Mikrofirmy, rozmowy i ułatwienia prawne. Dlaczego powinno się lepiej słuchać głosu przedsiębiorców?

W polskiej dyskusji o gospodarce najczęściej pojawiają się tematy inwestycji, innowacji, wydajności i tempa rozwoju. Znacznie rzadziej z taką samą uwagą porusza się kwestię tego, kto na co dzień zapewnia lokalną aktywność gospodarczą i kto jako pierwszy odczuwa skutki nieodpowiednio przygotowanych regulacji.

Właśnie w tym kontekście szczególnie wyraźnie uwidacznia się znaczenie mikrofirm. To one współtworzą podstawową sieć usług, handlu i drobnej produkcji, tworząc miejsca pracy w pobliżu miejsca zamieszkania i stanowiąc w wielu mniejszych ośrodkach jeden z fundamentów lokalnej stabilności gospodarczej.

Taką perspektywę przyjmuje również projekt realizowany przez Związek Przedsiębiorców i Pracodawców pt. „Od konwersacji do legislacji – wzmacnianie roli Dialogu Społecznego”. Jego celem jest zwiększenie zaangażowania organizacji pracodawców i samych przedsiębiorców w proces tworzenia i monitorowania prawa, aby regulacje lepiej odpowiadały realiom prowadzenia działalności gospodarczej.

Doskonale wpisuje się w to kampania „9 Konkretów dla mikrofirm” prowadzona przez ZPP. Jej siła tkwi w konkretności, a nie w ogólnikach. Zamiast kolejnej deklaracji o potrzebie wsparcia dla przedsiębiorczości, proponuje ona zestaw rozwiązań, które odnoszą się do codziennych problemów najmniejszych firm: dłuższego okresu między uchwaleniem a wejściem w życie przepisów podatkowych (vacatio legis), wyższego limitu zwolnienia z VAT, prostszych rozliczeń, ograniczenia liczby kontroli, zastosowania zasady „once only” czy zmniejszenia formalności w obszarze prawa pracy. Z tego względu kampania doskonale wpisuje się w szerszą debatę na temat jakości państwa i jakości stanowionego prawa.

W tym kontekście warto przywołać słowa Cezarego Kaźmierczaka, prezesa Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, który zauważa, że „często sto małych firm ma większą wartość dla regionu niż jeden gigantyczny zakład”. Ta uwaga trafnie oddaje rolę mikrofirm w gospodarce lokalnej. W wielu miastach powiatowych i mniejszych gminach to właśnie najmniejsze podmioty gospodarcze współtworzą podstawową strukturę zatrudnienia, usług i codziennej aktywności ekonomicznej. Ich znaczenie nie może być więc mierzone wyłącznie przez pryzmat skali pojedynczego przedsiębiorstwa, ale także poprzez wpływ, jaki wywierają na trwałość i odporność lokalnych rynków.

Mikrofirmy najbliżej kosztów legislacji

To właśnie najmniejsze firmy najszybciej odczuwają ciężar częstych zmian przepisów, skróconego czasu na dostosowanie się do nowych wymogów i rosnącej liczby formalności. Duże przedsiębiorstwo zazwyczaj dysponuje działem prawnym, podatkowym lub kadrowym, który pozwala na rozłożenie skutków nowych regulacji na wyspecjalizowane zespoły. W przypadku mikrofirm ten sam obowiązek bardzo szybko staje się wyzwaniem organizacyjnym i dodatkowym kosztem, który przedsiębiorca musi pokryć z własnego czasu. Dlatego rozmowa o deregulacji z perspektywy najmniejszych przedsiębiorców rzadko ma charakter teoretyczny. Dla nich kluczowe jest to, czy prawo da się wdrożyć, nie powodując paraliżu codziennej działalności.

Dobrze ilustruje to badanie Związku Przedsiębiorców i Pracodawców „Zależności między poziomem dialogu społecznego a jakością stanowionego prawa”, przeprowadzone na przełomie 2025 i 2026 roku wśród 284 menedżerów firm zrzeszonych w organizacjach pracodawców należących do Rady Dialogu Społecznego. Wyniki wyraźnie pokazują, że przedsiębiorcy postrzegają dialog społeczny jako niezbędny element procesu legislacyjnego. Znacznie gorzej oceniają natomiast jego efekty w postaci konkretnych regulacji. Choć Rada Dialogu Społecznego jest uznawana za wiarygodne forum reprezentacji interesów przedsiębiorców, końcowy rezultat legislacyjny jest oceniany znacznie mniej pozytywnie.

