Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej obchodzony jest corocznie 22 maja od 2001 roku.
Dzień ten został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1995 r. w specjalnej rezolucji (nr A/RES/49/119) na podstawie rekomendacji Konferencji Stron Konwencji o różnorodności biologicznej (CBD), która odbyła się w 1994 r.
Początkowo zalecano, aby Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej obchodzono 29 grudnia – w dniu wejścia w życie Konwencji o Różnorodności Biologicznej. Jednak ze względu na dużą liczbę świąt obchodzonych w tym okresie, wiele krajów napotkało trudności w planowaniu i realizacji obchodów tego dnia. W 2000 roku podjęto decyzję o zmianie daty na 22 maja (rezolucja 55/201).
Różnorodność biologiczna, czyli bioróżnorodność, odnosi się do różnorodności życia na planecie, która obecnie gwałtownie maleje. Rośliny wymierają, zwierzęta i lasy znikają z powierzchni Ziemi… Milion gatunków flory i fauny jest zagrożonych wyginięciem. W dużej mierze winna jest działalność człowieka.
Obawa o przyszłość różnorodności biologicznej na planecie Ziemia znalazła wyraz w fakcie, że podczas Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju, która odbyła się w 1992 r. w Rio de Janeiro, cała społeczność międzynarodowa została zaapelowana o zwrócenie głównej uwagi na ochronę różnorodności biologicznej – zarówno gatunków żywych, jak i systemów ekologicznych.
W tym kontekście przyjęto Konwencję o różnorodności biologicznej, której stronami jest obecnie około 200 państw. Cele, do których dążą państwa, które przystąpiły do Konwencji, są jasne: ochrona różnorodności biologicznej gatunków żywych i ekosystemów, zrównoważone użytkowanie elementów różnorodności biologicznej oraz korzyści płynące z wykorzystania zasobów genetycznych.
Głównym celem Międzynarodowego Dnia Różnorodności Biologicznej jest zwrócenie uwagi opinii publicznej na problem nieodwracalnego znikania wielu przedstawicieli flory i fauny na Ziemi.
Pomimo intensywnych wysiłków podejmowanych w ciągu ostatnich 20 lat, bioróżnorodność planety nadal maleje, a równowaga ekologiczna jest wciąż zaburzana. Około 60% ekosystemu jest zdegradowane lub eksploatowane w sposób nieodpowiedzialny, co prowadzi do utraty bioróżnorodności i tragicznych konsekwencji, które mogą się pogłębić w ciągu najbliższych 50 lat.
Światowa Unia Ochrony Przyrody wskazała siedem głównych czynników przyczyniających się do utraty różnorodności biologicznej:
– utrata i fragmentacja środowiska naturalnego;
– Konkurencja ze strony gatunków inwazyjnych;
– Zanieczyszczenie środowiska;
– Globalna zmiana klimatu;
– Pustynnienie;
– Wzrost populacji i nadmierna konsumpcja;
– Nierozważne korzystanie z zasobów naturalnych.
Większość tych czynników jest wynikiem działalności człowieka. Jednak zasoby naturalne stanowią fundament ludzkiego życia. Pomimo wszelkich postępów technologicznych, ludzkość pozostaje całkowicie zależna od zdrowych i tętniących życiem ekosystemów, które zapewniają jej wodę, żywność, leki, odzież, paliwo, schronienie i energię.
Konieczne jest podjęcie pilnych i zdecydowanych działań w celu ochrony i zachowania zasobów genetycznych, gatunków i ekosystemów, aby zagwarantować zrównoważone wykorzystanie zasobów biologicznych.
Jednym ze sposobów zachowania różnorodności życia na naszej planecie jest ochrona rzadkich i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt, a także troska o przyrodę.
W grudniu 2022 roku ONZ przyjęła Globalne Ramy na rzecz Różnorodności Biologicznej z Kunmingu i Montrealu – historyczne porozumienie, które określa cele i konkretne działania mające na celu powstrzymanie i odwrócenie utraty zasobów naturalnych do 2050 roku. Wśród celów Ram znajdują się: odbudowa 30% ekosystemów, zmniejszenie o połowę ilości odpadów żywnościowych oraz inwestowanie co najmniej 200 miliardów dolarów rocznie w strategie ochrony różnorodności biologicznej.
Co roku Sekretarz Generalny ONZ przygotowuje orędzie do opinii publicznej z okazji Międzynarodowego Dnia Różnorodności Biologicznej. Obchody odbywają się co roku pod określonym tematem przewodnim, który w różnych latach obejmował: „Bioróżnorodność i łagodzenie ubóstwa – wyzwania dla zrównoważonego rozwoju”, „Bioróżnorodność: ubezpieczenie na życie w zmieniającym się świecie”, „Zmiany klimatu i bioróżnorodność”, „Inwazyjne gatunki obce”, „Bioróżnorodność lasów”, „Woda i bioróżnorodność”, „Bioróżnorodność wysp”, „Włączanie bioróżnorodności do głównego nurtu: utrzymanie ludzi i źródeł utrzymania”, „Bioróżnorodność i zrównoważona turystyka”, „Nasza bioróżnorodność, nasza żywność, nasze zdrowie”, „Przyroda: nasze rozwiązania”, „Jesteśmy częścią rozwiązania”, „Budowanie wspólnej przyszłości dla wszystkich istot żywych”, „Od porozumienia do działania: przywracanie bioróżnorodności”, „Bądź częścią planu” i inne.