Emerytura w Polsce: Analiza i oszczędności poza ZUS.

O trudnościach i możliwych perspektywach powiązanych z bazowaniem poczucia stabilności na emeryturze tylko na sektorze państwowym debatowali uczestnicy panelu Business Insider Polska „Perspektywa na Przyszłość. Akcja zabezpieczenia emerytalnego”. W dyskusji wzięli udział reprezentanci PZU Życie, ZUS, sfery biznesu oraz środowiska akademickiego. Kluczowy wniosek był jasny: w przyszłości poziom bezpieczeństwa finansowego na emeryturze w coraz większym stopniu będzie pochodzić od osobistych decyzji dotyczących gromadzenia oszczędności.

Z powodu zmian demograficznych (proces starzenia się ludności), wskaźnik zastąpienia będzie się obniżał. Do roku 2050 będzie niższy niż 35%, a po roku 2060 minie próg 30 procent.
Największym problemem w Polsce jest nie tylko sytuacja demograficzna, ale przede wszystkim deficyt świadomości oraz zbyt późne rozważania o przyszłości.
Kwestia niedoboru emerytalnego dotyczy zarówno pracowników etatowych, jak i właścicieli firm, którzy częstokroć przesuwają temat swojego świadczenia emerytalnego na dalszy plan.
Rynek kapitałowy i prywatne metody odkładania środków mogą odegrać istotną rolę w akumulowaniu kapitału na starość. Wymagana jest jednak edukacja, ponieważ niewiele osób z nich korzysta.

Sytuacja demograficzna nie daje nadziei na poprawę. Obecnie w wieku produkcyjnym znajduje się w Polsce niespełna 22 mln osób, a w horyzoncie czasowym następnych dekad liczba ta ma zmaleć do 13 mln. Równocześnie liczba emerytów, przy spadku wskaźnika urodzeń, zwiększy się z 9 do 11 milionów. Następuje szybki wzrost tzw. współczynnika obciążenia demograficznego, czego efektem może być fakt, że w połowie stulecia staniemy się społeczeństwem starszym niż Japonia.

— To pokazuje, że coraz mniej ludzi będzie musiało stworzyć produkty oraz usługi niezbędne dla utrzymania się obszernej grupy ludności. A zatem albo zastąpią tych ludzi automatyzacja, roboty, urządzenia, technologie i zwiększy się produktywność, albo musimy zakładać spadek tempa rozwoju gospodarki — tłumaczył Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP na początku debaty prowadzonej przez Mikołaja Kunicę, redaktora naczelnego Business Insider Polska.

Coraz mniej ludzi będzie musiało wytworzyć towary i usługi potrzebne utrzymującej się dużej grupie ludności. Więc albo zastąpią tych ludzi automaty, maszyny, urządzenia, technologie i wzrośnie wydajność pracy, albo musimy się liczyć ze spadkiem wzrostu gospodarczego

Jak w takiej sytuacji wygląda nasza przyszłość, jeśli będziemy konstruowali naszą przyszłą sytuację finansową tylko na państwowym systemie emerytalnym? Dr hab. Marcin Kawiński, wice Rzecznika Finansowego i profesor SGH (szef Katedry Ubezpieczenia Społecznego) przypomniał, że emerytura nie będzie „kontynuacją wynagrodzenia”, ale wypłatą ze zgromadzonego kapitału przez cały okres aktywności zawodowej. Zasygnalizował również na obniżenie się wskaźnika zastąpienia, który w roku 2025 osiągnął wartość 54,2%, lecz do roku 2050 ma spaść poniżej 35%, a po roku 2060 przekroczyć próg 30 procent. Co znaczy, że osoba zarabiająca dziś 10 tys. zł brutto może w przyszłości musieć kalkulować emeryturę w okolicach 3 tys. zł, jeśli nie stworzy dodatkowej ochrony finansowej.

PZU koncentruje się na edukacji

Uczestnicy panelu zgodzili się, że zasadniczym problemem w Polsce jest nie tylko demografia, ale przede wszystkim niewystarczająca świadomość oraz zbyt późne myślenie o zabezpieczeniu przyszłości.

— Niezmiernie ważne jest, żebyśmy uświadomili sobie, jaki będzie nasz deficyt emerytalny (red.: rozbieżność pomiędzy dochodami osiąganymi w trakcie aktywności zawodowej a wartością przyszłej emerytury). A przede wszystkim, w jakim punkcie jesteśmy i jak możemy ten deficyt zlikwidować — mówiła Iwona Wróbel, prezes zarządu PZU Życie.

