"Polska Wytrzymałość i Moc": Zagrożenia dla Firm - Klimat, Energia i Fake Newsy

Długo w świecie biznesu mówiono, że najniebezpieczniejsze są nieprzewidywalne zdarzenia. Coraz więcej doniesień z ekonomii wskazuje na coś odmiennego. Znaczne perturbacje dla przedsiębiorstw często mają swoje źródło w trendach, które od lat były wyraźnie obecne, ale marginalizowano je w procesach decyzyjnych na szczeblu strategicznym.

W polskich realiach jednym z kluczowych obszarów ryzyka pozostaje energetyka. W warunkach napięć geopolitycznych i konfliktów zbrojnych rośnie także znaczenie fizycznego bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej, której zakłócenia mogą wpływać na funkcjonowanie całych sektorów gospodarki

Okresy suszy i powodzie mogą sparaliżować produkcję, gwałtowne wzrosty cen energii negatywnie oddziałują na rentowność, a dezinformacja kompromituje celowość inwestycji i destabilizuje dyskusję dotyczącą transformacji gospodarczej. Twórcy raportu „Odporna i silna Polska. Wzmacnianie rezyliencji firm wobec zmiany klimatu, wyzwań energetycznych i dezinformacji”, opracowanego przez Fundację Climate&Strategy dzięki wsparciu Fundacji ORLEN, utrzymują, że najpoważniejszym zagrożeniem dla biznesu jest nie sama nieprzewidywalność, ale brak odpowiedzi na symptomy, które są już dziś dostrzegalne w gospodarce. Publikacja, za którą odpowiada 26 specjalistów, prezentuje również mapę zagrożeń oraz sugestie działań, które mogą pomóc przedsiębiorstwom przygotować się na kolejne zaburzenia.

Świat licznych kryzysów jednocześnie

Do niedawna większość firm konstruowała swoje plany strategiczne w środowisku cechującym się względną stabilnością. Naturalnie, występowały recesje gospodarcze, napięcia na tle geopolitycznym czy niespodziewane wahania cen surowców, jednak zwykle nie kumulowały się one z taką siłą jak obecnie. Obecnie coraz częściej te czynniki się nawarstwiają, kreując sytuację, w której przedsiębiorstwa muszą reagować na kilka różnorodnych zakłóceń w tym samym czasie.

Raport wskazuje, że dzisiejsze zagrożenia w biznesie mają charakter systemowy. Trudności energetyczne wpływają na poziom kosztów produkcji oraz zdolność do konkurowania. Ekstremalne zjawiska atmosferyczne utrudniają logistykę i ograniczają dostępność materiałów. Równocześnie dezinformacja, narastająca wokół nowoczesnych technologii lub polityki klimatycznej, może spowalniać realizację inwestycji i wprowadzać niepewność w sferze regulacyjnej.

Autorzy raportu poddali analizie w sumie kilkadziesiąt zagrożeń w obrębie trzech zasadniczych dziedzin: energetyki, zmiany klimatycznej oraz dezinformacji, które mogą oddziaływać na aktywność firm w Polsce w nadchodzących latach. Obejmują one zarówno niebezpieczeństwa o charakterze ekonomicznym, jak i transformacyjnym, fizycznym oraz regulacyjnym. Ich wspólną cechą jest to, że rzadko występują one pojedynczo. Coraz częściej oddziałują na siebie wzajemnie i mogą w szybkim tempie zmienić okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej.

Odporność to za mało. Firmy potrzebują rezyliencji

Jednym z kluczowych wniosków płynących z raportu jest konieczność zmiany podejścia do kwestii bezpieczeństwa w biznesie. W wielu organizacjach zarządzanie ryzykiem w dalszym ciągu opiera się na założeniu, że celem firmy jest przetrwanie kryzysu i odzyskanie poprzedniego stanu stabilności. Jednak w obliczu narastającej zmienności takie nastawienie przestaje być wystarczające.

