Język źródłowy: Polski Usługi finansowe przodują operacyjnie w Polsce pod względem wykorzystania sztucznej inteligencji. Niemal wszystkie podmioty z tego segmentu rynku, bo aż 90%, zastosowały już rozwiązania oparte na SI lub są w trakcie ich wdrażania. Jest to efekt realizacji strategii obejmującej określone funkcje biznesowe. Sektor finansowy wyróżnia się na tle innych branż, ponieważ 64% przedsiębiorstw stosuje takie podejście. Sztuczna inteligencja już dawno przestała być w sektorze bankowym i ubezpieczeniowym obszarem eksperymentalnym, stając się integralną częścią codziennego funkcjonowania organizacji. Wynika to również ze specyfiki branży, której doświadczenie w transformacji cyfrowej jest już liczone w dekadach – pokazuje badanie EY „Jak polskie firmy wdrażają AI”.
Większość ankietowanych przez EY podmiotów (63%) wykorzystuje nie tylko generatywną sztuczną inteligencję, ale również zaawansowane modele językowe i uczenie maszynowe. Głównym motywem tych wdrożeń było lepsze dotarcie do klientów – tak wskazało 66% badanych. Z kolei usprawnienie procesów wewnętrznych było inspiracją dla niemal połowy (49%) analizowanych organizacji. W badaniu sektora finansowego warto rozróżnić organizacje, które wdrożyły lub wdrażają SI (90%), od tych, które zakończyły pierwsze etapy implementacji (52%).
– Sektor finansowy w Polsce prezentuje dojrzałe i odpowiedzialne podejście do SI, które łączy innowacyjność z koniecznością przestrzegania wysokich standardów regulacyjnych oraz pełnym uwzględnieniem kwestii bezpieczeństwa. Jest to niezbędne dla budowania zaufania i stabilności całego systemu finansowego – stwierdza Magda Warpas, partner w zespole doradztwa strategicznego i transakcyjnego dla klientów z sektora usług finansowych, EY-Parthenon.
Strategiczne implementacje
Ponad połowa firm działających w sektorze finansowym – 60% – posiada formalną strategię implementacji sztucznej inteligencji, a kolejne 32% pracuje nad jej stworzeniem. W większości przypadków wdrożenie rozwiązań SI dotyczy wybranych funkcji biznesowych, takich jak wsparcie klienta czy automatyzacja procesów. Jednocześnie 42% podmiotów realizuje strategię obejmującą całą organizację, co świadczy o rosnącym znaczeniu SI jako kluczowego elementu dla działalności polskich przedsiębiorstw.
Jakość posiadanych danych wciąż stanowi znaczące wyzwanie dla polskich firm. Podobnie jak w sektorze energetycznym, aż 42% przedsiębiorstw finansowych napotyka trudności z ich identyfikacją. Tylko 8% respondentów badania dysponuje odpowiednio ustrukturyzowanymi i nieustrukturyzowanymi danymi, podczas gdy 26% posiada jedynie dane ustrukturyzowane. Co dziesiąta ankietowana firma przyznała, że jakość danych jest niewystarczająca do efektywnego wykorzystania ich w procesach opartych na SI.
Największa liczba firm (54%) podjęła decyzję o automatyzacji działu finansów. Jest to najwyższy odsetek wśród analizowanych sektorów, obejmujących handel detaliczny, usługi, przemysł i energetykę. Kolejnymi obszarami, które zostały zautomatyzowane, były obsługa klienta (48%) oraz sprzedaż (46%).
Prawie jedna trzecia firm (30%) planuje w ciągu najbliższych 18 miesięcy opracować własne narzędzia SI, 46% zamierza korzystać z rozwiązań zewnętrznych, a 39% zamierza połączyć oba te podejścia. Aż 82% przewiduje nowe wdrożenia, choć 58% planuje jedynie nieznacznie zwiększyć na nie budżet. Znaczący wzrost wydatków planuje 24%, natomiast 12% respondentów deklaruje utrzymanie ich na obecnym poziomie. Pozostałe odpowiedzi dotyczyły m.in. braku decyzji, innego podejścia lub braku odpowiedzi.
– W sektorze finansowym obserwujemy coraz więcej wdrożeń produkcyjnych, które przynoszą realne korzyści, chociaż zazwyczaj dotyczą one wybranych procesów biznesowych. Radykalna zmiana modelu działania dużych instytucji jest bardzo trudna, głównie z powodu skali organizacji, złożoności systemów i konieczności spełnienia wymogów regulacyjnych. Transformacja w tej branży ma obecnie charakter raczej ewolucyjny niż rewolucyjny, niemniej wiele firm rozpoczęło lub planuje uruchomienie dużych programów transformacyjnych – komentuje Marcin Sadek, partner EY, lider doradztwa dla sektora ubezpieczeniowego.
