Umowa o dzieło – pełne omówienie kluczowych informacji

Język źródłowy: Polski Umowa-zlecenie to jedna z powszechnie stosowanych form angażowania pracowników. Wyróżnia się ona większą płynnością, brakiem konieczności opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe oraz możliwością realizowania zadań poza lokalizacją zleceniodawcy. 

Na wstępie należy podkreślić, że umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że w procesie jej zawierania, realizacji, rozwiązania lub rozstrzygania wszelkich sporów stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (konkretnie artykuły 734-751), a nie Kodeksu pracy. Przez umowę-zlecenie rozumie się zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności (np. pracy) na rzecz drugiej strony (zleceniodawcy), zgodnie z warunkami zawartymi w umowie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Pracodawcy nierzadko stosują umowę-zlecenie jako substytut umowy o pracę, co wiąże się dla nich z niższymi nakładami finansowymi. Jeżeli treść umowy nakłada obowiązek osobistego świadczenia pracy, jej odpłatności oraz wykonywania w miejscu i czasie wskazanym przez zleceniodawcę, to w rzeczywistości mamy do czynienia z realizacją stosunku pracy. W przypadku, gdy pomimo tego działamy na podstawie umowy-zlecenia, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego kary finansowej w wysokości od 1000 do 30 000 zł, zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy. Może to również stanowić podstawę do wniesienia pozwu o ustalenie istnienia stosunku prawnego w postaci umowy o pracę, co niesie ze sobą dodatkowe uprawnienia dla pracownika.

Różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W aktualnych warunkach gospodarczych bywa niekiedy trudno odróżnić, czy dana osoba realizuje swoje obowiązki na mocy umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Umowę-zlecenie od umowy o pracę odróżniają następujące cechy:

• zleceniobiorca nie ma zobowiązania do wykonywania zlecenia w ściśle określonym miejscu ani w wyznaczonym czasie, nie podlega również zależności od zleceniodawcy,
• zlecenie może zostać zrealizowane przez podmiot trzeci,
• umowa-zlecenie nie musi być obligatoryjnie odpłatna,
• wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc,
• zleceniobiorca ponosi pełną odpowiedzialność majątkową za szkody wyrządzone zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia.

Jakie zapisy muszą się znaleźć w umowie-zleceniu?

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące elementy, które zostaną poniżej omówione: określenie stron umowy, szczegółowy opis zlecenia i współpracy, termin realizacji zlecenia oraz wynagrodzenie, a także zasady dotyczące odpowiedzialności.

• Określenie stron umowy

Jeżeli umowa jest zawierana między osobami fizycznymi, dokument powinien zawierać imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, miejsca zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości obu stron umowy, a także numery PESEL stron. W przypadku, gdy osoby fizyczne będące stronami umowy prowadzą działalność gospodarczą, niezbędne jest podanie nazwy działalności oraz numeru Identyfikacji Podatkowej. Jeśli jedną ze stron umowy jest podmiot prawny, konieczne jest wskazanie nazwy podmiotu, adresu jego siedziby, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także danych osób uprawnionych do jego reprezentacji. Umowa-zlecenie powinna również zawierać miejsce i datę jej zawarcia.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony zobowiązane są do precyzyjnego opisania przedmiotu zlecenia. Im dokładniejsze będzie to określenie, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych roszczeń i rozwiązywać spory. Ponadto, umowa powinna zawierać również obowiązki zleceniodawcy względem zleceniobiorcy, w tym zapewnienie odpowiednich materiałów niezbędnych do realizacji zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna również regulować okres jej obowiązywania, wskazując datę rozpoczęcia i zakończenia (lub zaznaczając, że umowa jest zawarta na czas nieokreślony). Istnieje oczywiście możliwość wcześniejszego rozwiązania umowy.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy wykonywaniu pracy na podstawie zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że wynagrodzenie godzinowe nie może być niższe od tej kwoty. Jeśli jednak strony ustalą niższe wynagrodzenie, powinno ono zostać wyrównane do stawki minimalnej. Aby ustalić właściwą kwotę, konieczne jest zawarcie w umowie zapisu określającego sposób potwierdzania liczby zrealizowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać również postanowienia dotyczące sytuacji niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań umownych. Może to dotyczyć niezrealizowania zlecenia w wyznaczonym terminie lub wykonania go w sposób wadliwy lub nierzetelny. W tym punkcie należy również sprecyzować konsekwencje takich zdarzeń, na przykład anulowanie zlecenia lub obniżenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, w umowie strony mogą zastrzec zakaz powierzania zleconych czynności osobom trzecim. Można również dodać zapis, że w kwestiach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (co stanowi jedynie potwierdzenie), a także że wszelkie zmiany w umowie wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście, umowa musi być opatrzona własnoręcznymi podpisami obu stron.

