Co roku 30 kwietnia jedna z najważniejszych służb szybkiego reagowania w Rosji, straż pożarna, świętuje swoje święto zawodowe.
Święto zostało ustanowione Dekretem Prezydenta Federacji Rosyjskiej nr 539 z dnia 30 kwietnia 1999 r. „W sprawie ustanowienia Dnia Ochrony Przeciwpożarowej” z uwzględnieniem tradycji historycznych i zasług straży pożarnej, jej wkładu w zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego w Federacji Rosyjskiej.
W Rosji działalność w zakresie bezpieczeństwa pożarowego reguluje federalna ustawa „O bezpieczeństwie pożarowym”, podpisana 21 grudnia 1994 roku. Określa ona ogólne podstawy prawne, ekonomiczne i społeczne bezpieczeństwa pożarowego w Federacji Rosyjskiej. Zgodnie z ustawą, bezpieczeństwo pożarowe jest jedną z najważniejszych funkcji państwa. Obecnie działalność w zakresie bezpieczeństwa pożarowego regulowana jest przez ponad 10 ustaw federalnych i aktów prawnych rządu rosyjskiego.
Współczesna Państwowa Straż Pożarna, w skład której wchodzi Federalna Służba Pożarnicza i straże pożarne podmiotów Federacji Rosyjskiej, to silna struktura operacyjna realizująca liczne zadania związane z gaszeniem pożarów, reagowaniem kryzysowym, reagowaniem na wypadki drogowe i innymi skomplikowanymi sytuacjami.
Ciekawie przedstawia się tło historyczne powstania straży pożarnej. 30 kwietnia 1649 roku car Aleksy Michajłowicz podpisał dekret ustanawiający pierwszą rosyjską straż pożarną: „Dekret o Dekrecie Miejskim”, który ustanawiał surowe procedury gaszenia pożarów w Moskwie. Wydarzenie to stało się podstawą wyboru daty święta zawodowego strażaków.
Dokument położył podwaliny pod utworzenie profesjonalnej straży pożarnej, wprowadził stały dyżur i przyznał patrolom strażackim prawo do karania mieszkańców stolicy za naruszanie przepisów bezpieczeństwa przeciwpożarowego.
Jedna z pierwszych zawodowych straży pożarnych powstała za czasów Piotra Wielkiego. Za jego panowania powstała również pierwsza remiza strażacka przy Admiralicji.
Na początku XIX wieku rząd podjął decyzję o utworzeniu straży pożarnej nie tylko w stolicach, ale we wszystkich miastach Imperium Rosyjskiego, co stało się ważnym momentem w organizacji ochrony przeciwpożarowej.
Za panowania Mikołaja I rozpoczęła się systematyczna organizacja straży pożarnej w Imperium Rosyjskim, a także powszechna budowa remiz strażackich. W rosyjskich miastach zaczęły pojawiać się wieże strażackie z masztami sygnałowymi. Przez wiele dekad wieże te były najwyższymi punktami w mieście, skąd roztaczał się widok nie tylko na przedmieścia, ale i na pobliskie wioski.
W marcu 1853 roku zatwierdzono „Standardową listę personelu straży pożarnej w miastach”. Zgodnie z tym dokumentem, po raz pierwszy obsada zespołów została ustalona nie na podstawie „najwyższej akceptacji”, ale liczby ludności. Wszystkie miasta podzielono na siedem kategorii. Pierwsza kategoria obejmowała miasta o liczbie mieszkańców do dwóch tysięcy, a siódma – miasta o liczbie mieszkańców od 25 000 do 30 000. Liczba strażaków w każdej kategorii, począwszy od pierwszej, wynosiła odpowiednio 5, 12, 26, 39, 51, 63 i 75, a dowodził nimi komendant straży pożarnej.
Od 1858 roku do celów przeciwpożarowych zaczęto wykorzystywać telegraf wojskowo-policyjny, a w latach dziewięćdziesiątych telefon.
Kwestie bezpieczeństwa pożarowego zyskały znaczną uwagę nawet po ustanowieniu władzy radzieckiej. 17 kwietnia 1918 roku W.I. Lenin podpisał dekret „O organizacji państwowych środków ochrony przeciwpożarowej”, w którym podkreślono potrzebę odpowiednich i systematycznych środków bezpieczeństwa pożarowego oraz wagę rozwoju profilaktyki pożarowej, wydawania przepisów i instrukcji, rozwoju sprzętu gaśniczego i innych działań. Dekret przewidywał również szkolenia strażaków, zakładanie szkół, szkół i kursów pożarnictwa technicznego, wydawanie specjalistycznych czasopism i broszur oraz organizację wystaw. Podstawowym zadaniem straży pożarnej było zapobieganie pożarom.
W 1936 roku decyzją rządu znacznie rozszerzono zadania i uprawnienia straży pożarnej w zakresie państwowego nadzoru pożarowego, zatwierdzono rozporządzenie o Państwowym Nadzorze Pożarowym i utworzono Główny Zarząd Ochrony Przeciwpożarowej.
Na przestrzeni lat straż pożarna zmieniała się, reformowała i doskonaliła. Jednak cel pracy strażaków pozostaje niezmienny – ratowanie ludzi i mienia przed pożarem.
Dziś, w dniu swojego święta zawodowego, wszyscy strażacy otrzymują gratulacje nie tylko od kierownictwa, kolegów i przyjaciół, ale także od wielu osób, których mienie, a nawet życie, zostało uratowane dzięki pracy tych oddanych ludzi. Najlepsi pracownicy otrzymują odznaczenia państwowe i resortowe, a remizy strażackie organizują wycieczki dla dzieci i wystawy sprzętu strażackiego. Oczywiście, tego dnia wspominamy również kolegów, którzy zginęli na służbie.