W tym miejscu najlepiej widać, jak przedsiębiorcy oceniają praktyczną wartość dialogu społecznego. Jakość polskiego prawa pozytywnie ocenia 39,1% respondentów, podczas gdy 58,1% wskazuje, że częstotliwość zmian w przepisach utrudnia funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Za tymi odpowiedziami kryje się bardzo konkretne doświadczenie: konieczność ciągłego dostosowywania procedur, dokumentacji, sposobu rozliczania i organizacji pracy. Dla mikrofirm taki koszt może być szczególnie dotkliwy, ponieważ zazwyczaj nie posiadają zaplecza, które pozwalałoby bez większych problemów amortyzować kolejne zmiany.

Nie chodzi tylko o obecność przy stole

Drugim istotnym punktem odniesienia jest badanie „Udział przedsiębiorców w dialogu społecznym”, zrealizowane przez Związek Przedsiębiorców i Pracodawców w lipcu i sierpniu 2025 roku na ogólnopolskiej próbie ponad 160 menedżerów firm zrzeszonych w organizacjach pracodawców należących do Rady Dialogu Społecznego. Wyniki jednoznacznie pokazują, że polskie firmy pragną uczestniczyć w dialogu społecznym i w dużej mierze już w nim biorą udział. 69,8% badanych określa swoją aktywność w tym obszarze jako raczej aktywną lub wyższą. Najczęściej są to formy uczestnictwa, które można pogodzić z codziennym prowadzeniem działalności: konsultacje społeczne, kampanie informacyjne i działania edukacyjne. Znacznie rzadziej przedsiębiorcy trafiają do najbardziej sformalizowanych gremiów, takich jak Wojewódzkie Rady Dialogu Społecznego czy Rada Dialogu Społecznego.

To cenna wskazówka również dla instytucji publicznych. Poziom zaangażowania przedsiębiorców w dialog społeczny w dużej mierze zależy od sposobu zaprojektowania tego procesu. W przypadku mikroprzedsiębiorców, zaangażowanie pojawia się przede wszystkim tam, gdzie uczestnictwo ma wyraźny sens praktyczny i daje się pogodzić z codziennym prowadzeniem działalności. Jeśli celem jest szersza i bardziej wartościowa obecność firm w dialogu społecznym, organizacja tego procesu powinna w większym stopniu uwzględniać realne możliwości najmniejszych podmiotów.

Bardzo wymowna jest pod tym względem jeszcze jedna metryka: tylko 10,1% firm deklaruje posiadanie specjalisty lub zespołu odpowiedzialnego za relacje z instytucjami publicznymi, podczas gdy 66,9% takich kompetencji nie posiada i nie planuje ich rozwijać. W praktyce oznacza to, że w wielu przedsiębiorstwach udział w dialogu społecznym nie jest wsparty przez odrębne zaplecze organizacyjne, lecz pozostaje jednym z wielu zadań realizowanych równolegle z codziennym prowadzeniem firmy. Ułatwia to zrozumienie, dlaczego przedsiębiorcy tak często wskazują na bariery natury praktycznej: brak czasu, ograniczone środki finansowe i niedobór specjalistów.

Od dialogu do rezultatu

Wnioski płynące z obu badań to jasny sygnał ze strony rynku. Polski biznes pragnie dialogu, wierzy w jego instytucjonalny sens i docenia głos organizacji reprezentujących ich interesy. Problem pojawia się jednak na etapie wykonawczym. Przedsiębiorcy stanowczo weryfikują to, co dzieje się później – domagają się realnego przełożenia rozmów na stabilne regulacje, przewidywalności całego procesu i przede wszystkim: wysokiej jakości stanowionego prawa.

W przypadku mikrofirm ten układ odpowiedzi rysuje się szczególnie wyraźnie. W badaniu najmniejsze podmioty rzadziej niż większe firmy wskazują, że Rada Dialogu Społecznego w zauważalny sposób wpływa na regulacje istotne dla prowadzenia działalności. Częściej też nie widzą jednoznacznego przełożenia dialogu na codzienne warunki funkcjonowania firmy. To pokazuje, że z perspektywy mikrofirm problem nie dotyczy sensu samego dialogu, lecz skali i widoczności jego praktycznych następstw.

