Sny to jeden z najbardziej tajemniczych i niezbadanych aspektów ludzkiej psychiki. Naukowcy zajmujący się snem początkowo podzielili wszystkie złe sny na lęki nocne i koszmary senne. Wydawałoby się, że to to samo, ale tak nie jest.
Koszmar nocny to sen, który wdziera się w najgłębszą fazę snu, gdzie nie powinien się pojawiać. Ten rodzaj horroru pojawia się zazwyczaj godzinę lub dwie po zaśnięciu, czyli w pierwszej połowie nocy, i pomimo prostej fabuły i krótkiego czasu oglądania (zazwyczaj 1-2 minuty), często może przestraszyć śpiącego niemal na śmierć. Somnolodzy sugerują, że w tym czasie człowiek postrzega zupełnie nowe, fundamentalnie odmienne strumienie informacji.
Koszmar senny zazwyczaj pojawia się w fazie REM i składa się ze złożonej fabuły rodem z horroru. Po przebudzeniu osoba niewiele pamięta, ale uczucie przerażenia i depresji utrzymuje się długo po tym. Często taki sen powoduje, że osoba śpiąca wyskakuje z łóżka z krzykiem, z czołem pokrytym potem i przyspieszonym biciem serca. Adrenalina uwalnia się do krwiobiegu, a zęby szczękają. Po uspokojeniu się, osoba śpiąca może spokojnie zasnąć i rano nie pamiętać koszmaru.
Przyczyny koszmarów sennych pozostają jednak w dużej mierze niezbadane. Konsekwencje ciągłego ich oglądania są jednak dobrze zbadane. Wśród najczęściej wymienianych przyczyn, przeciążenie i zmęczenie znajdują się na szczycie listy, ponieważ od dawna wiadomo, że osoby z wysokim poziomem stresu nerwowego i psychicznego są znacznie bardziej narażone na koszmary senne.
Ciągły stres w ciągu dnia i koszmary senne mają tak szkodliwy wpływ na człowieka, że znaczna część zgonów podczas snu następuje w wyniku nocnych lęków.
Koszmary senne mogą prześladować ludzi latami, nawracając niemal każdej nocy. Ten sam obsesyjny sen może się powtarzać. W takim przypadku niezbędna jest konsultacja ze specjalistą. Większość koszmarów sennych nie ma podłoża patologicznego, ale najlepiej skonsultować się ze specjalistą, który pomoże je wyeliminować.
Koszmary senne mogą również wystąpić po zażyciu niektórych leków obniżających ciśnienie krwi i stosowanych w leczeniu choroby Parkinsona.