Fala upałów, która nawiedziła Europę, stanowiła znaczące wyzwanie dla sektora energetycznego. Zwiększone zapotrzebowanie na chłodzenie, a co za tym idzie, na energię, musiały zaspokajać systemy fotowoltaiczne. W Polsce nadwyżka produkcji jest tak duża, że codziennie wprowadzane są ograniczenia. Mimo to, padły rekordy.
W związku z czerwcową falą upałów, elektrownie wymagające wody do chłodzenia napotkały trudności operacyjne. We Francji ograniczono pracę elektrowni jądrowych z powodu nadmiernego podgrzania wód rzecznych. Francuskie elektrownie jądrowe odgrywają rolę w stabilizacji dostaw energii m.in. dla Niemiec, gdy odnawialne źródła energii (OZE) nie zapewniają wystarczającej produkcji. Z podobnych przyczyn, produkcja elektrowni gazowych w Wielkiej Brytanii również została zmniejszona.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Baltica 2 wchodzi w fazę budowy na morzu
W ubiegłych latach elektrownie wodne, kluczowe dla energetyki m.in. w Hiszpanii i Szwajcarii, również musiały redukować swoją moc z powodu zbyt niskich stanów wód. A w Polsce? U nas problemy z energią elektryczną nie występują; wręcz przeciwnie, mamy jej nadmiar, który wymaga interwencji.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne codziennie nakładają ograniczenia na farmy fotowoltaiczne. 29 czerwca moc została zredukowana w różnym stopniu, od 280 do 993,4 MW, w godzinach między 11:00 a 17:00. Dzień wcześniej fotowoltaika doświadczyła ograniczeń już od 8:00 do 19:00, a w szczytowym momencie między 12:00 a 13:00 wynosiła 2475 MW. Mimo to, obserwujemy nowe rekordy.
Po raz pierwszy w historii, w ciągu jednego miesiąca, źródła fotowoltaiczne dostarczyły w Polsce ponad 3 TWh energii elektrycznej. Dokładnie w czerwcu, panele wyprodukowały 3089 GWh, co stanowi wzrost o 19,9% w porównaniu z rokiem poprzednim. Ten wynik oznaczał 24,2% całkowitej produkcji krajowej energetyki, co również jest historycznym rekordem.
HtmlCode
W ciągu roku moc fotowoltaiczna w systemie wzrosła w Polsce o 19,1%, zgodnie z danymi Agencji Rynku Energii (ARE). Rekordy generowane przez panele wynikają więc nie tylko ze słonecznej pogody, ale przede wszystkim z przyrostu mocy zainstalowanej.
Usprawiedliwieniem dla tych ograniczeń są wspomniane wyżej redukcje mocy wprowadzane przez operatora systemu. Największa redukcja miała miejsce 20 czerwca, kiedy to w godzinach 15:00-16:00 PSE zablokowały 3,6 GW mocy słonecznych, ale najdłuższe ograniczenie obowiązywało 28 czerwca – trwało ono od 8:00 do 19:00.
Z tego powodu nie obserwujemy w tym roku historycznego rekordu dziennego; tylko w dwa dni fotowoltaika przekroczyła 30% udziału w systemie energetycznym, w tym 30,5% odnotowano 23 maja. Rok wcześniej, 15 czerwca, energia słoneczna stanowiła 30,7% produkcji.
Udział fotowoltaiki w Europie
Podobne ograniczenia nie wystąpiły w innych krajach, co sugeruje, że fotowoltaika w Polsce jest nadmiernie rozwinięta, a dla efektywnego wykorzystania istniejących instalacji potrzebne są magazyny energii lub produkcja wodoru. Na Łotwie źródła fotowoltaiczne w czerwcu dostarczyły aż 53,3% energii elektrycznej, a w Estonii 45,8%. Około jednej trzeciej energii elektrycznej pochodziło ze źródeł fotowoltaicznych w: Hiszpanii, Niemczech, Grecji, na Słowacji i Węgrzech.
HtmlCode
Polska znajduje się w grupie krajów, które w porównaniu z majem odnotowały jedynie niewielki wzrost udziału fotowoltaiki w systemie, mimo teoretycznie sprzyjających warunków pogodowych.
Wysokie temperatury mają negatywny wpływ na efektywność ogniw fotowoltaicznych. Gdy temperatura panelu fotowoltaicznego przekracza 25°C, jego wydajność spada. Nadmierne ciepło obniża efektywność panelu słonecznego o 0,485 punktu procentowego na każdy stopień Celsjusza wzrostu temperatury powyżej 25°C, jak podaje CED Greentech. Oznacza to, że przy temperaturze otoczenia wynoszącej 45°C, panele wygenerują o 9,7% mniej prądu niż przy temperaturze 25°C.
Drugim aspektem są ograniczenia systemowe, które wymagają obecności źródeł dostarczających prąd po zachodzie słońca. Na Łotwie przekroczenie 50% udziału fotowoltaiki było możliwe dzięki temu, że miejsca ustąpiły elektrownie wodne, które w czerwcu wyprodukowały 34,2% energii w systemie, w porównaniu do 41,4% w maju i 60,8% w kwietniu. Elektrownie gazowe na Łotwie uruchamiane są głównie zimą, a elektrownie węglowe i jądrowe w ogóle nie funkcjonują.
Kto robi miejsce fotowoltaice?
W Estonii przestrzeń dla energetyki słonecznej w systemie naturalnie zrobily turbiny wiatrowe, obniżając swój udział do 18,3% w czerwcu z 22,1% w maju, a także w sposób nienaturalny – elektrownie na olej napędowy, których udział spadł do 6,2% z 14,9% w maju.
W Polsce energetyka oparta na OZE jest obecnie nadmiernie rozwinięta i wymaga ręcznych interwencji Operatora Systemu Przesyłowego (PSE). Wynika to częściowo z niewystarczającej elastyczności niektórych starszych bloków węglowych.
Z końcem czerwca wyłączono dwa bloki o mocy 200 MW w Elektrowni Rybnik (należącej do PGE), a do sierpnia przestaną działać dwa ostatnie bloki o mocy 200 MW w Elektrowni Dolna Odra (PGE). W miejsce tej drugiej elektrowni zbudowano największą w Polsce elektrownię gazową, a PGE planuje budowę kolejnych bloków. Energetyka gazowa jest bardziej elastyczna, lecz obecnie droższa od węglowej. Z powodu konieczności „robienia miejsca” dla OZE, elektrownie gazowe nie utrzymują się jedynie ze sprzedaży energii elektrycznej, ale otrzymują wynagrodzenie z rynku mocy, czyli są opłacane za gotowość do świadczenia usług. Jest to jeden z dodatkowych kosztów systemu związanych ze znacznym udziałem odnawialnych źródeł energii.
Autor: Jacek Frączyk, redaktor Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.