Dla wielu giełda papierów wartościowych jest enigmatyczną dziedziną, w której dzisiejsi mistrzowie finansów osiągają lub tracą fortuny. Jednakże, w rzeczywistości, angażowanie się w akcje jest aktywnością dostępną niemal dla każdego. Poniżej wyjaśnimy, czym jest rynek giełdowy i jak rozpocząć przygodę z inwestowaniem na nim.
W niniejszym przewodniku krok po kroku omówimy proces stawania się uczestnikiem rynku giełdowego. Przyjmujemy, że etap decyzyjny masz już za sobą. Wiesz, że chcesz rozpocząć inwestowanie, ale nie jesteś pewien, jak się do tego zabrać. Mamy również nadzieję, że jesteś świadomy ryzyka utraty środków, które jest nierozerwalnie związane z aktywnością na giełdzie.
Giełdowy konkurs o duże pieniądze. Inwestuj, graj i wygraj z Bankier.pl i GPW
Spróbuj swoich sił w inwestowaniu na giełdzie nie ryzykując prawdziwych pieniędzy i wygraj atrakcyjne nagrody – to wakacyjna propozycja od Bankier.pl i Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.
WIĘCEJ…
Gra na giełdzie dla początkujących
Samo określenie „gra na giełdzie” jest mocno krzywdzące dla rynku kapitałowego i zniekształca jego naturę. Giełda nie jest kasynem. Wchodząc do kasyna, gramy przeciwko jego właścicielowi, a szanse na wygraną (z pewnymi wyjątkami) są mniejsze niż szanse na przegraną. Natomiast na rynek giełdowy nieustannie napływa nowy kapitał: nie tylko od nowych uczestników rynku, ale przede wszystkim w formie dywidend wypłacanych przez notowane spółki.
W tym artykule skoncentrujemy się wyłącznie na aspektach technicznych dotyczących sposobu inwestowania na giełdzie. Kwestie dotyczące cech charakteru, które powinien posiadać inwestor, czy też wyboru strategii, zostały omówione w poradnikach „Jak inwestować na giełdzie” oraz „5 wskazówek dla początkującego inwestora”. Zapraszamy również do zapoznania się z obszernym artykułem poświęconym inwestowaniu: Jak inwestować pieniądze? Akcje, obligacje, lokaty, złoto, waluty i wiele więcej.
Temat „inwestowanie na giełdzie dla początkujących” warto rozpocząć od podstawowych definicji oraz wyjaśnienia, jak funkcjonuje giełda. Giełda papierów wartościowych to miejsce, gdzie spotykają się osoby i podmioty, które pragną nabyć lub sprzedać akcje, obligacje, certyfikaty oraz inne papiery wartościowe. Uczestnicy rynku to właśnie nabywający i zbywający papiery wartościowe. Inwestor nabywa instrumenty finansowe, licząc na zysk w postaci odsetek, dywidendy lub wzrostu wartości nabytego aktywa. Inwestuje się wyłącznie w celu osiągnięcia zysku.
Przeczytaj także
Jak ustala się kursy akcji na GPW
Aby móc nabywać akcje na giełdzie, konieczne jest otwarcie rachunku inwestycyjnego w domu maklerskim posiadającym licencję KNF. Dom maklerski stanowi niezbędnego (nie ma możliwości zakupu akcji bezpośrednio na GPW) pośrednika między uczestnikami rynku. Dom maklerski dokonuje zakupu i sprzedaży akcji na giełdzie na zlecenie swoich klientów, rejestrując liczbę nabytych akcji na indywidualnym rachunku maklerskim. Przeczytaj, jak wybrać dom maklerski.
Bankier.pl
Krok 1. Założenie rachunku inwestycyjnego
Nowy uczestnik rynku powinien w pierwszej kolejności udać się do domu maklerskiego (alternatywnie biura maklerskiego lub brokera), aby zawrzeć umowę o prowadzenie rachunku inwestycyjnego. Służy on do przechowywania i obracania papierami wartościowymi oraz innymi instrumentami finansowymi. Umowa dotycząca rachunku maklerskiego może być podpisana bezpośrednio w punkcie obsługi klienta lub można złożyć wniosek online – wówczas umowę do podpisania dostarczy kurier. Wymagany jest jedynie dowód osobisty lub paszport.
