Bank Centralny Francji, zarządzający czwartymi co do wielkości rezerwami kruszcu na globie, zawiadomił, że 5% swoich zasobów metalu, które dotychczas znajdowały się na przechowaniu w Rezerwie Federalnej w Nowym Jorku, ulokowane są obecnie w słynnym paryskim skarbcu La Souterraine. Bankierzy nie zorganizowali jednakże przewozu z Manhattanu, a dokonali sprzedaży 129 ton „amerykańskich sztabek” i nabyli identyczną ilość w międzynarodowym standardzie w Europie, rejestrując przy tym olbrzymi zarobek.
Bank Centralny Francji przy okazji publikacji rezultatów rocznych za 2025 r. zakomunikował, że zbył 129 ton złota, ulokowanych w Nowym Jorku, co stanowi 5% ogółu rezerw, inkasując przy tym 12,8 miliardów euro dochodu (około 15 mld dolarów). Kwota ta została rozdzielona na dwa lata: 11 mld euro przypisano do wyników za rok 2025, a pozostałe 1,8 mld euro zasiliło już rachunek na 2026 r. Transakcje te zrealizowano poprzez łącznie 26 operacji w przedziale czasowym od lipca 2025 roku do stycznia 2026 roku.
Z raportu wynika, że francuskie zapasy złota w 2025 r. pozostały niezmienne i w dalszym ciągu wynoszą 2437 ton, plasując się na czwartym miejscu na świecie za USA (8133,5 t), Niemcami (3350,3 t) i Włochami (2452 t). Taki stan rzeczy zaistniał dzięki temu, że Bank Centralny Francji zakupił tyle samo złota ile sprzedał w Europie, w dodatku w standardzie Good Delivery LBMA, których nie spełniały sztaby przechowywane w USA.
| Największe rezerwy złota i ich udział w rezerwach walutowych | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Państwo | Tony złota | Udział w rezerwach (%) |
| 1 | USA | 8133,5 | 78,50% |
| 2 | Niemcy | 3350,3 | 77,60% |
| 3 | Włochy | 2451,8 | 74,40% |
| 4 | Francja | 2437 | 75,10% |
| 5 | Rosja | 2311 | 36,20% |
| 6 | Chiny | 2308,4 | 9,99% |
| 7 | Szwajcaria | 1039,9 | 11,20% |
| 8 | Indie | 880,2 | 13,20% |
| 9 | Japonia | 846 | 6,90% |
| 10 | Turcja | 644,3 | 48,80% |
| 11 | Holandia | 612,5 | 72,70% |
| 12 | Polska | 570,4 | 31,03% |
| 13 | EBC | 506,5 | 12,30% |
| Dane WGC oraz PBOC, stan na luty 2026 r. | |||
Dawne sztaby z USA
Warto mieć świadomość, że w największym skarbcu złota na świecie, który mieści się w Nowym Jorku, od wielu dekad część swoich zasobów przechowują banki centralne licznych państw świata, w tym Polski (195 t). Z tym że przed 1986 rokiem sztabki odlewane w Stanach Zjednoczonych były najczęściej prostopadłościennymi bryłami. Współcześnie są one jednakże zgodne z wieloletnim międzynarodowym standardem dla większości sztab odlewanych poza granicami kraju, które charakteryzują się trapezowym kształtem.
Co ciekawe, w przypadku sztab odlewanych w USA zgodnie z normą sprzed 1986 roku, forma sztaby może również sygnalizować miejsce jej odlania. Te rafinowane w Denver posiadają zaokrąglone boki, te odlewane w San Francisco posiadają zaokrąglone narożniki, podczas gdy te przetopione w Nowym Jorku posiadają proste krawędzie.
Francuskie aktywa złota
Większość francuskich rezerw złota zgromadzono w latach 50. i 60. XX wieku, w szczególności w latach 1953–1968, kiedy to zapasy złota zwiększyły się z 548 ton do 4651 ton (pod przewodnictwem de Gaulle'a polityka Francji koncentrowała się na zredukowaniu rezerwy w dolarach i funtach na korzyść złota). Znacząca francuska sprzedaż 1538 ton złota miała miejsce między czerwcem 1968 a czerwcem 1969 roku (w czasie spekulacji na rynkach walutowych w sierpniu 1969 r. miała miejsce dewaluacja franka francuskiego, patrz ramka niżej).
Kryzys i reforma systemu walutowego końca lat 60' XX w.
Pod koniec lat 60. XX wieku międzynarodowy system walutowy znalazł się w stanie poważnego kryzysu, wynikającego z narastającej sprzeczności między stałą ceną złota a rosnącym zapotrzebowaniem na ten kruszec i płynność rezerw. Głównym katalizatorem był kryzys zaufania do funta szterlinga, który doprowadził do jego dewaluacji w listopadzie 1967 roku. To wydarzenie wywołało powszechne przekonanie, że oficjalna cena złota wyrażona w dolarach (35 USD za uncję) również musi wzrosnąć. W konsekwencji inwestorzy prywatni zaczęli masowo nabywać złoto, co zmusiło banki centralne do wydatkowania ogromnych zasobów w celu obrony sztywnego kursu (banki tworzyły wtedy tzw. pulę złota służącą do stabilizacji ceny złota).
Wobec gigantycznych strat, prezesi siedmiu banków centralnych (Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niemiec, Włoch, Holandii i Szwajcarii) podczas spotkania w Waszyngtonie 17 marca 1968 roku podjęli decyzję o zaprzestaniu interwencji na rynkach prywatnych. To doprowadziło do powstania dwupoziomowego rynku złota: oficjalnego, opartego na stałym kursie międzybankowym, oraz prywatnego, gdzie cena kształtowała się swobodnie.