Podobnie przedstawia się kwestia samych warunków uczestnictwa. W badaniu wśród najczęściej wskazywanych ograniczeń pojawiają się zbyt krótkie terminy na zgłaszanie uwag, a także bariery organizacyjne i brak zasobów. To pokazuje, że dla wielu firm trudność zaczyna się jeszcze przed etapem właściwej rozmowy. W przypadku mniejszych podmiotów problemem bywa już sam tryb procedowania: szybki, wymagający natychmiastowej reakcji i słabo dopasowany do realnych możliwości przedsiębiorstwa, które nie dysponuje własnym zapleczem do bieżącej analizy zmian.

Ten obraz dobrze koresponduje również z zewnętrznymi analizami jakości legislacji. Grant Thornton od lat zwraca uwagę na liczbę ustaw i rozporządzeń wchodzących w życie z minimalnym albo praktycznie żadnym okresem vacatio legis. Klub Jagielloński z kolei pokazuje, że w Sejmie rozwijane są nowe mechanizmy konsultacji społecznych i monitorowania jakości legislacji, co potwierdza rosnące znaczenie tego problemu w debacie publicznej. Z punktu widzenia przedsiębiorcy, nie są to jednak wyłącznie kwestie ustrojowe. Chodzi o to, czy państwo potrafi tworzyć reguły możliwe do wdrożenia bez nadmiernych kosztów po stronie firm.

Deregulacja jako test wiarygodności

W tym świetle kampania „9 Konkretów dla mikrofirm” zyskuje bardzo praktyczny wymiar. Jest to uporządkowany zestaw propozycji, które wyrastają z codziennych doświadczeń najmniejszych firm i przekładają je na język konkretnych rozwiązań legislacyjnych. Pojawiają się tu postulaty szczególnie dobrze odpowiadające na problemy widoczne w obu badaniach: wydłużony okres vacatio legis dla nowych przepisów podatkowych, podniesienie limitu zwolnienia z VAT, uproszczenie systemu obciążeń, zasada „once only”, ograniczenie liczby kontroli czy zmniejszenie formalności w prawie pracy. Z perspektywy mikroprzedsiębiorcy nie są to kwestie drugorzędne. Od nich zależy, ile czasu, uwagi i środków trzeba przeznaczyć na wypełnianie obowiązków, zanim firma będzie mogła zająć się właściwą działalnością.

Właśnie tutaj najlepiej widać znaczenie deregulacji, rozumianej nie jako hasło, lecz jako efekt dobrze prowadzonego dialogu. Jeśli przedsiębiorcy uczestniczą w konsultacjach, zgłaszają uwagi, współpracują z organizacjami pracodawców i włączają się w rozmowę o prawie, naturalnym oczekiwaniem staje się bardziej proporcjonalny rezultat. Dla mikrofirm oznacza to przepisy mniej obciążające, bardziej przewidywalne i pozostawiające więcej czasu na przygotowanie się do zmian.

Warto zauważyć, że z obu badań płynie również sygnał zachęcający. Przedsiębiorcy są gotowi angażować się w dialog wtedy, gdy widzą praktyczny sens takiego działania i gdy cały proces jest zorganizowany w sposób przejrzysty. To ważna wiadomość także dla firm, które dotąd postrzegały dialog społeczny jako obszar odległy lub zarezerwowany dla największych podmiotów. Udział w konsultacjach, kontakt z organizacją pracodawców czy włączenie się w prace nad konkretnymi rozwiązaniami legislacyjnymi coraz częściej stają się sposobem na realny wpływ na warunki prowadzenia działalności.

Proporcjonalność jako miara jakości państwa

Z perspektywy projektu „Od konwersacji do legislacji – wzmacnianie roli Dialogu Społecznego” wyłania się bardzo czytelny obraz. Przedsiębiorcy chcą uczestniczyć w dialogu społecznym, widzą sens jego instytucjonalnych ram i doceniają rolę reprezentacji biznesu. Znacznie bardziej krytycznie oceniają natomiast to, co dzieje się później: wpływ na regulacje, przewidywalność procesu i jakość prawa jako efektu końcowego.

W przypadku mikrofirm ten układ odpowiedzi jest szczególnie widoczny. W badaniu zrealizowanym w ramach projektu “Od konwersacji do legislacji – wzmacnianie roli Dialogu Społecznego” najmniejsze podmioty rzadziej niż większe firmy oceniają pozytywnie wpływ Rady Dialogu Społecznego na regulacje istotne dla prowadzenia działalności. Częściej też nie dostrzegają jednoznacznego przełożenia dialogu na codzienne otoczenie regulacyjne firmy. To pokazuje, że problem nie dotyczy sensu samego dialogu, lecz skali i widoczności jego praktycznych następstw.

