Zagrożenia związane z oszustwami bankowymi w Polsce stają się coraz poważniejsze. Specjaliści przestrzegają przed nieuczciwymi działaniami oszustów.

Finansowe oszustwa w Polsce wykazują tendencję wzrostową. Szczególnie dynamicznie rosną straty wynikające z wyłudzeń w formie przelewów, których wartość w ciągu dwuletniego okresu wzrosła pięciokrotnie. Coraz częściej za sukcesem przestępców stoi nie zaawansowana technologia, lecz efektywna manipulacja ofiarami — takie wnioski płyną z debaty „O odporności cyfrowej sektora i klientów: kto się boi nigeryjskich książąt?”, która odbyła się w ramach Europejskiego Kongresu Finansowego.

Na początku dyskusji Paweł Metrycki, dyrektor Pionu Ryzyka Bankowego w PKO Banku Polskim, przedstawił dane wskazujące na pięciokrotny wzrost wartości oszustw przelewowych w ciągu ostatnich dwóch lat. — Wzrost strat na przelewach jest powiązany z coraz powszechniej stosowaną przez sprawców strategią określaną jako „pig butchering”. Polega ona na tym, że oszuści najpierw długotrwale budują relację zaufania z ofiarą, a dopiero w dalszej kolejności próbują wyłudzić środki finansowe. W istocie kradną pieniądze za pośrednictwem samych ofiar — wyjaśnił.

Karol Tokarczyk, analityk ds. gospodarki cyfrowej w Polityka Insight, przywołał statystyki Narodowego Banku Polskiego, który odnotował w czwartym kwartale 2025 roku 33 tysiące nieautoryzowanych transakcji przelewowych na łączną kwotę 157 milionów złotych.

Problem wielowymiarowy

Banki dostrzegają powagę tego zagadnienia. Tomasz Pol, wiceprezes Zarządu PKO Banku Polskiego, odpowiedzialny za Obszar Bankowości Detalicznej i Firm, podkreślił, że aż 80 procent przypadków oszustw jest wynikiem manipulacji wobec klientów banków. — Banki wdrażają liczne środki mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa. Należy jednak pamiętać o kluczowej roli klienta. Manipulowanie klientami często rozpoczyna się w mediach społecznościowych. To dowodzi potrzeby stworzenia koalicji na rzecz bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni — stwierdził.

Gotowość do nawiązania takiej współpracy wyraził Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy. — Przestępczość dotykająca klientów banków jest zjawiskiem wielopoziomowym: wykorzystuje zaskoczenie, presję i techniki socjotechniczne. Nie można przerzucać całej odpowiedzialności na banki. Udział operatorów telekomunikacyjnych i platform społecznościowych jest niepodważalny — zaznaczył.

Dodał, że bez wspólnych działań nie będzie możliwe skuteczne przeciwdziałanie tego typu przestępczości. — Jest to przestępczość, która niezwykle szybko ewoluuje i coraz skuteczniej wykorzystuje nowe technologie. Obecnie oszuści potrafią nawet naśladować głos danej osoby — przyznał Michał Ziemiak.

Eksperci nie mieli wątpliwości co do kluczowego znaczenia współpracy między bankami, instytucjami nadzoru finansowego, organami ścigania oraz firmami technologicznymi (big tech). Tylko wymiana informacji o nowych metodach oszustw, błyskawiczne reagowanie na pojawiające się zagrożenia oraz wspólne kampanie edukacyjne mogą realnie podnieść poziom ochrony użytkowników. — Jestem przekonany, że platformy społecznościowe dysponują wszystkimi narzędziami niezbędnymi do zatrzymania tego procederu — zauważył Tomasz Pol. Zasugerował wprowadzenie odpowiedzialności finansowej dla platform społecznościowych.

Istotna edukacja

Uczestnicy dyskusji podkreślali również, że kluczową rolę w ograniczaniu skali oszustw finansowych odgrywa edukacja finansowa. Nawet najbardziej zaawansowane systemy zabezpieczeń nie są w stanie w pełni ochronić klientów, jeśli dadzą się oni zmanipulować i sami przekażą swoje środki przestępcom. Dlatego rośnie znaczenie świadomości zagrożeń i zdolności do ich rozpoznawania.

W przypadku nowoczesnych metod oszustw, takich jak wspomniane „pig butchering”, kluczowym elementem jest długotrwałe budowanie więzi zaufania z ofiarą. Przestępcy wykorzystują psychologię, emocje i poczucie więzi, aby nakłonić osoby do podejmowania nierozważnych decyzji finansowych. W takich sytuacjach technologia zabezpieczająca konto ma ograniczoną skuteczność — ostatecznie to użytkownik dokonuje przelewu.

Dlatego eksperci podkreślają, że fundamentem prewencji powinna być edukacja finansowa obejmująca zarówno rozpoznawanie typowych schematów oszustw, jak i rozwijanie zdrowego sceptycyzmu wobec nieoczekiwanych propozycji inwestycyjnych czy próśb o szybkie transfery pieniędzy. Im wyższa świadomość użytkowników, tym trudniej przestępcom efektywnie manipulować ofiarami, co przekłada się na zmniejszenie skali strat finansowych.

— Edukacja jest kluczowa, ale trzeba pamiętać, że oszuści stosują coraz bardziej wyrafinowane techniki socjotechniczne — wskazał Rzecznik Finansowy. Dlatego biuro Rzecznika Finansowego zaleca, aby zawsze rozłączać rozmowę, jeśli usłyszane informacje budzą nasze podejrzenia. — Jeśli odczuwamy, że jesteśmy wciągani w konwersację, co do której nie mamy pewności, najlepiej ją natychmiast zakończyć. To najprostszy odruch obronny — zaznaczył Michał Ziemiak.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Materiał komercyjny na zlecenie marki Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się