W poniedziałkowym komunikacie Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przedstawiła wyniki kontroli dotyczącej działań spółki PKP Polskie Linie Kolejowe w okresie od 2017 do 2024 roku.
Audytorzy szczegółowo przyjrzeli się ośmiu głównym przedsięwzięciom, których realizacja była częściowo finansowana ze środków Unii Europejskiej, a ich łączna wartość sięgnęła 8 miliardów 490 milionów złotych.
Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Flagowa inwestycja, która nawet nie ruszyła. Prezes Azotów o Polimerach Police
Dowiedz się więcej: Znaczący wzrost płac w Polsce. Eksperci ostrzegają przed konsekwencjami
Wyniki kontroli są alarmujące: zamiast oczekiwanej nowoczesnej infrastruktury kolejowej, użytkownicy doświadczyli wieloletnich utrudnień w podróżowaniu, a budżet państwa został obciążony dodatkowymi wydatkami.
NIK wykrywa nieprawidłowości
„NIK przeprowadziła kontrolę realizacji przez PKP Polskie Linie Kolejowe ośmiu projektów kolejowych, współfinansowanych z funduszy unijnych. Kontrola ujawniła nieprawidłowości w działaniu, które doprowadziły do opóźnień sięgających pięciu lat i wzrostu kosztów o blisko 500 milionów złotych” — przekazała Najwyższa Izba Kontroli za pośrednictwem platformy X.
Głównym problemem spółki okazało się wyjątkowo nieprofesjonalne podejście do fazy planowania. Analiza NIK wskazuje, że dokumentacja programów funkcjonalno-użytkowych dla większości przedsięwzięć była sporządzana w pośpiechu, w oparciu o nieaktualne dane.
W rezultacie, po rozpoczęciu prac budowlanych, konieczne było natychmiastowe wprowadzanie poprawek do projektów, co wywołało lawinę żądań ze strony wykonawców. Brak organizacji dotyczył także procesu uzyskiwania niezbędnych pozwoleń administracyjnych – formalności te potrafiły wstrzymać rozpoczęcie robót nawet na okres czterech lat.
Najbardziej niepokojący obraz wyłania się jednak z nadzoru nad realizowanymi pracami. W oficjalnym oświadczeniu NIK czytamy:
„Kontrola, obejmująca okres 2017-2024, wykazała nierzetelne przygotowanie dokumentacji, zaniedbania na etapie planowania, w tym błędy w programach funkcjonalno-użytkowych, oraz nieskuteczne monitorowanie postępów inwestycji. Konsekwencją tego były znaczące opóźnienia – dochodzące nawet do pięciu lat – oraz wzrost kosztów o blisko 500 milionów złotych, z czego prawie 30 milionów złotych obciążyło Spółkę z jej winy„.
Dowiedz się więcej: PKN Orlen odnotowuje sukces giełdowy. Debbiuty SpaceX i napięcia geopolityczne wpływają na rynki
Audytorzy ujawnili, że w ramach jednego z projektów PKP PLK przez ponad dwa lata akceptowało sytuację, w której firma realizująca umowę nie wywiązywała się ze swoich zobowiązań i nie regulowała płatności wobec podwykonawców. Co więcej, całkowity brak kontroli nad terenem budowy stworzył dogodne warunki dla działalności przestępczej.
Jak podkreśla Izba, „zaniedbania w należytej ochronie terenu budowy przez nierzetelnego wykonawcę doprowadziły do utraty infrastruktury o wartości przekraczającej 12,5 miliona złotych„. Odnotowano tam aż 31 przypadków kradzieży elementów sieci kolejowej.
Miliony umorzone i nieskuteczny monitoring
Raport ukazuje również rażącą niegospodarność w zakresie egzekwowania postanowień umownych. PKP PLK, pomimo jednoznacznych dowodów winy wykonawców, „podarowało” im kary umowne o łącznej wartości 27,7 miliona złotych, rezygnując z ich naliczenia. Dodatkowo, spółka opóźniała się z odzyskaniem innych należności w kwocie 17,8 miliona złotych.
Dowiedz się więcej: Dług publiczny Polski. Koszty jego obsługi są dwukrotnie wyższe niż w Niemczech
Ostateczny koszt błędów popełnionych przez urzędników jest znaczący. Nakłady na badane odcinki kolejowe wzrosły o 5,8% powyżej zaplanowanego budżetu. Niemal 398 milionów złotych z tej nadwyżki stanowiło bezpośredni rezultat znacznego wydłużenia czasu realizacji inwestycji.
Dlaczego nikt nie zareagował na czas? Kontrolerzy wskazują na niedoskonałości wewnętrznego systemu monitoringu w PKP PLK. Zagrożenia były identyfikowane w bazie danych dopiero w momencie wystąpienia problemów, co uniemożliwiało skuteczne działania zapobiegawcze. W związku z tym NIK skierowała do kierownictwa kolejowej spółki pilny apel o natychmiastowe wdrożenie planów naprawczych w procesie planowania przyszłych projektów.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.