W 2025 roku Polacy przystąpili do wznoszenia przeszło 4 tys. nieruchomości mieszkalnych bez wymaganego zezwolenia – tak wynika z danych pochodzących z Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Stanowi to najwyższy wskaźnik od roku 2016. Rekordowy okazał się także odsetek budynków realizowanych bez pozwoleń w całkowitej liczbie rozpoczętych inwestycji, przekraczający 5%. Istotny wpływ na tę sytuację mają niewielkie domy, których powierzchnia nie przekracza 70 mkw.
W roku 2026 Polacy rozpoczęli realizację 4075 domów jednorodzinnych na bazie zgłoszenia. W skali roku ich ilość powiększyła się o 13,6%.
Proporcja domów wznoszonych w oparciu o zgłoszenie podniosła się do poziomu 5,2%. Rok i dwa lata wstecz ten wskaźnik wynosił 4,7%, w roku 2022 zarejestrowano 3,6%, w 2021 roku 3%, a w 2020 roku 2,1%.
Większość stanowiły nieruchomości o metrażu 70 mkw., których budowa jest możliwa od ponad trzech lat. GUNB zarejestrował 2199 takich realizacji – o 31,9% więcej w porównaniu do roku 2024.
Bankier.pl na podstawie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego
Co piąty tego typu obiekt został rozpoczęty w województwie mazowieckim (857). Ponad 10% tego rodzaju realizacji GUNB odnotował w województwach pomorskim (452) i wielkopolskim (424).
W województwie mazowieckim inwestorzy indywidualni również zainicjowali najwięcej prac związanych z budową domów o powierzchni do 70 mkw. W roku 2025 przybyło tam 451 takich obiektów.
Znacznie mniejszą popularność wznoszenia 70-metrowych, dwukondygnacyjnych domów na własne potrzeby zaobserwowano w województwach wielkopolskim, pomorskim i dolnośląskim, gdzie nadal stanowiły one mniejszość. Przeważającą część domów o powierzchni 70 metrów kwadratowych stanowiły natomiast realizacje we wschodniej części kraju, w szczególności w województwie podlaskim.
Wznosimy coraz skromniejsze metrażowo domy
Miniony rok był jednocześnie kolejnym, w którym redukuje się powierzchnia domów oddawanych do użytku. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, w roku 2025 domy wznoszone przez inwestorów indywidualnych miały średnio 126,1 mkw. powierzchni użytkowej – o 4 mkw. mniej niż rok wcześniej i o prawie 5 mkw. mniej niż w roku 2023. W ciągu ostatnich siedmiu lat średni metraż zredukował się o 10 mkw.
Wolniej, aczkolwiek sukcesywnie, redukuje się także przeciętna powierzchnia mieszkań oddawanych do użytku przez deweloperów. W roku 2025 GUS odnotował średnio 51,4 mkw. W odniesieniu do wspomnianego roku 2018 spadek wyniósł 1,6 mkw.
Darmowe projekty domów nie tylko do 70 mkw.
Należy przypomnieć, że od trzech lat, analogicznie jak w przypadku domów o powierzchni poniżej 70 mkw., opcja budowy na podstawie uproszczonego zgłoszenia dotyczy domów wolnostojących, nie wyższych niż dwukondygnacyjne budynki mieszkalne jednorodzinne o powierzchni zabudowy powyżej 70 mkw., których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaplanowane, a sama budowa jest realizowana w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora, a nie z zamiarem sprzedaży lub wynajmu.
Chociaż osoby budujące w oparciu o te przepisy nadal muszą angażować kierownika budowy oraz prowadzić dziennik budowy, to znowelizowane regulacje wykluczają możliwość wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej wobec zgłoszenia budowy takiego obiektu.
Co więcej, od przeszło roku osoby wznoszące obiekty bez pozwoleń mają dostęp do bezpłatnych projektów domów, udostępnianych przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.
MKZ