Sama umowa z domem maklerskim nie jest skomplikowana i przypomina w pewnym stopniu umowę o prowadzenie rachunku bankowego. Aby założyć rachunek inwestycyjny i rozpocząć inwestowanie na giełdzie, należy mieć ukończone 18 lat. Przed podpisaniem umowy będziemy zobowiązani do wypełnienia unijnego formularza MIFID, który ma na celu ocenę poziomu naszej wiedzy dotyczącej inwestowania. Ponadto od grudnia 2016 roku w pakiecie otrzymamy do podpisania amerykański formularz FACTA, w którym musimy zadeklarować, czy jesteśmy rezydentami podatkowymi Stanów Zjednoczonych.
Przeczytaj także
Zakładamy pierwszy rachunek maklerski. Na co zwrócić uwagę?
W Polsce działa blisko 50 domów maklerskich posiadających licencję Komisji Nadzoru Finansowego, jednak nie wszystkie obsługują klientów indywidualnych. Wiosną 2022 roku domy maklerskie prowadziły około 1,5 miliona rachunków, z czego 10 największych brokerów skupiało ponad 86% klientów. Oferta domów maklerskich jest dość podobna: prowadzenie rachunku jest albo bezpłatne, albo kosztuje w granicach 60 zł rocznie. Dodatkowo inwestor ponosi opłatę prowizyjną za każde zrealizowane zlecenie – od wielu lat standardem jest stawka rzędu 0,39% wartości transakcji.
Przeczytaj także
Jak wybrać dom maklerski?
Umowę z biurem maklerskim można rozwiązać w dowolnym momencie, z zachowaniem terminu wypowiedzenia określonego w umowie. Nie istnieją ograniczenia co do liczby posiadanych rachunków u różnych brokerów. W związku z tym, w zależności od potrzeb, można jednocześnie korzystać z usług kilku, a nawet kilkunastu domów maklerskich.
Krok 2. Wpłata pieniędzy na rachunek maklerski
Po założeniu rachunku można dokonać wpłaty środków pieniężnych. Kwota, którą będziemy obracać, jest indywidualną decyzją każdego inwestora. Zaleca się, aby w początkowym okresie inwestowania nie przeznaczać na zakup akcji nadmiernych środków. Oczywiście, dla każdego „niewielka kwota” oznacza coś innego. Lepiej jednak, aby pierwszą wpłatę potraktować jako środki, które jesteśmy w stanie stracić, a co nie wpłynie znacząco na nasz stan finansowy i samopoczucie. Niestety – opanowanie sztuki zarabiania na giełdzie jest niemożliwe bez doświadczenia strat. Same straty są nieodzownym elementem procesu inwestowania i dotykają każdego inwestora. Istotne jest jedynie, aby suma strat i kosztów nie przekroczyła sumy zysków.
Przeczytaj także
Nie powiemy Ci w co inwestować, ale powiemy jak. Zobacz kurs Akademia Inwestowania II
Zazwyczaj wpłaty na rachunek inwestycyjny dokonuje się przelewem bankowym na numer konta zdefiniowany przez dom maklerski. Tylko niektórzy brokerzy umożliwiają wpłatę gotówki. Gotówkę można również przynieść do banku i tam zlecić przelew. Ponadto niektóre banki integrują rachunek inwestycyjny z kontem ROR, co pozwala na zakup akcji z wykorzystaniem bezpośrednio środków pieniężnych na rachunku bankowym.
