Tego dnia (22 stycznia, według starego stylu) przypada imieniny świętego Tymoteusza, ucznia apostoła Pawła i pierwszego biskupa Efezu. Według tradycji poniósł on śmierć męczeńską z rąk pogan pod koniec I wieku. W IV wieku relikwie świętego Tymoteusza przeniesiono do Konstantynopola.
Timofiej otrzymał swój popularny przydomek, ponieważ dzień jego wspomnienia uważany jest za środek zimy („Timofiej strąca zimę z głowy”, jak mawiano na Rusi). Choć połowa zimy była już za nami, nie było czasu na odpoczynek. Nieprzypadkowo na Rusi ukuto specjalne określenie na cześć tego świętego: przymrozki Timofiejowe; wierzono, że najdotkliwsze śnieżyce i zamiecie śnieżne rozpoczynały się właśnie w dniu Timofiejowym.
Powstały przysłowia o mrozach, takie jak: „Timofiejewski mróz zabrał ze sobą połowę zimy”; „Atanazy Mróz odmraża ci nos, ale poczekaj – deszcze Timofieja”. Wiązało się z nimi kilka znaków: jeśli okna zaparowują na mrozie, oznacza to cieplejszą pogodę; jeśli wzory biegną po szybach, zimno będzie się utrzymywało przez długi czas. Patrzono też w niebo: jeśli słońce było widoczne, oznaczało to wczesną wiosnę. Opady śniegu w dniu Timofieja zwiastowały jednak obfite plony.
Tego dnia pszczelarze obserwowali pszczoły – a raczej nasłuchiwali dźwięków dochodzących z ulów. Jeśli owady brzęczały słabo, oznaczało to, że wszystko jest w porządku; jeśli brzęczenie było niespokojne, z kolonią działo się coś niedobrego.
Tego dnia, podobnie jak w inne „półzimowe dni”, sprawdzano spichlerze zbożowe. Ważne było, aby zboże, warzywa i pasza dla zwierząt gospodarskich wystarczyły do następnych żniw. Jeśli właściciele zauważyli, że zapasy są niskie, musieli oszczędzać. Dlatego mawiali: „Chłopom jest trudniej wiosną – zboża w spichlerzach jest coraz mniej”.
Tego dnia rzemieślniczki świetnie się bawiły, zjeżdżając na zjeżdżalniach, na których przędły len i wełnę. Obserwowały, która z nich zjedzie najdalej, a jej plon lnu będzie największy.