Finanse to jeden z najbardziej regulowanych sektorów gospodarki, dlatego nie jest zaskoczeniem, że aż 43% firm z tej branży wskazało przepisy prawne jako główną barierę we wdrażaniu sztucznej inteligencji. Żaden inny sektor, nawet energetyka, nie podkreślił tego w tak wyraźny sposób. Rygorystyczne regulacje dotyczące m.in. ochrony danych czy zapobiegania praniu pieniędzy sprawiają, że implementacja SI wymaga dużej ostrożności i dostosowania się do wymogów prawnych. To powoduje, że innowacje w tym sektorze muszą być nie tylko efektywne, ale także zgodne z przepisami. Z badania EY jednoznacznie wynika, że jest to znaczące wyzwanie dla polskich firm.
Pomimo deklarowanych korzyści, 44% firm oceniło, że rezultaty SI były mniejsze niż oczekiwano, a 13% respondentów przyznało, że nie zdecydowałoby się na wdrożenie tego typu rozwiązań, gdyby znali ich rzeczywisty efekt. Sektor podzielił się niemal po równo: 46% monitorowało efekty systemowo, 48% punktowo, a jedynie 4% osiągnęło wyniki przewyższające oczekiwania. Najczęściej wymieniane korzyści to poprawa jakości usług (60%), redukcja kosztów (50%) oraz wprowadzenie nowych usług (40%).
Cyberbezpieczeństwo jako kluczowe wyzwanie
Bezpieczeństwo cybernetyczne odgrywa fundamentalną rolę w budowaniu zaufania do systemu finansowego oraz utrzymaniu jego integralności. Sektor jest szczególnie narażony na ataki ze strony cyberprzestępców. Od zorganizowanych grup hakerskich, aż po internetowych aktywistów. Mimo to, zaskakująco niewielka liczba ankietowanych firm, bo tylko 39%, wskazała cyberbezpieczeństwo jako największą obawę podczas wdrażania sztucznej inteligencji. Co więcej, ponad połowa badanych (52%) dokładnie analizowała kwestie bezpieczeństwa w kontekście SI, a kolejne 46% zrobiło to częściowo. To pokazuje, że chociaż świadomość zagrożeń rośnie, to wciąż istnieje przestrzeń na bardziej systematyczne podejście do ochrony przed cyberatakami w procesie wdrażania nowych technologii. Pozostałe odpowiedzi obejmowały m.in. brak analiz lub brak odpowiedzi.
– Sektor usług finansowych od lat pracuje z dużymi zasobami danych i systematycznie rozwija zaawansowane kompetencje analityczne. Dlatego wdrożenia sztucznej inteligencji mają dzisiaj przede wszystkim wymiar operacyjny – wzmacniają i usprawniają istniejące procesy biznesowe, znacznie rzadziej prowadząc do fundamentalnej zmiany modelu funkcjonowania organizacji. Rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji wymagają nie tylko zastosowania nowoczesnych technologii, ale także solidnych ram zarządzania ryzykiem oraz specjalistycznych kompetencji w obszarze bezpieczeństwa cybernetycznego – wyjaśnia Magda Warpas z EY-Parthenon.
Najwięcej firm, bo 35%, wdrożyło procedury, takie jak szkolenia dla pracowników. 31% podmiotów korzysta zarówno z procedur, jak i narzędzi technicznych, a 27% zdecydowało się na zastosowanie wyłącznie narzędzi. W ramach ograniczania ryzyka, 56% firm przyjęło zasady korzystania ze sztucznej inteligencji, które dotyczą zarówno systemów wewnętrznych, jak i tych dostępnych publicznie. Natomiast 21% podmiotów stosuje zasady tylko dla powszechnie dostępnych systemów SI. Pozostała część respondentów wskazała inne rozwiązania lub brak działań. Pozostałe odpowiedzi dotyczyły m.in. zasad dla innych kategorii systemów lub braku formalnych zasad.
– Budowa i utrzymanie skutecznych systemów bezpieczeństwa jest kosztowne i wymaga inwestycji w technologie oraz wykwalifikowanych specjalistów. Niektóre zabezpieczenia oznaczają kompromisy między wygodą, szybkością działania a kontrolą ryzyka. Dlatego sektor finansowy powinien wdrażać SI odpowiedzialnie — ponieważ z jednej strony zwiększa powierzchnię ataku, a z drugiej może wspierać skuteczniejszą detekcję zagrożeń – podsumowuje Jakub Teska, partner EY, lider zespołu cloud security.
mat. pras. EY, TGS