Wprowadzenie w obszarze egzekucji administracyjnej protekcji osób wysiedlanych – zbliżonej do tej, która funkcjonuje w egzekucji sądowej – przewiduje projekt, o którym wiadomość we wtorek zaprezentowano w spisie prac legislacyjnych rządu. Nowe regulacje mają skuteczniej zabezpieczać m.in. kobiety brzemienne i osoby niepełnoletnie.
Dotyczy to projektu zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, zasobach mieszkaniowych gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego autorstwa ministerstwa finansów i gospodarki.
Koniec z eksmisją „na bruk” w administracji
Jak umieszczono w spisie prac rządu, intencją proponowanej regulacji jest wprowadzenie w sferze egzekucji administracyjnej podstawowej ochrony osób podlegających eksmisji przed wysiedleniem „na ulicę”. Obecnie obowiązujący przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do egzekucji z nieruchomości bądź lokalu służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, jednak – jak tłumaczą twórcy projektu – nie zawiera on postanowień zapewniających minimalną asekurację przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie miejsca zamieszkania.
Zgodnie z tym przepisem egzekutor zabiera z nieruchomości lub lokalu znajdujące się tam ruchomości i wzywa osoby w nim przebywające do jego opuszczenia, a w razie oporu ma prawo przedsięwziąć odpowiednie środki w celu zastosowania przymusu bezpośredniego.
Brak ochrony w aktualnych przepisach
Te przepisy – jak zaznaczono – w odróżnieniu od postanowień regulujących egzekucję sądową nie dają gwarancji eksmitowanym adekwatnej osłony przed wysiedleniem „na bruk”, w tym nie przewidują możliwości wstrzymania eksmisji w czasie jesienno-zimowym, czy powstrzymania eksmisji z uwagi na nieokreślenie tymczasowego lokum lub brak zapewnienia chwilowego miejsca w noclegowni dla bezdomnych.
Co więcej, wskazane regulacje nie zapewniają opieki osobom szczególnie chronionym, w tym kobietom ciężarnym, osobom małoletnim, z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnionym lub bez pracy.
Jak podkreślono w informacji o projekcie, przyzwolenie na eksmisję „na ulicę” bez podstawowych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, prowadzi do pogwałcenia zasady poszanowania godności.
Nowe reguły i okres ochronny
Zgodnie z rozwiązaniami, które mają się znaleźć w projekcie nowelizacji, do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostaną wprowadzone regulacje, zgodnie z którymi eksmisja nie byłaby realizowana w okresie od 1 listopada do 31 marca następnego roku. Dodatkowo egzekutor dokonywałby eksmisji zobowiązanego (…) do innego lokalu, do którego dana osoba ma prawo (…), a jeśli osoby eksmitowane nie mają prawa do innego lokalu (…) egzekutor nie przeprowadzałby eksmisji do czasu, aż gmina na wniosek organu egzekucyjnego nie zagwarantuje tej osobie miejsca tymczasowego pobytu.
W propozycji zaznaczono, że jeśli osobie eksmitowanej nie będzie przysługiwało prawo do tymczasowego lokum, egzekutor przeniesie ją do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych, gdzie gmina na wniosek organu egzekucyjnego zapewni jej tymczasową ochronę.
Pomoc dla osób szczególnie delikatnych
W projekcie zasugerowano także rozwiązania zapewniające dodatkową protekcję w przypadku eksmisji osób w trudnej sytuacji. Zgodnie z nimi organ egzekucyjny wstrzyma postępowanie egzekucyjne, jeśli obowiązek opuszczenia lokalu będzie dotyczył: kobiety spodziewającej się dziecka, osoby niepełnoletniej, osoby z niepełnosprawnością lub ubezwłasnowolnionej, jak również osoby opiekującej się taką osobą i wspólnie z nią zamieszkującej.
Zapisy te odnoszą się również do osób przewlekle chorych z potwierdzonym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, którzy spełniają warunki do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej oraz osób posiadających status bezrobotnego. W takich sytuacjach wierzyciel wniesie powództwo do sądu powszechnego o ustalenie uprawnienia tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego mieszkania.
Wykluczenia z ochrony przed eksmisją
Propozycja zakłada także wyłączenie opieki przed eksmisją „na ulicę”, jeżeli zobowiązanemu wypłacono odszkodowanie albo zaliczkę na poczet odszkodowania za utratę własności mieszkania podlegającego opuszczeniu. Opieka nie będzie również stosowana, kiedy decyzja o opuszczeniu lokalu została wydana w związku z zakłócaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy porządku domowego (…) jak również w przypadku wydania wobec zobowiązanego orzeczenia, z którego wynika, że dopuszczał się on przemocy domowej”.
Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.(PAP)
mchom/ agz/