Pomimo wprowadzenia systemu dwupoziomowego, rynki walutowe pozostały niestabilne. W latach 1968–1969 silnej presji sprzedażowej poddany był frank francuski oraz ponownie funt szterling. Jednocześnie rosły oczekiwania dotyczące rewaloryzacji (podniesienia wartości) marki niemieckiej. Kryzysy te odbijały się bezpośrednio na cenach złota na wolnym rynku, które w 1969 roku wzrosły do ponad 43 USD za uncję. Aby zaradzić niedoborom płynności międzynarodowej i zmniejszyć presję na rezerwy złota, w lipcu 1969 roku wprowadzono Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR). Miały one pełnić rolę „papierowego złota”, stanowiąc nowy składnik aktywów rezerwowych, którego podaż była kontrolowana przez MFW. Większa stabilność powróciła dopiero pod koniec 1969 roku po dewaluacji franka francuskiego i zmianie parytetu marki niemieckiej, co w połączeniu z aktywacją SDR spowodowało przejściowy spadek ceny złota na rynku prywatnym do poziomu oficjalnego.
15 sierpnia 1971 r. prezydent USA Richard Nixon obwieścił zawieszenie wymienialności dolara na złoto, co oznaczało koniec systemu z Bretton Woods. Era stałych kursów walutowych opartych na złocie minęła, zastąpiona systemem płynnych kursów walutowych.
Ostatnia zmiana wielkości rezerw Francji miała miejsce w latach 2004-2009 roku, kiedy to Bank Francji zbył 516 ton, uzyskując 7,8 miliarda euro. Od tego czasu wielkość rezerw na ostatni dzień roku obrotowego pozostaje niezmienna i jak informuje bank „nie planuje się zwiększania ani zmniejszania tych rezerw w nadchodzących latach”. Inaczej sprawa wygląda w kwestii zarządzania aktywami, w tym obszarze Bank Francji jest dość aktywny.
Po pierwsze, od 2005 r. Bank Francji konsekwentnie realizuje politykę dostosowywania swoich zapasów złota do standardów, tak aby odpowiadały one najlepszemu światowemu standardowi, jakim jest LBMA, przy czystości złota wynoszącej 99,99%. Od początku programu Bankowi Francji udało się już dostosować do standardów łącznie 1784 tony tego kruszcu. Wewnętrzny audyt z 2024 roku zarekomendował zakończenie procesu w odniesieniu do niewielkiej części francuskiego złota, wciąż przechowywanego w Nowym Jorku. Zakończenie programu zaplanowano na 2028 rok. Pozostały do dostosowania zapas, znajdujący się w Paryżu, wynosi 134 tony.
banque-france.fr
Podziemny skarbiec złota Francji
Jak wynika z dotychczasowych komunikatów Banku Francji, 91% krajowych rezerw złota znajduje się w Paryżu. Kruszec przechowywany jest w słynnym skarbcu La Souterraine – monumentalnej podziemnej konstrukcji komnat o powierzchni jednego hektara. Skarbiec, wybudowany w latach 20. XX wieku, ulokowany jest ponad 20 metrów pod paryską siedzibą instytucji, a jego sklepienie wspiera 658 betonowych kolumn. Pozostała część francuskich zasobów – około 219 ton – zdeponowana jest „za granicą”, przy czym należy przez to rozumieć skarbce w Nowym Jorku i Londynie.
La Souterraine, skarbiec Banku Francji o powierzchni 1 ha, zbudowany 27 metrów pod ziemią, którego sklepienie wspiera 658 kolumn (banque-france.fr)
Ostatnie wiadomości wskazują, że już około 96,3 proc. francuskich rezerw złota znajduje się w kraju. Warto przy tym wspomnieć, że sztabki w tych rezerwach to około 2337 ton, a około 100 ton to złote monety. Należy również mieć na uwadze, że Bank Francji przechowuje złoto w Paryżu na zasadzie depozytariusza w imieniu innych banków centralnych. Najbardziej znanym z tych klientów był niemiecki Bundesbak, który jednak ponad 10 lat temu zabrał cały depozyt 374 ton złota.
Jak wycofać złota z USA bez politycznego spięcia?
Wycofanie francuskiego złota z USA nie ma być powiązane z obecnymi transatlantyckimi napięciami politycznymi, a jedynie wpisuje się w program dostosowania standardu złota. Jak informuje Reuters, szef Banku Francji Francois Villeroy de Galhau oświadczył, że nowe sztabki pozostawiono w Paryżu, ponieważ złoto o wyższej jakości jest przedmiotem obrotu na rynku europejskim i że decyzja ta nie była motywowana politycznie. Nieprzewidywalność administracji USA otworzyła ostatnio dyskusję na temat repatriacji zza oceanu niemieckiego złota.
Z drugiej strony Francuzi w 2025 r. przeprowadzili manewr, o którym w kontekście polskich zasobów złota mówił niedawno prof. Adam Glapiński, który zasugerował sprzedaż rezerw złota w celu zaksięgowania zysku, który miałby trafić do budżetu na wydatki zbrojeniowe. Prezes NBP przy tym zaznaczył, że bank centralny mógłby odkupić sprzedane sztaby, tak aby wielkość dotychczas zgromadzonych rezerw się nie zmieniła. NBP dąży do posiadania 700 ton złota. Na koniec lutego rezerwy złota miały wielkość ponad 570 ton, a szacowany zysk z zakupów z lat 2020-2026 miał wynosić blisko 200 mld zł, czyli około 47 mld euro.