Jacek Żalek, niegdysiejszy parlamentarzysta partii PiS, został schwytany przez agentów CBA na żądanie Prokuratury Europejskiej. Z dużym prawdopodobieństwem sprawa ma związek z sprzeniewierzeniem funduszy unijnych z NCBiR. Europejska Prokuratura potwierdza dziennikowi „Rz”, że realizuje działania w tym przedmiocie.
Jacek Żalek został ujęty przez funkcjonariuszy CBA
Izabela Kacprzak
Z niniejszego artykułu zaczerpniesz wiedzę o:
- Przyczynach zatrzymania byłego wiceministra Jacka Żalka na wniosek Prokuratury Europejskiej.
- Sposobie funkcjonowania mechanizmu przydzielania budzących kontrowersje dotacji w NCBiR, włączając w to tak zwany projekt kabel.
- Rozmiarze działalności zorganizowanej grupy przestępczej oraz wysokości strat, jakie poniósł budżet państwa.
- Metodach, jakimi osoby z zarządu NCBiR miały pobierać profity majątkowe od osób korzystających z grantów.
Reklama Reklama
Rok temu unijny urząd prokuratorski przejął od Prokuratury Regionalnej w Warszawie wątek dochodzenia, odnoszący się do przestępstw godzących w interesy UE, związanych z użyciem środków unijnych. W ramach dochodzenia analizowane są dwa programy wdrażane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju – Bridge Alfa oraz „Szybka Ścieżka”.
– Informacji należy poszukiwać w Prokuraturze Europejskiej – oznajmił nam prok. Mateusz Martyniuk, przedstawiciel Prokuratury Regionalnej w Warszawie.
„Europejska Prokuratura (EPPO) upewnia, że realizuje dzisiaj czynności śledcze w toku prowadzonego dochodzenia. Aby nie zaprzepaścić rezultatu prowadzonych działań, nie możemy na tym etapie ujawnić żadnych szczegółów. Będziemy aktywnie informować o sprawie niezwłocznie, jak tylko będzie to możliwe” – odpowiedziała „Rzeczpospolitej” Tine Hollevoet, rzeczniczka prasowa Prokuratury Europejskiej, po zapytaniu o aresztowanie oraz postawione zarzuty Jackowi Żalkowi i przedsiębiorcy Piotrowi M.
Jacek Żalek i Piotr M. mają wyłączone aparaty telefoniczne. O pierwszym zatrzymaniu Żalka zawiadomił Mariusz Gierszewski z Radia ZET.
Dochodzenie krajowej prokuratury dotyczy działalności zorganizowanej grupy przestępczej ze szkodą dla NCBiR (w tym wyłudzania środków przeznaczonych na wsparcie przedsięwzięć badawczo-rozwojowych z funduszy europejskich), korupcji oraz wpływania na decyzje.
Projekt „kabel” bliskiego wiceministra
Temat dotacji przyznawanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, instytucji nadzorowanej w 2023 r. przez ówczesnego wiceministra funduszy i polityki regionalnej Jacka Żalka, stał się szeroko komentowany, kiedy to parlamentarzyści KO, a następnie media, ujawniły, że instytucja ta przekazała bardzo wysokie środki dwóm firmom, które powstały niedługo przed ogłoszeniem konkursu „Szybka Ścieżka – Innowacje Cyfrowe”. Kontrowersje wzbudziły dwie największe dotacje – dla przedsiębiorstwa 27-latka z Gdańska na kwotę 55 mln zł oraz druga, wykryta przez posłów KO podczas kontroli poselskiej, na kwotę 123 mln zł dla firmy z Białegostoku (tzw. projekt „kabel”, ponieważ odnosił się do budowy podmorskiego kabla światłowodowego). Właścicielem firmy jest Piotr M., znajomy Jacka Żalka z Białegostoku, członek zarządu stowarzyszenia, w którym aktywny jest szwagier Żalka. W drugim przypadku nie było wątpliwości – firma powinna zostać wykluczona z konkursu, ponieważ maksymalna kwota dotacji mogła wynosić jedynie około 90 mln zł (20 mln euro), a mimo to projekt został zatwierdzony. Posłowie KO Dariusz Joński i Michał Szczerba – żądali anulowania konkursu, ostatecznie jednak poddano kontroli wszystkie projekty, także przez CBA. Afera związana z dotacjami w NCBR spowodowała spór w Partii Republikańskiej pomiędzy Adamem Bielanem a Jackiem Żalkiem, który utracił stanowisko wiceministra (był odpowiedzialny za nadzór nad NCBiR). W marcu 2023 r. Żalek złożył rezygnację, nie kandydował również w wyborach do Sejmu.
Śledztwo w sprawie przyznania dwóch najbardziej spornych dotacji rozpoczęto na podstawie doniesienia ówczesnego dyrektora Centrum, Pawła Kucha.
Polityka Konkursowa fikcja w Narodowym Centrum Badań i Rozwoju
Większe kompetencje dyrektora czy obchodzenie konkursów? Dyskusyjne zmiany ministra Jacka Żalka.
Kontrola ministerialna w NCBiR ujawniła, że nieprawidłowości było więcej – wykryto je w 17 ze 117 projektów, uprzednio zgłoszonych i ocenionych pozytywnie przez NCBiR. Pierwszy akt oskarżenia został przekazany do sądu w bieżącym roku i dotyczył 33 osób, w tym przedsiębiorców oraz tak zwanych „słupów”, którym zarzucono m.in. udział w zorganizowanej grupie przestępczej, oszustwa na szkodę NCBiR, wystawianie nieprawdziwych faktur VAT oraz pranie nielegalnych środków finansowych. Zarzuty postawiono urzędnikom państwowym, przedsiębiorcom i osobom pełniącym funkcje „słupów” w zakładanych na potrzeby konkursów spółkach. Szacunkowa wartość strat środków publicznych przekroczyła 223 mln zł.
Projekt na 123 mln zł nie powinien był zostać dopuszczony do dalszego procedowania jako wykraczający poza regulamin konkursu. Zdecydowali o tym eks…
Jedną z osób podejrzanych jest Hanna S., dawna zastępczyni dyrektora NCBR w latach 2022–2023, która w opinii prokuratury miała przyjąć przynajmniej 640 tys. zł korzyści osobistych oraz majątkowych – luksusowych dóbr i pobytów w hotelach finansowanych przez beneficjentów dotacji NCBR.