Naszą rolą jest edukowanie klientów i pracowników w zakresie budowania bezpieczeństwa finansowego oraz pomaganie im w zrozumieniu, z czego będzie składać się ich przyszła emerytura

Podkreślała, że PZU jako lider branży ubezpieczeń na życie traktuje wiedzę finansową, w tym emerytalną i ubezpieczeniową, jako istotną misję oraz element odpowiedzialności społecznej. — Naszą funkcją jest uświadamianie klientów oraz załogi w kwestii konstruowania bezpieczeństwa finansowego oraz pomoc w zrozumieniu, z czego będzie się składać ich przyszłe świadczenie emerytalne — dodała.

Propozycja Grupy PZU jest komplementarna wobec świadczeń z ZUS. Zawiera produkty grupowe PPK („Pracownicze Plany Kapitałowe”), PPE („Pracownicze Plany Emerytalne”), indywidualne IKE („Indywidualne Konto Emerytalne”) i IKZE („Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego”) oraz ubezpieczenia na życie i dożycie, m.in. „PZU Perspektywa na Przyszłość”.

Przedsiębiorcy pod presją

Zagadnienie luki emerytalnej nie odnosi się tylko do osób zatrudnionych. Kamila Kierzek-Mechło, mikroprzedsiębiorczyni i właścicielka firmy szkoleniowo-doradczej BuzzCenter, nakreśliła, jak wygląda to zagadnienie z perspektywy zwłaszcza małych firm, które z jednej strony muszą pilnować płynności finansowej, a z drugiej regularnie odsuwają temat własnego zabezpieczenia na emeryturze na później. Kierzek-Mechło przyznała, że sama zaczęła analizować ubezpieczenia dopiero w momencie, gdy choroba dotknęła bliską osobę w rodzinie.

— Młodzi przedsiębiorcy bardzo często nie są świadomi tego, ile będzie wynosić ich przyszła emerytura, jak powinni budować własne zabezpieczenie finansowe i z jakimi konsekwencjami wiąże się prowadzenie działalności przy minimalnych składkach. Dlatego edukację trzeba wdrażać nie od trzydziestolatków, ale już od najmłodszych lat — oznajmiła.

Młodzi przedsiębiorcy bardzo często nie mają świadomości ile wyniesie ich przyszła emerytura, jak powinni budować swoje bezpieczeństwo finansowe i z jakimi konsekwencjami wiąże się prowadzenie działalności przy minimalnych składkach. Dlatego edukację trzeba zaczynać nie od trzydziestolatków, lecz już od dzieci i młodzieży

Użyteczny kalkulator

Bartosz Gaca, dyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych ZUS, objaśniał, że zasadniczy problem z bezpieczeństwem finansowym ma podłoże psychologiczne, ponieważ steruje nami mechanizm bezczynności. Zdajemy sobie sprawę, że powinniśmy zadziałać wcześniej, ale przekładamy decyzje, gdyż górę bierze potrzeba natychmiastowa. — To problem „ciastka”, które możemy zjeść, albo które możemy odłożyć na później — przedstawił obrazowo dyrektor. Dodał jednocześnie, że skuteczne są rozwiązania oparte na finansach behawioralnych, jak np. autozapis do PPK, gdyż wykorzystują naturalną tendencję do bierności zamiast z nią konkurować.

Przypomniał też, że ZUS nie tylko wypłaca świadczenia, ale prowadzi inicjatywy edukacyjne już od najmłodszych lat. Wspomniał o lekcjach ZUS oraz projektach skierowanych do szkół podstawowych, średnich i studentów. Zachęcał, by regularnie używać kalkulatora emerytalnego dostępnego na PUE ZUS bądź w siedzibach Zakładu. To właśnie takie proste narzędzie — według niego — może wywołać refleksję znacznie wcześniej niż dekadę przed emeryturą.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo Eksperci nie mają wątpliwości: Polacy stoją przed poważnym wyzwaniem emerytalnym

Rynek kapitałowy i produkty

Kamil Sobolewski zaznaczał, że rynek kapitałowy i prywatne sposoby oszczędzania mogą odegrać rolę o wiele większą, niż wielu Polaków przypuszcza obecnie. Mówił o PPK jako sposobie inteligentnie skonstruowanym, bo oferuje prosty start, dofinansowania od pracodawcy i swobodę wypłaty środków w razie potrzeby. W jego ocenie równie istotne są IKE i IKZE, które umożliwiają korzystanie z ulg podatkowych i siły procentu składanego.