Krok 3. Składanie zleceń, czyli jak kupować i sprzedawać akcje
Aby nabyć akcje, należy złożyć zlecenie. Dawniej polegało to na udaniu się do Punktu Obsługi Klienta (POK) domu maklerskiego i złożeniu ustnej lub pisemnej dyspozycji maklerowi. Następnie wydawał on odpowiednie potwierdzenie i przekazywał nasze zlecenie do systemu transakcyjnego GPW. Z biegiem lat funkcjonowanie giełdy uległo znaczącej transformacji. Obecnie większość zleceń jest składana za pośrednictwem internetu i aplikacji domów maklerskich. Zlecenie nadal trafia najpierw do systemu domu maklerskiego, skąd jest kierowane na giełdę. Dzięki temu jest to tańsze (prowizje od zleceń internetowych są znacznie niższe od telefonicznych czy osobistych), szybsze i wygodniejsze.
Przeczytaj także
Wszystko o zleceniach maklerskich
Rodzaje zleceń maklerskich to temat zasługujący na osobny poradnik. Na początek wystarczy wiedzieć, że istnieją dwa podstawowe typy zleceń: zlecenia kupna i zlecenia sprzedaży. W ramach pierwszego oferujemy środki pieniężne w zamian za akcje, a w zleceniach sprzedaży oferujemy akcje w zamian za środki pieniężne. Drugim ważnym kryterium jest kwestia naszych priorytetów.
Aby nabyć lub sprzedać akcje, możemy skorzystać ze zlecenia z limitem ceny lub zlecenia „po każdej cenie” (PKC). W przypadku zleceń z limitem określamy liczbę kupowanych/sprzedawanych akcji oraz cenę jednostkową, po której zgadzamy się nabyć/sprzedać dane akcje. Jeśli składamy zlecenie kupna np. 100 akcji KGHM z limitem 125 zł za sztukę, mamy pewność, że nie zapłacimy więcej niż 12,5 tys. zł plus prowizja (może to być mniej, jeśli ceny na rynku będą niższe niż 125 zł). Zlecenia PKC mają pierwszeństwo w realizacji nad zleceniami z limitem, jednak nie zapewniają pewności co do faktycznie wydanej kwoty na zakup akcji lub otrzymanej kwoty za ich sprzedaż.
Przeczytaj także
Interesuje Cię inwestowanie? Zapisz się na Akademię Inwestowania II
Na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych przedmiotem obrotu są akcje zdematerializowane. Są one zapisami księgowymi prowadzonymi przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Zatem zapomnijmy o scenach znanych z amerykańskich filmów, gdzie maklerzy stłoczeni w sali notowań przekrzykiwali się i wymieniali plikami papieru symbolizującymi określoną liczbę akcji. Obecnie wszystko odbywa się drogą elektroniczną i jest przechowywane w pamięci komputerów.
Na GPW można handlować nie tylko akcjami. Na rynku kasowym dostępne są również prawa poboru, prawa do akcji, jednostki ETF, certyfikaty, produkty strukturyzowane (ETP), a na rynku Catalyst także obligacje. Ponadto GPW oferuje szeroką gamę instrumentów pochodnych (rynek terminowy): kontrakty terminowe i opcje – ale to już wyższa szkoła jazdy i temat na odrębny poradnik.
Przeczytaj także
10 rzeczy, których powinien wystrzegać się giełdowy inwestor
Zawsze pamiętaj, że na giełdzie inwestujesz samodzielnie i na własne ryzyko. Żadna rekomendacja, rada czy analiza nie zwalnia Cię z odpowiedzialności za podjęte decyzje. Dom maklerski pełni tu jedynie rolę pośrednika i nie ponosi odpowiedzialności za to, czy Twoja transakcja przyniesie zysk. Co istotne, Dom Maklerski nie jest drugą stroną transakcji – akcje kupujesz i sprzedajesz od innych inwestorów.
Krok 4. Opłaty i prowizje, czyli ile kosztuje kupowanie i sprzedawanie akcji
Indywidualne inwestowanie w akcje spółek giełdowych nie jest nadmiernie kosztownym przedsięwzięciem. Podstawowe wersje rachunków inwestycyjnych są często oferowane i prowadzone bezpłatnie lub za symboliczną kwotę kilkudziesięciu złotych rocznie. Więcej należy zapłacić za dodatkowe opcje: na przykład dostęp do serwisów informacyjnych lub głębszy wgląd w arkusz zleceń. Standardowo widzimy jedynie najlepszą ofertę kupna/sprzedaży i mamy dostęp do notowań w czasie rzeczywistym. Taki najprostszy pakiet w 95% przypadków powinien wystarczyć początkującemu inwestorowi.