Należy jednak zaznaczyć, że umowa-zlecenie, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie musi być zawierana na piśmie. Strony mogą zawrzeć umowę-zlecenie również w formie ustnej, a wszelkie zmiany w umowie dokonane w tej formie mogą być wprowadzane analogicznie. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zawierać umowę-zlecenie?

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że w tej formie zatrudnienia istotne jest samo wykonywanie określonej pracy, a nie jej efekt końcowy. Inaczej jest na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest rezultat pracy, a nie sam proces jej wykonywania. Zawarcie umowy zlecenia będzie więc uzasadnione w przypadku następujących prac:

• dystrybucja ulotek lub telemarketing,
• usługi ochrony,
• obsługa cateringowa, sprzątanie,
• opieka nad dzieckiem, osobą starszą lub niepełnosprawną,
• zewnętrzne usługi prawne, księgowe, informatyczne.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenia społeczne i rentowe (nie są pobierane, jeśli zleceniobiorca jest studentem) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca, na własne życzenie, może objąć swoje wynagrodzenie składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w koszcie zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student do 26. roku życia lub osiąga on w innej firmie dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia – wówczas zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów, dla których umowy cywilnoprawne cieszą się dużą popularnością.

Najważniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie w formie umowy-zlecenia dla niektórych osób może okazać się korzystniejsze niż praca na umowie o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowę-zlecenie charakteryzuje przede wszystkim:

• znacząca swoboda zarówno w zawieraniu, jak i rozwiązywaniu umowy, ale z drugiej strony ryzyko nagłego zerwania relacji przez obie strony
• brak składek od zleceniobiorcy będącego studentem, a także brak obowiązku odprowadzania składki chorobowej
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą
• wyższe wynagrodzenie netto oraz niższe koszty pracodawcy związane z zatrudnieniem
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, niemniej jednak zleceniobiorca, pod warunkiem odpowiednich zapisów w umowie, może otrzymywać podobne świadczenia jak pracownik, np. ekwiwalent za urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie cechuje się większą elastycznością, może być zlecana podmiotom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie jednak nie powinno być niższe od obowiązującej minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosi 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, wypowiedzenie umowy-zlecenia jest możliwe niezależnie od czasu, na jaki została zawarta. Oznacza to, że po złożeniu wypowiedzenia umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Niemniej jednak strony mogą zawrzeć w umowie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyłącza możliwości jej rozwiązania z ważnych przyczyn.

Wypowiedzenie umowy-zlecenie co do zasady nie musi być sporządzone na piśmie, ale musi zostać przekazane w sposób jednoznacznie wskazujący na wolę rozwiązania umowy. Ponadto – wypowiedzenie powinno być dokonane w takiej formie, w jakiej zawarto umowę.

Co musi zawierać wypowiedzenie umowy-zlecenie? Przede wszystkim datę i miejsce złożenia wypowiedzenia, oznaczenie stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania lub siedziby firmy. Dodatkowo powinna zawierać informację o tym, kto dokonuje wypowiedzenia umowy-zlecenie oraz, w przypadku istnienia ważnej przyczyny, wskazanie jej podstaw. Na końcu dokumentu muszą znaleźć się podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek