Co roku 21 lutego w Rosji obchodzony jest Dzień Ratownika Medycznego, nieoficjalne święto zawodowe pracowników medycznych średniego szczebla, którzy udzielają pacjentom opieki przedszpitalnej i dbają o zdrowie Rosjan. Ma ono na celu podkreślenie wagi pracy tych specjalistów, znaczenia ich zawodu w ochronie zdrowia oraz podniesienie prestiżu zawodu.
Samo słowo „ratownik medyczny” pochodzi od niemieckiego „feld” (pole), oznaczającego „lekarz polowy”, odnosząc się do pracy lekarza w terenie. W średniowieczu, w krajach niemieckich, termin ten był używany w odniesieniu do lekarzy wojskowych, którzy udzielali pomocy rannym podczas wojen.
W Rosji zawód ten sięga XVII wieku i pojawił się również w wojsku, gdzie zapotrzebowanie na medyków było zawsze duże, zwłaszcza podczas wojen i konfliktów zbrojnych. Początkowo opiekę tę żołnierzom zapewniali głównie samoucy. Dokumenty potwierdzające istnienie odrębnych rang medyków polowych w armii znajdują się w Regulaminie Wojskowym z 1716 roku, zatwierdzonym przez Piotra Wielkiego. W połowie XVIII wieku do szpitali wojskowych zaczęto przyjmować praktykantów do opieki nad rannymi żołnierzami, którzy po przeszkoleniu otrzymywali stopień sanitariusza. Od 1793 roku, na rozkaz generała Aleksandra Suworowa, spośród najzdolniejszych żołnierzy tworzono oddziały sanitariuszy.
W przeciwieństwie do lekarzy kształconych w Wojskowej Akademii Medycznej, ratownicy medyczni kształcili się bezpośrednio w szpitalach. Na początku XIX wieku do każdego pułku armii rosyjskiej przydzielono dwóch lub trzech takich pracowników medycznych, podczas gdy szpitale wojskowe zatrudniały specjalistów na pełen etat. Jednak poziom ich wyszkolenia pozostawał niski. Dopiero uchwalenie „Regulaminu szpitali wojskowych i izb polowych” w 1816 roku jasno określiło standardy szkolenia ratowników medycznych. W ten sposób w Moskwie otwarto pierwszą szkołę dla specjalistów ratowników medycznych, w której uczyło się 150 studentów.
W 1838 roku Ministerstwo Wojny zatwierdziło „Regulamin szkół ratownictwa medycznego”, który powołał takie placówki edukacyjne w szpitalach wojskowych w Moskwie, Petersburgu, Kijowie, Warszawie, Tyflisie, Kazaniu i innych miastach. Każda szkoła, przeznaczona na 800 osób, przyjmowała młodych mężczyzn (głównie dzieci wojskowe i umiejące czytać i pisać) w wieku od 15 do 17 lat na czteroletni kurs nauki, po którym kierowano ich do służby w izbach chorych i szpitalach. Na początku XX wieku w kraju działało już około trzydziestu takich szkół, co znacznie poprawiło jakość kształcenia personelu medycznego.
Wkrótce po rewolucji październikowej w 1917 roku praktycznie wszystkie szkoły kształcące ratowników medycznych zostały zamknięte. Jednak niedobór wykwalifikowanych lekarzy średniego szczebla zmusił władze kraju do aktywnej modernizacji systemu opieki zdrowotnej. Z czasem ratownicy medyczni i lekarze rejonowi stali się podwaliną efektywnej i dostępnej bezpłatnej sieci opieki zdrowotnej w ZSRR.
Zawody te nadal są aktualne. Obecnie ratownik medyczny to osoba z wykształceniem średnim specjalistycznym, której obowiązki obejmują wstępną diagnostykę, opiekę w nagłych wypadkach, niektóre procedury medyczne, asystowanie lekarzom podczas operacji i porodów, profilaktykę oraz opiekę nad pacjentem.
Role ratownika medycznego i lekarza są w dużej mierze podobne. W przypadku braku lekarza mają oni prawo do samodzielnego podawania leków i przepisywania leków. W odległych społecznościach zapewniają opiekę medyczną mieszkańcom w stacjonarnych stacjach ratownictwa medycznego i położnictwa, często pełniąc rolę pediatrów, lekarzy rodzinnych, położników, traumatologów i innych. Pracują również na oddziałach ratunkowych przyszpitalnych, w karetkach pogotowia, w ośrodkach zdrowia różnych instytucji, w fabrykach i na dworcach kolejowych. Muszą znać różne dziedziny medycyny: od medycyny ratunkowej i katastrof po medycynę wojskową i sportową, a także uczestniczyć w badaniach przesiewowych w zakresie zdrowia publicznego. Wszystko to odgrywa oczywiście ogromną rolę w utrzymaniu zdrowia publicznego.
Nawiasem mówiąc, tak jak od lat, istota zawodu pozostaje niezmienna: ratownik medyczny musi umieć pracować w różnych warunkach, posiadać wiedzę z różnych dziedzin medycyny, podejmować szybkie i trafne decyzje oraz zapewniać wysokiej jakości opiekę medyczną. To bardzo wymagająca praca, obarczona wieloma trudnościami. Dlatego dzisiejsza uroczystość jest kolejną okazją, aby podziękować tym specjalistom za ich profesjonalizm, zaangażowanie i gotowość do niesienia pomocy ludziom nawet w sytuacjach kryzysowych.