Dlatego w dyskusji o mikroprzedsiębiorczości, dialogu i deregulacji warto patrzeć szerzej niż tylko na samą możliwość zabrania głosu. O jakości tego procesu decyduje przede wszystkim to, czy prowadzi on do prawa bardziej proporcjonalnego wobec skali firmy, mniej kosztownego organizacyjnie i bardziej przewidywalnego w codziennym stosowaniu. Właśnie w tym sensie głos przedsiębiorców powinien być lepiej słyszany — nie po to, by mnożyć deklaracje, lecz po to, by końcowy rezultat legislacyjny lepiej odpowiadał realiom prowadzenia działalności gospodarczej.

Więcej informacji o projekcie, jego założeniach i wynikach badań można znaleźć na stronie: https://mods.zpp.net.pl/

Artykuł powstał w ramach projektu „Od Konwersacji do Legislacji – wzmacnianie roli Dialogu Społecznego” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, nr projektu: FERS.04.03.IP.06-0015/24.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Artykuł sponsorowany Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się

Najpopularniejsze w BUSINESS INSIDER

Biznes

Amerykańskie firmy odbudowują zapasy. To dobry sygnał dla PKB

dzisiaj 19:04 Filip Madejski Biznes

Akcje motoryzacyjnego giganta drastycznie spadły. Najniższy poziom od pięciu lat

dzisiaj 15:00 Beata Michalik Materiał promocyjny

TOP 5 grilli gazowych – smak lata na wyciągnięcie ręki

dzisiaj 13:22 Biznes

Wroclavia przestaje być Wroclawią. Będzie nowa nazwa

dzisiaj 12:04 Mateusz Madejski Tylko u nas Biznes

BGK inwestuje w ElevenLabs. W Polsce powstanie centrum AI

dzisiaj 11:17 Sonia Sobczyk-Grygiel, Natalia Szewczak Biznes

Szefowie VW biją na alarm . Motoryzacyjny gigant może upaść

dzisiaj 09:32 Julian Stratenschulte Materiał promocyjny

Roboty to szansa Europy. Szef wielkiej firmy z Niemiec nie ma wątpliwości

dzisiaj 06:21 Mateusz Madejski Materiał promocyjny

Fundusze Europejskie wspierają rozwój polskich biotechnologii

dzisiaj 00:00 Materiał promocyjny

Najpierw zdobywają zaufanie, potem opróżniają konto. Rośnie skala finansowych oszustw

wczoraj 16:41 Biznes

Syn Murdocha właśnie dopiął transakcję streamingową wartą miliardy — coś, o czym jego ojciec mógł tylko marzyć

wczoraj 15:50 Peter Kafka Materiał promocyjny

Lepsze dane o pracownikach. Mniejsza rotacja. Niższe koszty zatrudnienia. Sloneek wprowadza AI-first HR na polski rynek

wczoraj 14:36 Biznes

Ukraińskie miasto uważa się za pokrzywdzone przez polskie media. Konfrontujemy list z faktami

wczoraj 13:30 Jacek Frączyk Materiał promocyjny

Tylko 5% się udaje. Zobacz, jak skutecznie wdrażać AI w firmie [WYWIAD]

wczoraj 12:36 Biznes

Mundial 2026 napędzi miliardowe zyski. FIFA pobije finansowe rekordy

wczoraj 11:28 Filip Madejski Biznes

Norweg złożył skargę na bank i wygrał. Tak pozbył się długu

poniedziałek 16:19 Ana Tet Biznes

Dla przedsiębiorców z pokolenia Z franczyza to nowy sposób na start

poniedziałek 15:58 Katherine Tangalakis-Lippert Biznes

120 hoteli do przejęcia po upadku giganta. Ma obiekty również w Polsce

poniedziałek 15:51 Beata Michalik Materiał promocyjny

Brokerzy ubezpieczeniowi mają wpływ na bezpieczeństwo państwa

poniedziałek 15:19 Materiał promocyjny

Nowe paradygmaty bezpieczeństwa gospodarczego Polski

poniedziałek 13:58 Materiał promocyjny

Jedna walizka na delegację i wakacje? Tak wybiera się bagaż, który naprawdę pracuje