Autorzy raportu proponują w zamian ideę rezyliencji, czyli zdolności organizacji do adaptacji w świecie charakteryzującym się coraz większą zmiennością. W takim rozumieniu nie chodzi już tylko o samo przetrwanie kryzysu. Chodzi o konstruowanie takich wzorców działania, które umożliwiają firmie uczenie się na skutek wstrząsów i szybsze reagowanie na zmieniające się warunki panujące na rynku. Jak wyjaśnia dr Agnieszka Liszka-Dobrowolska, członkini zarządu i współzałożycielka Fundacji Climate&Strategy, sama odporność w dzisiejszych czasach nie wystarcza. – Potrzebujemy rezyliencji; antykruchości, która pozwala przekształcać kryzysy związane z klimatem, energią i informacją w bodźce do rozwoju. W świecie, w którym, jak pisał Nassim Nicholas Taleb, największe następstwa mają zdarzenia rzadkie i trudne do przewidzenia, polskie firmy muszą zaakceptować logikę czarnych łabędzi. Zamiast budować pozory stabilizacji, powinny projektować modele biznesowe, które są w stanie czerpać korzyści ze wstrząsów – tłumaczy.

A to implikuje zmianę sposobu postrzegania rzeczywistości. Zarządy przedsiębiorstw muszą nauczyć się traktować zmienność nie tylko jako zagrożenie, ale również jako element otoczenia biznesowego, w którym istnieje możliwość budowania przewagi konkurencyjnej.

"Polska Wytrzymałość i Moc": Zagrożenia dla Firm - Klimat, Energia i Fake Newsy 2

Energia jako podstawa stabilności w biznesie

W warunkach polskich jednym z najważniejszych obszarów ryzyka pozostaje sfera energetyki. Gospodarka wciąż w dużej mierze bazuje na paliwach kopalnych, a ceny energii należą do jednych z najwyższych w Europie. Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to nie tylko wzrost kosztów prowadzenia działalności, ale także zwiększającą się niepewność co do planowania inwestycji. Coraz częściej podkreśla się jednak, że wyzwania w obszarze energetyki nie ograniczają się jedynie do cen. W kontekście napięć geopolitycznych i konfliktów zbrojnych rośnie również znaczenie fizycznego bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej, której awarie mogą wpływać na funkcjonowanie rozległych sektorów gospodarki.

Raport zwraca uwagę, że bezpieczeństwo w obszarze energetyki zaczyna w dzisiejszych czasach wpływać na stabilność operacyjną całych sektorów gospodarki. Firmy coraz powszechniej postrzegają energię nie tylko jako jeden z wielu wydatków związanych z działalnością, ale jako element strategicznego zarządzania ryzykiem. Przejawia się to w dywersyfikacji źródeł energii, inwestycjach w odnawialne źródła energii, jak również w rozwijaniu technologii, które zwiększają efektywność energetyczną.

Dr Magdalena Krukowska, redaktorka prowadząca raportu, podkreśla, że dla przedsiębiorstw jest to w głównej mierze kwestia bezpieczeństwa ekonomicznego. – W czasach, gdy Europa i USA ograniczają przepisy proekologiczne, a dezinformacja w temacie klimatu się nasila, odporność klimatyczno-energetyczna pozostaje obligatoryjna. Dla polskich przedsiębiorstw nie jest to zagadnienie ideologiczne, lecz element zarządzania ryzykiem. Dywersyfikacja źródeł energii, efektywność i uwzględnienie zagrożeń klimatycznych w strategii pozwalają na zachowanie stabilności, konkurencyjności i bezpieczeństwa operacyjnego — wyjaśnia.

Klimat jako realny czynnik wpływający na koszty

Temat zmian klimatycznych do niedawna przewijał się w planach strategicznych firm głównie w kontekście odpowiedzialności za środowisko. Obecnie coraz częściej staje się on twardym czynnikiem ekonomicznym. Raport sygnalizuje, że w Polsce straty wynikające z występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych wynoszą średnio około 6 miliardów złotych w skali roku. W wielu branżach konsekwencje zmian klimatycznych są już widoczne w codziennej działalności przedsiębiorstw.

