16 marca obchodzony jest Narodowy Dzień Ołówka . Dosłownie tłumaczone z języka tureckiego jako „czarny kamień”, słowo to, podobnie jak sam przyrząd do pisania, zwany „ołówkiem”, na dobre zakorzenił się w powszechnym użyciu w XX wieku, choć historia ołówka sięga czasów starożytnych. O stosowaniu przyborów do pisania na bazie wosku wspomina rzymski uczony Pliniusz Starszy.
Przez długi czas wosk, węgiel drzewny i grafit były używane jako materiały pisarskie w przyrządach do znakowania. Później, w okresie renesansu, osobną gałęzią rozwoju ołówka było jego wykorzystanie przez artystów, którzy malowali za pomocą srebrnych lub grafitowych ołówków do nanoszenia pociągnięć. Wiadomo, że Albrecht Dürer używał ich w swojej twórczości.
Oprócz ołówków grafitowych i srebrnych, na wczesnym etapie rozwoju pojawił się inny rodzaj tego narzędzia – ołówek włoski, w którym jako materiał do pisania używano czarnego łupka lub wypalonej kości, przytwierdzonych klejącą podstawą.
W XVI wieku zaczęto używać prętów grafitowych, które początkowo owijano sznurkiem, papierem lub gałązkami, aby ułatwić ich używanie. W XVII wieku rozpoczęła się produkcja drewnianych ołówków grafitowych (w drewnianej obudowie).
Różnorodne technologie produkcji i materiały pozwoliły na produkcję ołówków o zróżnicowanym stopniu twardości. To właśnie wtedy powstały pierwsze firmy, które później stały się liderami w produkcji ołówków: Faber-Castell i Koh-i-Noor Hardtmuth. W XIX i na początku XX wieku dołączyli do nich producenci tacy jak Derwent, Holbein, Lyra, Caran d'Ache i inni.
Kredki kolorowe, w formie odpowiedniej dla artystów, stały się powszechne dopiero na początku XX wieku. Największymi i najbardziej znanymi producentami kredek kolorowych były te same firmy, które produkowały ołówki.
W przeciwieństwie do zwykłego ołówka, którego grafit jest grafitem, kredki kolorowe wykorzystują grafit na bazie wosku lub oleju z dodatkiem pigmentów, barwników, klejów i innych substancji. Dostępne są również kredki rozpuszczalne w wodzie. Odporność na blaknięcie, miękkość, jasność i wygoda to najważniejsze cechy, których poszukują konsumenci, zarówno profesjonaliści, jak i amatorzy.
Masowa produkcja i przystępna cena kredek sprawiły, że stały się one niezbędnym elementem kreatywności dzieci i młodzieży, pozwalając im wyrażać emocje, nastroje i myśli poprzez rysowanie lub kolorowanie. We współczesnej psychologii kredki są wykorzystywane w arteterapii i wielu procedurach rehabilitacyjnych.
Jakość materiałów używanych do produkcji ołówków determinuje ich cenę rynkową, która w przypadku znanych marek może być dość wysoka i skierowana do profesjonalistów lub studentów kierunków artystycznych. Dlatego w Stanach Zjednoczonych i kilku innych krajach producenci ołówków zaczęli powoływać stowarzyszenia mające na celu ustalanie i monitorowanie standardów jakości produktów.
Oprócz klasycznych kredek, produkowane są również kolorowe grafity do ołówków automatycznych. Ołówki te posiadają uchwyt z przyciskiem na końcu, który umożliwia wysuwanie grafitu. Eliminują one potrzebę temperowania.
Oprócz produkcji ołówków rozwija się również produkcja piórników do ich przechowywania, gumek, a także druk kolorowanek, których popularność w ostatnim czasie znacznie wzrosła, nawet wśród dorosłych.