Przeczytaj także
Najtańsze konta maklerskie [RANKING]
Dom maklerski zarabia na prowizjach pobieranych od nas przy każdej zrealizowanej transakcji kupna i sprzedaży. Od kilku lat standardem na polskim rynku akcji jest prowizja w wysokości 0,3-0,4% od dyspozycji składanych przez internet. Jednak niektórzy brokerzy potrafią zejść nawet w okolice 0,20%. Istnieje również prowizja minimalna – zazwyczaj wynosi ona 3-5 zł od zrealizowanego zlecenia.
Krok 5. Liczenie zysków i realizacja strat
Od momentu złożenia zlecenia inwestor oddaje rynkowi kontrolę nad swoimi środkami. To od decyzji wszystkich uczestników rynku zależy, czy ceny nabytych akcji będą rosły, czy też spadać. Dlaczego ceny jednych akcji rosną, a innych spadają, jest tematem na inną okazję – to esencja sztuki zwanej inwestowaniem.
Przeczytaj także
Jak inwestor traci na giełdzie
Niemniej jednak podstawowa zasada kalkulacji zysków i strat pozostaje niezmienna. Jeśli sprzedaliśmy akcje drożej, niż je nabyliśmy (uwzględniając zapłacone prowizje!), to osiągnęliśmy zysk. Jeśli sprzedaliśmy akcje taniej, niż je nabyliśmy, ponieśliśmy stratę. Jeśli posiadamy akcje, których bieżąca cena rynkowa jest znacznie niższa od ceny ich nabycia, to właśnie staliśmy się „inwestorami długoterminowymi”. Od zysków kapitałowych osiągniętych w skali roku kalendarzowego płaci się 19% podatku (tzw. podatek Belki).
Krok 6. Wypłata gotówki
Środki zgromadzone na rachunku pieniężnym w biurze maklerskim można wypłacić w każdej chwili. Zazwyczaj wypłata odbywa się poprzez przelew na wcześniej zdefiniowany przez inwestora rachunek bankowy. Składa się dyspozycję przelewu i najpóźniej następnego dnia środki powinny znaleźć się na koncie.
Niektóre domy maklerskie umożliwiają również wypłaty gotówki w swoich oddziałach. Jednakże taka operacja może wiązać się z dodatkową prowizją, a w przypadku większych kwot wymaga wcześniejszego zgłoszenia.
Krok 7. Wyjście poza GPW
Inwestowanie w akcje notowane na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych zazwyczaj stanowi pierwszy etap na ścieżce inwestycyjnej. Jest to solidna szkoła przed wejściem na rynki zagraniczne, rynki kontraktów terminowych czy rynek walutowy (Forex).
Przeczytaj także
Nieoficjalny słownik slangu giełdowego
Z perspektywy indywidualnego inwestora głównym mankamentem warszawskiego parkietu jest brak możliwości odpowiedniej dywersyfikacji portfela. Problemem jest zarówno koncentracja ryzyka na jednym kraju (tj. Polsce), jak i jednej walucie (polski złoty). GPW brakuje również różnorodności: jest niewiele spółek technologicznych, brakuje globalnych koncernów, a niektóre branże są reprezentowane przez jedną lub dwie spółki.
Podsumowanie
Nie należy obawiać się inwestowania na giełdzie, jednak nie warto zabierać się za nie bez odpowiedniego przygotowania. Sposób funkcjonowania na giełdzie można opanować – na początek wystarczy lektura powyższego poradnika oraz materiałów zamieszczonych w odnośnikach. Rozpoczynając działalność inwestorską, trzeba jednak liczyć się z tym, że wiedzę i nowe informacje o sytuacji rynkowej należy zdobywać nieustannie. Nie bez powodu Bankier.pl od lat jest portalem numer jeden wśród polskich inwestorów indywidualnych.