Granty z budżetu państwa na budowę mieszkań społecznych mają być przekazywane bezpośrednio inwestorom, pomijając pośrednictwo gmin, a realizatorzy inwestycji będą mogli również skorzystać z preferencyjnych pożyczek oferowanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) – wynika z projektu ustawy, którego ogólne zarysy zostały we wtorek opublikowane w wykazie prac rządu.
Projekt ustawy dotyczący społecznych zasobów mieszkaniowych oraz wspierania inwestycji mieszkaniowych ma na celu poprawę zaspokajania potrzeb lokatorskich gospodarstw domowych o niskich i średnich dochodach. Jak zaznaczyło Ministerstwo Rozwoju i Technologii, które przygotowało założenia, proponowane modyfikacje zakładają zwiększenie spójności i efektywności mechanizmów prawnych i finansowych, głównie poprzez wsparcie rozwoju spółdzielni mieszkaniowych, towarzystw budownictwa społecznego (TBS) oraz społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM).
„Niedobór przystępnych cenowo mieszkań stanowi problem, szczególnie dla młodych osób w Polsce. Pragniemy definitywnie ustalić warunki, które ułatwią im dostęp do najmu lokalu społecznego. W tym celu między innymi dostosowujemy system finansowania mieszkalnictwa społecznego i komunalnego poprzez integrację spółdzielni mieszkaniowych oraz upraszczamy procedury dotacji ze środków publicznych. Dzięki tym rozwiązaniom system wsparcia mieszkalnictwa społecznego stanie się bardziej holistyczny, sprawiedliwy i efektywny” – stwierdził cytowany w komunikacie MRiT wiceminister resortu Tomasz Lewandowski.
Ministerstwo przewiduje, że proponowana w projekcie nowelizacja modelu finansowania przedsięwzięć w sektorze mieszkalnictwa społecznego pozwoli w ciągu dekady osiągnąć wartość inwestycji mieszkaniowych na poziomie przekraczającym 200 miliardów złotych.
Projekt zakłada, że środki pochodzące z budżetu państwa na budowę mieszkań społecznych będą kierowane do spółek TBS/SIM oraz do spółdzielni mieszkaniowych z pominięciem pośrednictwa gmin, co ma uprościć proces ich dystrybucji. Granty na przedsięwzięcia mieszkaniowe będą mogły być wspomagane preferencyjnymi pożyczkami udzielanymi przez BGK. Oprocentowanie tych pożyczek będzie stałe i wyniesie, w zależności od rodzaju inwestycji, 1% lub 2%. Inwestor będzie miał możliwość zaciągnięcia pożyczki na okres 50 lat, zamiast obecnych 30. Pożyczki i granty będą przyznawane na podstawie jednego wniosku, a nie dwóch oddzielnych, jak ma to miejsce obecnie.
„Nowy model pozwoli utrzymać dotychczasową intensywność wsparcia, jednocześnie zwiększając jego skuteczność. Dzięki zmianom, przewidziana na dany rok kwota środków z budżetu państwa umożliwi sfinansowanie dwukrotnie większej liczby przedsięwzięć” – poinformowało MRiT.
Jednocześnie utrzymane zostanie wsparcie dla gmin w zakresie tworzenia mieszkań komunalnych. Jego wysokość będzie jednak uzależniona od kondycji finansowej samorządu oraz zaangażowania w realizację lokalnej polityki mieszkaniowej. Dotację otrzymają także – podobnie jak dotychczas – uczelnie publiczne zajmujące się budową i remontami domów studenckich.
Projekt przewiduje wzmocnienie roli gmin w nadzorze nad podmiotami zarządzającymi zasobami mieszkań społecznych. Samorządy uzyskają nowe uprawnienia do zawierania i monitorowania umów z inwestorami społecznymi. Będą również dysponować prawem do stosowania środków nadzorczych w przypadku stwierdzenia niewywiązywania się przez nich z obowiązków wobec lokatorów.
Proponowane zmiany wprowadzają możliwość ustanowienia rad najemców w społecznym zasobie czynszowym, reprezentujących interesy mieszkańców, w tym wydających opinie dotyczące zmian wysokości stawek czynszów, a także planów remontowych i inwestycyjnych. Ich przedstawiciele będą mogli również uczestniczyć – bez prawa głosu – w posiedzeniach rad nadzorczych.
„Wprowadzony ma zostać również system weryfikacji dochodowej najemców społecznych zasobów czynszowych. Projekt zakłada, że osoby o wyższych dochodach będą ponosić koszty najmu w sposób proporcjonalnie wyższy niż osoby spełniające kryteria dochodowe. Jednocześnie lokatorzy, których dochody po osiągnięciu wieku emerytalnego spadną, będą mogli liczyć na znaczące obniżki” – przekazał resort.
Zmniejszona ma zostać także wpłata własna wnoszona przez najemców mieszkań społecznych (tzw. partycypacja), która obecnie może sięgać do 30% kosztów budowy najmowanego lokalu. Projekt zakłada, że będzie to maksymalnie 10% kosztów. Dodatkowo projekt przewiduje pulę mieszkań przeznaczoną dla osób, które nie ukończyły 35. roku życia, w przypadku których taka partycypacja nie będzie w ogóle wymagana. (PAP)
gkc/ mrr/