poniedziałek 13:22 Biznes

Jest nowa szefowa Google w Polsce. Przeszła z InPostu

poniedziałek 11:15 Mateusz Madejski Biznes

Migracja klientów Citi do VeloBanku. Klienci alarmują, bank odpowiada

poniedziałek 10:50 Sonia Sobczyk-Grygiel Biznes

Atomowe plany rządu bez kluczowych odpowiedzi. W tle wielkie pieniądze i polityka [ANALIZA]

poniedziałek 06:26 Sonia Sobczyk-Grygiel Biznes

Wcale nie Polska. Znamy liderów AI w naszym regionie Europy

niedziela 15:34 Mateusz Madejski Biznes

Znana sieć zmienia zasady, jeśli chodzi o drive thru

niedziela 14:04 Mateusz Madejski Biznes

Mundial za miliardy. Kto naprawdę finansuje futbolowy spektakl

niedziela 13:06 Filip Madejski Biznes

"Analiza w kilka sekund". Tak agenci AI wywracają stolik

niedziela 12:16 Mateusz Madejski Biznes

Nie tylko złoto i GPW. Nowa ulubiona inwestycja Polaków

niedziela 10:46 Mateusz Madejski Biznes

Czesi i Rumuni kupują nowe helikoptery. Wybór padł na europejską firmę

niedziela 09:01 Mateusz Madejski Tylko u nas Biznes

Widziałem, jak dziś produkuje się pociągi. Jedna rzecz mnie zdziwiła

niedziela 07:26 Jakub Ceglarz Biznes

Chcieli mnie okraść, wysłali mandat i grozili czarną listą. Tak działa przekręt "na mObywatela"

sobota 05:49 Natalia Szewczak Materiał promocyjny

Topowe smartwatche na każdą kieszeń. Nie tylko dla sportowców i podróżników

piątek 14:52 Materiał promocyjny

Przewrót w spółce Orlenu. Zmiany na kluczowych stanowiskach

piątek 13:53 Beata Michalik Biznes

Drastyczny spadek produkcji ropy w Rosji. Najniższy poziom od dwóch dekad

piątek 13:17 Beata Michalik Materiał promocyjny

Oszuści podszywają się pod polityków. Rząd przestrzega przed nową falą wyłudzeń danych i pieniędzy

piątek 12:43 Agata Wosik, Polska Agencja Prasowa Biznes

Minister energii ogłosił ceny paliw na weekend. To mogą być ostatnie dni pakietu CPN

piątek 12:21 Beata Michalik Biznes

Pakiet CPN traci ważność. Przedstawiciel rządu zabrał głos

piątek 12:17 Natalia Szewczak Tylko u nas Biznes

Niemcy dostaną F-35 później niż Polska. Znamy szczegóły

piątek 11:27 Mateusz Madejski Materiał promocyjny

Nowe stawki w cenniku Orlenu. Wszystkie hurtowe ceny paliw w górę

piątek 09:03 Beata Michalik Materiał promocyjny

Minister finansów atakuje prezydenta. "Stanął po stronie dziwnych interesów"

piątek 08:38 Natalia Szewczak Materiał promocyjny

Ciche zwolnienia zamiast grupowych redukcji. Nowe zjawisko na polskim rynku pracy

piątek 08:31 Agata Wosik, Polska Agencja Prasowa Materiał promocyjny

Tyle naprawdę zarabia się w ministerstwach. Kwoty robią wrażenie

piątek 07:45 Natalia Szewczak Biznes

Mistrzostwa świata w napychaniu kieszeni. Nie, nie chodzi tylko o drogie bilety

czwartek 16:24 Jakub Ceglarz Materiał promocyjny

Koniec ulgi na paliwa w Niemczech. Kierowcy zapłacą więcej od lipca

czwartek 14:57 Beata Michalik Materiał promocyjny

AI w bankowości: efektywność ważniejsza niż liczba wdrożeń

czwartek 12:46 Materiał promocyjny

Tyle zapłacimy za paliwo w piątek 12 czerwca. Jest najnowszy komunikat ministra

czwartek 12:04 Beata Michalik Materiał promocyjny

Comarch nagrodził najlepsze biura rachunkowe w Polsce

czwartek 11:39 Grzegorz Kowalczyk Materiał promocyjny

Żyjemy coraz dłużej. Czy nasze pieniądze są na to gotowe?

czwartek 11:37