Zgodnie z Dekretem Prezydenta Federacji Rosyjskiej nr 35 z dnia 28 stycznia 2026 r., Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej będą obchodzić 8 lutego nowe święto zawodowe – Dzień Żandarmerii Wojskowej. Niniejszy dokument zmienia Dekret Prezydenta Federacji Rosyjskiej nr 549 z dnia 31 maja 2006 r. „W sprawie ustanowienia świąt zawodowych i dni pamięci w Siłach Zbrojnych Federacji Rosyjskiej”.
Inicjatywa ustanowienia święta w październiku 2025 roku została wysunięta przez rosyjskie Ministerstwo Obrony. Datę tę wybrano, ponieważ 8 lutego 1812 roku car Aleksander I podpisał dokument „Instytucje zarządzania dużą armią czynną”, który ustanawiał „Ogólne zasady działania policji polowej” i szczegółowo określał działania organów ścigania w wojsku, nie tylko w czasie pokoju, ale także w czasie walki. Uważa się, że dokument ten położył podwaliny pod dyscyplinę i bezpieczeństwo w armii i był pierwszym w historii Rosji dokumentem, w którym wprowadzono pojęcie „policji wojskowej”.
Należy jednak zauważyć, że w armii rosyjskiej istniały już wcześniej osoby odpowiedzialne za dyscyplinę i porządek w rozmieszczeniu wojsk. Na przykład, za czasów Piotra Wielkiego, kiedy formowano armię regularną, odpowiedzialność tę powierzono „dowódcom pułkowym policji”. Jednak żandarmeria wojskowa została utworzona później jako scentralizowana i jasno określona struktura sił zbrojnych kraju.
W czasach radzieckich w Siłach Zbrojnych ZSRR zadania związane z utrzymaniem porządku w armii i zwalczaniem przestępstw i przestępstw popełnianych przez osoby wojskowe znajdowały się w gestii komendantów wojskowych, działających na zasadzie garnizonu, oraz wojskowego wymiaru sprawiedliwości, natomiast za bezpieczeństwo ruchu drogowego odpowiadała Wojskowa Inspekcja Ruchu Drogowego (WIA).
Na początku lat 90., po upadku Związku Radzieckiego, system ten został przejęty przez Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej. Jednak gwałtowny wzrost przestępczości w wojsku szybko pokazał, że jest on nieskuteczny. Pojawił się wówczas pomysł utworzenia instytucji policji wojskowej, który został zrealizowany dopiero w 2011 roku, wraz z utworzeniem Głównego Zarządu Żandarmerii Wojskowej Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, a w marcu 2015 roku dekretem prezydenckim zatwierdzono jego statut.
Obecnie Żandarmeria Wojskowa (ŻW) Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej jest wyspecjalizowaną służbą porządkową w ramach armii rosyjskiej, której zadaniem jest ochrona praw personelu wojskowego, zapewnienie porządku publicznego i dyscypliny w wojsku, zapobieganie przestępstwom i naruszeniom, ochrona obiektów wojskowych oraz zapewnienie bezpieczeństwa na drogach. Ponadto do obowiązków ŻW należy zapewnienie bezpieczeństwa podczas imprez masowych, poszukiwanie dezerterów i żołnierzy uchylających się od służby wojskowej, patrolowanie garnizonów i obozów wojskowych, eskortowanie ładunków wojskowych, pomoc ludności cywilnej w czasie klęsk żywiołowych i sytuacji kryzysowych, zwalczanie przestępczości oraz ochrona innych prawnie chronionych spraw związanych z obronnością.
Należy również zauważyć, że w warunkach specjalnej operacji wojskowej zakres obowiązków personelu wojskowego znacznie się rozszerzył. Są oni rozmieszczani w celu ochrony i obrony obiektów na tyłach, stanowisk dowodzenia i linii komunikacyjnych, zapewnienia kontroli nad przemieszczaniem się wojsk i sprzętu w strefie przyfrontowej oraz utrzymania porządku publicznego na wyzwolonych terytoriach, pracy z jeńcami wojennymi i kontroli podejrzanych osób na tyłach, współpracując z oficerami Rosgwardii.
Dlatego też, w dzisiejszych warunkach, Żandarmeria Wojskowa, działająca jako system agencji i jednostek Głównego Zarządu Żandarmerii Wojskowej Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, stale się rozwija, udoskonalając swoje metody operacyjne i wykorzystując najnowocześniejsze technologie. Kadra Żandarmerii Wojskowej przechodzi rygorystyczną selekcję i szkolenie, co pozwala jej skutecznie realizować powierzone zadania. Ustanowienie profesjonalnego święta dla tych, którzy stoją na straży dyscypliny wojskowej i praworządności, odzwierciedla wagę i złożoność ich pracy, która jest integralną częścią silnego zaplecza i jednym z kluczy do gotowości bojowej armii rosyjskiej.