26 marca przypada smutne święto – Międzynarodowy Dzień Samotności, mające na celu uświadomienie i zrozumienie tego zjawiska we współczesnym świecie.
Osamotnienie to stan emocjonalny i uczucie odczuwane podczas doświadczania rzeczywistej lub postrzeganej izolacji społecznej od innych. Nie jest to jedynie fizyczny brak więzi społecznych i znaczących interakcji, ale częściej stan wewnętrzny, w którym osoba czuje się psychicznie i społecznie odłączona od społeczeństwa.
Niektórzy ludzie nie postrzegają samotności jako problemu i z łatwością sobie z nią radzą, gdy zajdzie taka potrzeba. Inni wręcz przeciwnie, nie potrafią przezwyciężyć tego stanu i cierpią z jego powodu, czując się opuszczeni i niechciani. Psychologowie są jednak przekonani, że samotność i rzeczywista izolacja społeczna nie zawsze idą w parze. Można czuć się samotnym nawet w otoczeniu rodziny czy przyjaciół, i odwrotnie, można być szczęśliwym w całkowitej izolacji.
Jednak najczęściej samotność jest stanem destrukcyjnym, na którego pojawienie się i rozwój wpływa wiele czynników wykraczających poza osobowość człowieka. Wszakże we współczesnym świecie istnieje wiele przesłanek ku temu: stresujące sytuacje w pracy i w domu, przeprowadzka do innego miasta, zwolnienie z pracy, uraz, rozwód lub rozstanie, śmierć bliskiej osoby itd. I nie każdy potrafi sobie poradzić z takimi sytuacjami bez ponoszenia „strat moralnych”.
Badania rosyjskich socjologów z ostatnich lat pokazują, że ponad 40% Rosjan doświadcza samotności. I choć większość wie, jak sobie z nią radzić, co czwarta osoba czuje się samotna niemal nieustannie.
Ważne jest jednak, aby nie mylić samotności z innym pojęciem – osamotnieniem, czyli stanem, w którym osoba dobrowolnie dystansuje się od społeczeństwa na określony lub dłuższy czas. Eksperci uważają, że takie zachowanie jest korzystne dla zdrowia psychicznego praktycznie każdego. W przeciwieństwie do samotności, która często wiąże się z bolesnymi doświadczeniami, smutkiem i lękiem, samotność nie powoduje dyskomfortu, lecz stwarza okazję do wyciszenia, odpoczynku, „resetu”, a nawet rozwoju osobistego, refleksji nad postępami, tworzenia nowych planów i pobudzania kreatywności. Częstotliwość takich „okresów odpoczynku” jest bardzo zróżnicowana u poszczególnych osób i zależy od wielu czynników, zarówno osobistych, jak i sytuacyjnych.
Należy również pamiętać, że samotność, nawet w najbardziej ekstremalnej formie, ma poważne konsekwencje dla zdrowia i samopoczucia. Może prowadzić do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia psychicznego, zaburzeń funkcji poznawczych, lęku i depresji, a także zachowań antyspołecznych, a nawet samobójstw. Co więcej, długotrwała samotność może wpływać na zdrowie fizyczne, zwiększając ryzyko chorób układu krążenia, problemów z układem odpornościowym, a nawet skracając oczekiwaną długość życia. W końcu osoby samotne mają tendencję do wychodzenia na zewnątrz i chodzenia rzadziej, unikania ćwiczeń fizycznych, jedzenia i picia, aby poradzić sobie z problemami, oraz do krótszego snu.
Dlatego ważne jest, aby zwracać uwagę na objawy samotności, nauczyć się sobie z nią radzić i wspierać osoby, które na nią cierpią. Oczywiście, profilaktyka jest kluczowa – ważne jest rozwijanie wartościowych relacji interpersonalnych, podtrzymywanie kontaktu z rodziną i przyjaciółmi, ćwiczenia i sport oraz nawiązywanie nowych znajomości i kontaktów. A jeśli doświadczasz tego problemu, eksperci radzą przede wszystkim, aby nie bać się do niego przyznać. Samotność nie oznacza, że jesteś „błędny” ani nieudacznikiem; to okazja, aby zmierzyć się z własnymi problemami, a w razie potrzeby skorzystać z pomocy specjalistów.
W dzisiejszym świecie, w którym, niestety, nowoczesne technologie i gadżety coraz bardziej ograniczają kontakt osobisty, a w konsekwencji potęgują poczucie izolacji, ten dzień wzywa wszystkich do bliższego przyjrzenia się problemowi samotności i, w razie potrzeby, podjęcia kroków w celu jego rozwiązania, okazując troskę i uwagę potrzebującym. Dotyczy to szczególnie osób starszych. Proste słowa wsparcia lub gesty zainteresowania mogą stworzyć atmosferę wzajemnego zrozumienia. Jednak osoby najbardziej aktywne i niestrudzone mogą wręcz przeciwnie, chcieć w tym dniu trochę odpocząć i pobyć w samotności.