Iwona Wróbel zauważyła, że mimo iż narzędzia takie jak IKE i IKZE są powszechnie dostępne, to wciąż niewielu z nich korzysta. Zwróciła uwagę, że w ten sposób oszczędza tylko około 2 mln osób, a limity wpłat często nie są w pełni wykorzystywane. Dlatego sama obecność produktów nie wystarcza; konieczne są: rozmowa, poradnictwo oraz stała edukacja finansowa. Jak akcentowała, ważną funkcję odgrywają dziś doradcy, którzy wspomagają klientów nie tylko w doborze produktu, ale również w lepszym zrozumieniu swojej sytuacji finansowej, uporządkowaniu dostępnych możliwości oraz świadomym zaplanowaniu zabezpieczenia finansowego na przyszłość.

Co dalej z życiem na emeryturze?

Z rozmowy dało się wyczuć, że w dyskusjach na temat przyszłości emerytalnej Polaków coraz rzadziej koncentrujemy się wyłącznie na kondycji publicznego systemu emerytalnego. Coraz częściej debatujemy nad tym, jak stopniowo budować własne zabezpieczenie finansowe — rozumiane szeroko i dostosowane do różnych etapów życia. Nie tylko w kontekście samego świadczenia emerytalnego, lecz również ochrony życia i zdrowia, zabezpieczenia najbliższych i większej odporności finansowej na zaskakujące sytuacje.

Prezes PZU Życie podsumowała debatę, wzywając, by nie odwlekać decyzji o konstruowaniu kapitału na przyszłość do ostatniego momentu. — Im wcześniej zaczniemy odkładać i inwestować w siebie, tym więcej jesteśmy w stanie osiągnąć — zauważyła.

Jak podkreślała, przyszła emerytura będzie w coraz większym stopniu rezultatem świadomych decyzji finansowych podejmowanych o wiele wcześniej, a rolą instytucji takich jak PZU jest pomaganie klientom nie tylko w tworzeniu kapitału na przyszłość, ale także w ochronie życia, kondycji zdrowotnej oraz bezpieczeństwa finansowego ich rodzin.

Partnerem debaty była Grupa PZU.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Materiał komercyjny na zlecenie marki Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się

Najpopularniejsze w BUSINESS INSIDER

Biznes

Andrzej Domański o sporze we Lwowie. „Jest wola rozwiązania problemu”

piątek 15:22 Zuzanna Staszewska-Jedynasty Materiał promocyjny

Lisek.App to już nie tylko zakupy spożywcze. Rusza Lisek Bazaar

piątek 13:50 Biznes

Ukraińskie miasto kontra polska firma. Sąd w Paryżu podjął decyzję, ale Lwów idzie na całość

piątek 11:44 Jacek Frączyk Biznes

Turyści rzucili się na "polski Dubaj". Setki rezerwacji na godzinę

piątek 11:33 Beata Michalik Materiał promocyjny

E-commerce odkrył, że sprzedaż wygrywa się na ostatnim kliknięciu. Mocny przykład z polskiego rynku

piątek 10:06 Materiał promocyny

Europa stawia na czyste technologie. NCBR kontynuuje działania w ramach inicjatywy STEP

piątek 09:16 Tylko u nas Biznes

"Wypowiedź prezesa UOKiK urąga standardom". Ostra riposta wiceszefa nadzoru

piątek 06:01 Bartek Godusławski Materiał promocyjny

Oszczędności odpoczywają w bankach. Jak uwolnić ten kapitał?

czwartek 13:57 Biznes

Biznes wie, że stoi przed największą transformacją od dekad. Gorzej z działaniem

czwartek 11:22 Zuzanna Staszewska-Jedynasty Biznes

Zwrot w sprawie sprzedaży TVN. Amerykański gigant rozważa nową datę

czwartek 08:47 Mateusz Ćwierz Materiał promocyjny

Czego potrzebują 30-latkowie? Sprawdził to największy bank w Polsce

środa 17:05 Materiał promocyjny

ESG przestaje być tylko kosztem, a staje się przewagą biznesową

środa 15:06 Materiał promocyjny

5 najlepszych firm windykacyjnych w Polsce 2026 – wybraliśmy firmy, które skutecznie odzyskują należności

środa 08:23 Materiał promocyjny

Magazyn to już za mało. W Nowej Hucie powstaje hub, który zmieni gospodarczą mapę Krakowa [WYWIAD]

wtorek 13:00 Biznes

Fałszywa kawa zalewa rynek. Oszuści zastępują ziarna tańszą rośliną

wtorek 10:29 Dominik Kołodziej Biznes