Umowa zlecenia: Kompleksowy przewodnik

Język źródłowy: Polski

Umowa-zlecenie stanowi jedną z coraz popularniejszych form zatrudnienia. Wyróżnia się ona podwyższoną elastycznością, brakiem konieczności naliczania składek na ubezpieczenie chorobowe, a także możliwością wykonywania powierzonych obowiązków poza fizyczną siedzibą zleceniodawcy. 

Na wstępie należy zaznaczyć, że umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że w procesie jej zawierania, realizacji, zakończenia oraz w sytuacjach spornych, stosuje się zapisy Kodeksu cywilnego (szczególnie artykuły od 734 do 751), a nie przepisy prawa pracy. Umowa-zlecenie polega na zobowiązaniu jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania konkretnego działania (na przykład świadczenia pracy) na rzecz drugiej strony (zleceniodawcy), zgodnie z warunkami ustalonymi w umowie.

fot. / / Pexels

Odkryj, gdzie uzyskasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Pracodawcy nierzadko korzystają z umowy-zlecenia jako alternatywy dla umowy o pracę, co wiąże się dla nich z niższymi kosztami. Jeżeli z charakteru umowy jasno wynika wymóg osobistego wykonywania obowiązków, ich odpłatność oraz realizacja w wyznaczonym przez zleceniodawcę miejscu i czasie, to faktycznie możemy mieć do czynienia z pracą w ramach stosunku pracy. W sytuacji, gdy mimo tych przesłanek obowiązuje nas umowa-zlecenie, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł na podstawie artykułu 281 Kodeksu pracy. Ponadto, może stanowić podstawę do wniesienia powództwa o ustalenie istnienia stosunku prawnego w postaci umowy o pracę, co przekłada się na dodatkowe uprawnienia dla pracownika.

Kluczowe różnice między umową-zlecenie a umową o pracę

W obecnych realiach gospodarczych bywa trudno jednoznacznie rozróżnić, czy dana osoba pracuje na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenie. Umowa-zlecenie różni się od umowy o pracę następującymi niuansami:

• zleceniobiorca nie jest zobowiązany do wykonywania zlecenia w ściśle określonych ramach czasowych ani miejscu, nie jest również uzależniony od zleceniodawcy,
• zlecenie może zostać zrealizowane przez podmiot zewnętrzny,
• umowa-zlecenie nie musi być umową odpłatną,
• wynagrodzenie nie musi być wypłacane cyklicznie co miesiąc,
• zleceniobiorca ponosi odpowiedzialność majątkową za szkody wyrządzone zleceniodawcy lub stronom trzecim w związku z realizacją zlecenia.

Elementy obligatoryjne umowy-zlecenia

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące kluczowe elementy, które zostaną szczegółowo omówione poniżej: wskazanie stron umowy, precyzyjny opis przedmiotu zlecenia i zakresu współpracy, ustalenie terminu realizacji zlecenia oraz wynagrodzenia, a także określenie zasad odpowiedzialności.

• Identyfikacja stron umowy

W przypadku umów zawieranych między osobami fizycznymi, dokument powinien zawierać pełne dane osobowe obu stron: imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, adresy zamieszkania oraz numery PESEL i dowodów osobistych. Jeżeli strony umowy prowadzą działalność gospodarczą, niezbędne jest podanie nazwy firmy i numeru NIP. Gdy stroną umowy jest podmiot prawny (np. spółka), wymagane jest wskazanie pełnej nazwy spółki, jej siedziby, numeru wpisu do KRS oraz danych osób upoważnionych do jej reprezentacji. Dokument umowy powinien również zawierać informację o miejscu i dacie jej zawarcia.

• Szczegółowy opis przedmiotu zlecenia i zakresu współpracy

Strony są zobowiązane do dokładnego sprecyzowania, na czym ma polegać zlecenie. Im precyzyjniejsze będzie to określenie, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych praw i rozstrzygać sporne kwestie. Ponadto, umowa powinna zawierać zapisy dotyczące obowiązków zleceniodawcy względem zleceniobiorcy, w tym dostarczenia niezbędnych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin realizacji i wynagrodzenie

Umowa powinna również określać czas jej trwania, wskazując datę rozpoczęcia i zakończenia (lub stwierdzając, że jest zawarta na czas nieokreślony). Możliwe jest jej wcześniejsze rozwiązanie.