Jednym z zasadniczych problemów staje się dostępność wody. Deficyty wody są odpowiedzialne za przeważającą część strat w rolnictwie, ale coraz częściej oddziałują także na przemysł, energetykę i logistykę. Jednocześnie wzrasta częstotliwość występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych, które destabilizują procesy produkcyjne i transport.

W odpowiedzi na te wyzwania część firm zaczyna modyfikować sposób organizacji łańcuchów dostaw. Coraz większą rolę odgrywają strategie ograniczania odległości od dostawców oraz przenoszenia części procesów produkcyjnych bliżej rynków docelowych. Takie podejście pozwala na zminimalizowanie ryzyka zakłóceń wynikających z ekstremalnych zjawisk pogodowych lub napięć na tle geopolitycznym.

Dezinformacja jako nowe zagrożenie w gospodarce

Jednym z mniej oczywistych aspektów poruszanych w raporcie jest rola dezinformacji w gospodarce. Twórcy publikacji podkreślają, że narracje o charakterze manipulacyjnym, które dotyczą technologii energetycznych lub polityki klimatycznej, mogą w skuteczny sposób wpływać na decyzje związane z inwestycjami oraz na tempo transformacji gospodarczej.

Przedsiębiorstwa coraz częściej muszą konfrontować się z ryzykiem informacyjnym. Sporadyczne przypadki problemów technicznych mogą być wyolbrzymiane i wykorzystywane do konstruowania narracji podważających sens funkcjonowania całych branż. Tego typu komunikaty mogą destabilizować debatę publiczną i opóźniać procesy inwestycyjne.

Raport podkreśla, że firmy powinny traktować dezinformację w sposób zbliżony do innych zagrożeń związanych z bezpieczeństwem. Oznacza to konieczność monitorowania przestrzeni informacyjnej, regularnych szkoleń, jak również prowadzenia komunikacji, która pozwala na uprzedzanie potencjalnych kryzysów.

Mapy ryzyk i schematy postępowania

Jednym z najbardziej praktycznych elementów raportu są szczegółowe mapy ryzyk, które umożliwiają ocenę zarówno prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożeń, jak i ich potencjalnego wpływu na działalność przedsiębiorstw. Dzięki temu firmy są w stanie lepiej zrozumieć, które obszary wymagają natychmiastowych działań, a które stanowią wyzwanie w dalszej perspektywie czasowej. Autorzy raportu wskazują, że pierwszym krokiem powinna być dokładna analiza zagrożeń energetycznych oraz przygotowanie procedur awaryjnych na okoliczność wystąpienia zakłóceń w dostawach energii. Następnym etapem jest podnoszenie efektywności energetycznej oraz rozwój własnych źródeł energii, które mogą ustabilizować koszty operacyjne.

Jednocześnie raport podkreśla istotność działań o charakterze systemowym. Odnoszą się one między innymi do usprawnienia gospodarki wodnej, zwiększania retencji oraz modernizacji infrastruktury energetycznej. Bez tego typu inwestycji odporność gospodarki na ewentualne wstrząsy będzie ograniczona.

Konkurencyjność w świecie niepewności

Konkluzje zawarte w raporcie prowadzą do zasadniczego pytania. Czy firmy są przygotowane na funkcjonowanie w świecie, w którym zmienność staje się codziennością, a kryzysy przestają być odosobnionymi przypadkami?

Autorzy publikacji utrzymują, że przedsiębiorstwa, które w porę nauczą się identyfikować ryzyka i adaptować do nowych warunków, mogą uzyskać znaczną przewagę konkurencyjną, a w obecnych realiach zdolność do szybkiego dostosowania się do zmian zaczyna decydować o stabilności biznesu.

Raport „Odporna i silna Polska. Wzmacnianie rezyliencji firm wobec zmiany klimatu, wyzwań energetycznych i dezinformacji”, opracowany przez Fundację Climate&Strategy przy wsparciu Fundacji ORLEN, jest dostępny bezpłatnie do pobrania online i zawiera szczegółowe analizy oraz zalecenia dla przedsiębiorstw, które chcą lepiej przygotować się na nadchodzące wyzwania gospodarcze.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Materiał reklamowy na zlecenie marki Fundacja Climate&Strategy Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się