Po ekspedycji IGNIS u analizowanych astronautów zaobserwowano m.in. wyraźne zmiany w stężeniu witaminy D oraz w stabilności ich postawy – sugerują pierwsze rezultaty doświadczenia Astro Performance. W ramach studium zebrano ponad 14 tys. parametrów dotyczących zdrowia, które obecnie pomaga przetwarzać inteligencja sztuczna.
Pół roku przed podróżą kosmiczną IGNIS i miesiąc po jej zakończeniu, naukowcy z przedsięwzięcia Astro Performance (pierwotnie: Mollis Textus) zgromadzili obszerny zestaw informacji o stanie zdrowia i formie dwóch astronautów.
Poddano analizie dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego oraz drugiego uczestnika załogi, którego tożsamość pozostaje nieznana. Każdy z nich przeszedł dwukrotnie trwające wiele godzin badania, zawierające kompleksowy panel metaboliczny krwi, ocenę składu ciała, rezonans magnetyczny, testy wysiłkowe oraz próby sprawnościowe. W sumie zarejestrowano przeszło 14 tys. parametrów.
Jako grupę odniesienia wykorzystano 10 osób na Ziemi, które równocześnie realizowały podobny schemat medyczny i stosowały się do konkretnych wytycznych zdrowotnych.
– Przez to zamierzamy oddzielić te zmiany, które następują bezpośrednio pod wpływem mikrograwitacji, od tych, które są rezultatem intensywnego przygotowania, stresu lub zmian w strefach czasowych – objaśnił w rozmowie z PAP dr Norbert Kapiński z firmy Smarter Diagnostics, spin-offu z Uniwersytetu Warszawskiego odpowiedzialnego za eksperyment Astro Performance.
Badacze wyodrębnili na razie istotne odchylenia: 15 w panelu metabolicznym, 19 w ocenie ruchu i 11 w budowie ciała.
– Niektóre różnice przed i po locie były uderzające. Dostrzegliśmy przykładowo pogorszenie niektórych wskaźników testów stabilograficznych, odpowiedzialnych za motorykę – podkreślił dr Kapiński. Przykładem jest tutaj większa trudność z zachowaniem równowagi, podczas stania na jednej nodze przy zamkniętych powiekach. Zarejestrowano także znaczące zmiany mocy mięśniowej w połączeniach kończyn dolnych oraz zauważalne różnice w zagęszczeniu tkanki kostnej biodra.
– W warunkach mikrograwitacji kości i mięśnie słabną bardzo szybko, a astronauci w trakcie tej ekspedycji mieli dość ograniczony program ćwiczeń fizycznych – zaakcentował koordynator projektu. Następnym odkryciem był wzrost poziomu insuliny. A także wahania poziomu witaminy D, które zdaniem eksperta, stanowią wyraźny bodziec, że strategia suplementacji i odżywiania podczas przygotowań do misji, pobytu w przestrzeni kosmicznej oraz po powrocie wymaga dogłębnej analizy.
Analiza stanu zdrowia ekipy IGNIS to element prac nad oryginalną platformą do zautomatyzowanej diagnostyki. Algorytmy, wcześniej przeszkolone na danych od 3 tys. sportowców, tym razem wspierały medycynę kosmiczną.
– Nasza technologia opiera się na wyspecjalizowanych agentach AI. Jedni analizują rezonans, inni skład ciała albo rezultaty badań krwi. Pragniemy, aby specjalista nie musiał analizować tysięcy tabel, zdjęć lub opisów, lecz otrzymał od systemu gotowe zestawienie kluczowych anomalii – podsumował dr Norbert Kapiński.
Według autorów projektu, te same narzędzia mogą w przyszłości wspierać wojsko i formacje mundurowe. Badacze przygotowują obecnie „proof of concept” platformy, którą zamierzają przedstawić na międzynarodowych konferencjach astronautycznych.
– Ilość misji będzie rosła eksponencjalnie, m.in. dzięki programowi Artemis oraz turystyce kosmicznej. Żaden lekarz nie będzie w stanie samodzielnie przeanalizować tak ogromnego dopływu danych w krótkim czasie. Jeśli właściwie spożytkujemy obecne doświadczenia, Polska ma szansę stać się ważnym ośrodkiem medycyny kosmicznej – ocenił dr Kapiński.
Ludwika Tomala (PAP)
lt/ agt/