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy zleceniach. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto. W związku z tym, wynagrodzenie godzinowe nie może być niższe od tej kwoty. W przypadku ustalenia niższej stawki, powinna ona zostać wyrównana do poziomu minimalnego. W celu prawidłowego naliczenia wynagrodzenia, umowa powinna zawierać zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność stron

Umowa-zlecenie powinna zawierać zapis regulujący konsekwencje związane z niedopełnieniem jej warunków. Może to dotyczyć np. nieterminowego wykonania zlecenia lub jego wykonania w sposób wadliwy lub nienależyty. W tym punkcie należy również określić sankcje za takie sytuacje, takie jak anulowanie zlecenia lub pomniejszenie należnego wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą uzgodnić, że powierzenie wykonania zlecenia osobom trzecim nie będzie dopuszczalne. Można również dodać zapis, że w sprawach nieuregulowanych przez umowę, zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego (co jest jedynie potwierdzeniem), a wszelkie zmiany umowy mogą być wprowadzane wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście, umowa musi być opatrzona własnoręcznymi podpisami obu stron.

Warto zaznaczyć, że w odróżnieniu od umowy o pracę, umowa-zlecenie nie musi być zawarta na piśmie. Można ją zawrzeć również ustnie, a zmiany w takim przypadku również mogą być wprowadzane w tej samej formie. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, zleceniobiorcy nie przysługują między innymi przepisy ochronne dotyczące czasu pracy, gwarantowane minimalne wynagrodzenie, prawo do urlopu wypoczynkowego, przerw w pracy czy określony okres wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny przy umowie-zlecenie? Sprawdź propozycje banków »

Kiedy warto skorzystać z umowy-zlecenia?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest zobowiązaniem starannego działania. Oznacza to, że w tym modelu zatrudnienia kluczowe jest samo wykonywanie określonej pracy, a niekoniecznie jej końcowy rezultat. Jest to odmienne podejście niż na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie priorytetem jest osiągnięcie konkretnego efektu. Zawarcie umowy zlecenia jest więc uzasadnione w przypadku realizacji poniższych typów prac:

• dystrybucja materiałów promocyjnych lub telemarketing,
• usługi ochroniarskie,
• obsługa cateringowa, usługi porządkowe,
• opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi,
• świadczenie usług prawnych, księgowych, informatycznych w modelu outsourcingowym.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (chyba że zleceniobiorca jest studentem), a także składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo, zleceniobiorca może dobrowolnie zdecydować o potrąceniu z jego wynagrodzenia składki na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak w przypadku umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy. Jest to 18% wartości świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszone o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, która nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w aspekcie kosztów zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osiąga on w innym miejscu pracy dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia. Wówczas zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z czynników sprzyjających popularności umów cywilnoprawnych.

Kluczowe cechy umowy-zlecenia

Forma zatrudnienia oparta na umowie-zleceniu dla niektórych osób może być korzystniejsza niż umowa o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowę-zlecenie charakteryzuje przede wszystkim:

• duża swoboda w kwestii zawierania i rozwiązywania umowy, jednak niesie to ze sobą ryzyko nagłego jej zakończenia dla obu stron,
• brak konieczności odprowadzania składek przez zleceniobiorcę będącego studentem, a także brak obowiązku naliczania składki chorobowej,
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad pracą zleceniobiorcy,
• potencjalnie wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty dla pracodawcy,
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę. Niemniej jednak, zleceniobiorca, przy odpowiednich zapisach w umowie, może uzyskać podobne świadczenia, jak pracownik, np. płatny urlop w okresie wakacyjnym, zwrot kosztów podróży służbowych itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie cechuje się większą elastycznością, może być powierzana osobom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Warto jednak pamiętać, że wynagrodzenie nie powinno być niższe od obowiązującej minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Sposób rozwiązania umowy-zlecenia

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, umowę-zlecenie można wypowiedzieć w dowolnym momencie, niezależnie od terminu, na jaki została zawarta. Po wypowiedzeniu umowa przestaje obowiązywać ze skutkiem natychmiastowym. Jednak strony mogą uzgodnić w umowie warunki dotyczące okresu wypowiedzenia, co nie wyklucza jednak możliwości jej rozwiązania z ważnych przyczyn.

Co do zasady, wypowiedzenie umowy-zlecenia nie wymaga formy pisemnej, ale musi być wyrażone w sposób jednoznaczny, niepozostawiający wątpliwości co do zamiaru rozwiązania umowy. Ponadto, forma wypowiedzenia powinna odpowiadać formie, w jakiej została zawarta umowa.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia powinno zawierać: datę i miejsce jego złożenia, dane identyfikujące strony – imię i nazwisko, adres zamieszkania lub siedziby firmy. Powinno również zawierać informację o tym, kto dokonuje wypowiedzenia oraz, w przypadku rozwiązania z ważnych powodów, wskazanie tych podstaw. Na końcu dokumentu wymagane są podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek