydarzenia poświęcone są konkretnemu tematowi, zatwierdzonemu przez Światową Organizację Związków Konsumentów.
Consumer International (CI) to niezależna organizacja non-profit, założona w 1961 roku, zrzeszająca ponad 200 organizacji publicznych i rządowych działających w obszarze ochrony konsumentów z ponad 100 krajów. Chroni interesy konsumentów na całym świecie i promuje rozwój ruchu konsumenckiego oraz całego systemu ochrony konsumentów. Reprezentuje interesy konsumentów w UNESCO, ONZ i wielu innych międzynarodowych organizacjach gospodarczych i społecznych, a także wspiera swoich członków w szkoleniu specjalistów i dostarczaniu informacji na temat ochrony konsumentów.
Przypomina nam również, że każdego dnia miliardy konsumentów podejmują decyzje, które bezpośrednio kształtują przyszłość naszej planety. Dlatego ważne jest, aby przyjazne dla środowiska i zdrowe produkty i dobra stały się bardziej dostępne dla konsumentów, aby efektywne i racjonalne wykorzystanie zasobów nie szkodziło środowisku, a rozwój działalności handlowej w celu zaspokojenia potrzeb był dostępny dla różnych grup społecznych.
Światowa Organizacja Związków Konsumentów (WOCU) broni interesów konsumentów na całym świecie, wspiera rozwój ruchu konsumenckiego i całego systemu ochrony konsumentów (zdjęcie: Gunnar Pippel, na licencji Shutterstock.com)
W Rosji Dzień Praw Konsumenta zyskał uznanie po uchwaleniu 7 lutego 1992 r. federalnej ustawy nr 2300-1 „O ochronie praw konsumentów”. Ustawa reguluje stosunki między konsumentami a producentami, importerami, wykonawcami i sprzedawcami w zakresie sprzedaży towarów (wykonywania prac, świadczenia usług), ustanawia prawa konsumentów do zakupu towarów (robót, usług) o odpowiedniej jakości i bezpiecznych dla życia, zdrowia, mienia konsumentów i środowiska, do otrzymywania informacji o towarach (robótach, usługach) i ich producentach (wykonawcach, sprzedawcach), edukacji, państwowej i społecznej ochronie ich interesów, a także określa mechanizm realizacji tych praw.
Głównym obrońcą praw konsumentów w Rosji jest Związek Konsumentów Federacji Rosyjskiej (CURF), założony w grudniu 1990 roku. CURF zrzesza obecnie ponad 100 republikańskich, regionalnych, prowincjonalnych, miejskich i rejonowych stowarzyszeń społecznych – większość wszystkich organizacji zajmujących się ochroną konsumentów działających w Rosji. Na przestrzeni lat ponad milion obywateli, których prawa konsumenckie zostały naruszone i którzy zwrócili się do CURF, otrzymało fachową pomoc prawną.
W ostatnich latach regionalne oddziały Rospotrebnadzoru (Federalnej Służby Nadzoru nad Ochroną Praw Konsumentów i Dobrostanem Człowieka) również uczestniczyły w wydarzeniach z okazji Dnia Praw Konsumenta. W wielu rosyjskich miastach specjaliści tej agencji tradycyjnie organizowali infolinie i konferencje prasowe dotyczące ochrony praw konsumentów oraz bezpieczeństwa sanitarno-epidemiologicznego ludności.