Umowa zlecenie: kompletny przewodnik.

Umowa-zlecenie to jedna z powszechnie używanych form zatrudnienia. Wyróżnia się ona większą giętkością, brakiem wymogu regulowania opłat na ubezpieczenie zdrowotne w razie choroby, jak i możliwością realizacji obowiązków poza miejscem funkcjonowania zleceniodawcy. 

fot. Thinkstock / / Bankier.pl

Na wstępie trzeba podkreślić, że umowa-zlecenie jest rodzajem umowy cywilnoprawnej. To oznacza, że w trakcie jej sporządzania, realizowania, rozwiązywania lub w trakcie rozwiązywania jakichkolwiek konfliktów obowiązują regulacje Kodeksu cywilnego (mianowicie art.734-751), a nie Kodeksu pracy. Przez umowę-zlecenie powinno się rozumieć zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do zrealizowania konkretnej czynności prawnej (na przykład pracy) na rzecz innego podmiotu (zleceniodawcy), na warunkach zawartych w umowie.

fot. / / Pexels

Sprawdź, gdzie otrzymasz najtańszą gotówkę »

Reklama

Zobacz także

Wybrane dla Ciebie: 10% zniżki na szkolne ubezpieczenie NNW, z kodem 02346

Firmy niejednokrotnie wykorzystują umowę-zlecenie jako substytutumowy o pracę, co generuje dla nich mniejsze wydatki. Jeśli z zapisu umowy wynika konieczność wypełniania obowiązków osobiście, za wynagrodzeniem, w miejscu i terminie ustalonym przez zleceniodawcę, to tak naprawdę mamy do czynienia z realizacją warunków umowy o pracę. Jeżeli jednak pracujemy w oparciu o umowę-zlecenie, to takie działanie pracodawcy może być powodem do nałożenia na niego kary grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł na mocy art. 281 Kodeksu pracy, jak również do powództwa o ustalenie stosunku prawnego w formie umowy o pracę, co łączy się z dodatkowymi uprawnieniami dla pracownika.

Różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W dzisiejszej sytuacji ekonomicznej pomimo wszystko bywa trudno rozpoznać, czy dana osoba wypełnia swoje zadania na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Od umowy o pracę umowę-zlecenie odróżniają następujące cechy:

• zleceniobiorca nie ma obowiązku realizacjizlecenia w dokładnie określonym miejscu ani czasie, nie jest też zależny odzleceniodawcy,
• zlecenie może być zrealizowane przez inną osobę,
• umowa-zlecenie nie musi być płatna,
• wypłata nie musi być wykonywana comiesięcznie,
• zleceniobiorca za uszczerbek wyrządzonyzleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizowanym zleceniem odpowiada całym swoim majątkiem.

Jakie klauzule powinny się znaleźć w umowie-zleceniu?

W umowie-zleceniu muszą wystąpić niżej wymienione elementy, które zostaną wyjaśnione: określenie stron umowy, opis zlecenia i współdziałania, czas realizacji zlecenia i honorarium oraz reguły dotyczące odpowiedzialności. 

• Określenie stron umowy

Jeśli umowa podpisywana jest między osobami fizycznymi, to w umowie muszą znaleźć się imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, adresy zamieszkania oraz numery dowodów tożsamości obu stron umowy oraz numery PESEL stron. Jeżeli osoby fizyczne będące stronami umowy prowadzą działalność gospodarczą, niezbędna będzie nazwa firmy i Numer Identyfikacji Podatkowej. Jeżeli jedną ze stron umowy jest spółka, konieczne będzie podanie nazwy spółki, adresu jej siedziby, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także osoby upoważnione do reprezentowania spółki. W umowie-zleceniu powinna figurować też lokalizacja i data jej podpisania.

• Opis zlecenia i ustalenie zakresu współdziałania

Strony muszą dokładnie wyszczególnić, na czym ma bazować świadczone zlecenie. Im bardziej szczegółowy będzie jego opis, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych odszkodowań i rozstrzygać spory. Z drugiej strony, w umowie muszą być zawarte również obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym dostarczenie odpowiednich materiałów do realizacji zlecenia.

• Czas trwania i wynagrodzenie

Umowa powinna również regulować okres trwania zlecenia, z uwzględnieniem dnia jego rozpoczęcia i zakończenia (lub zaznaczenie, że umowa jest na czas nieokreślony). Oczywiście, umowę można zerwać w trakcie jej trwania. 

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa podczas wykonywania pracy na podstawie zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku jest to 14,70 zł brutto, więc honorarium za godzinę pracy nie może być niższe od tej kwoty. Jeśli jednak strony ustaliły mniejszą sumę, należy ją wyrównać do minimalnej stawki. Aby znać właściwą wartość, trzeba dodać do umowy zapis określenia sposobu weryfikacji liczby przepracowanych godzin. 

• Odpowiedzialność

W umowie-zleceniu powinien pojawić się także zapis, który reguluje sytuację naruszenia postanowień umowy. Może to dotyczyć niezrealizowania zlecenia w terminie oraz wykonania w sposób błędny lub niedbały. W tym punkcie należy również wyszczególnić konsekwencje takich zdarzeń – na przykład unieważnienie zlecenia lub zaniżenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, w umowie strony mogą zawrzeć zastrzeżenie, że nie dopuszcza się przekazywania powierzonych czynności osobom trzecim. Można dołączyć także zapis, że w sprawach nieuregulowanych umową obowiązują regulacje Kodeksu cywilnego (co jest tylko potwierdzeniem), oraz to, że wszelkie zmiany w umowie mogą być wprowadzane tylko na piśmie, pod groźbą nieważności. Rzecz jasna umowa powinna być odręcznie podpisana przez obie strony.

Trzeba jednak dodać, że umowa-zlecenie w odróżnieniu od umowy o pracę nie musi być zawarta na piśmie. Strony mogą zawrzeć umowę-zlecenie również ustnie, a wszelkie zmiany umowy zawarte w ten sposób także mogą być wprowadzone w tej samej formie. Dodatkowo, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, to nie obowiązują nas na przykład przepisy ochronne dotyczące czasu pracy, minimalne wynagrodzenie, prawo do urlopu, prawo do przerw w pracy ani okres wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny z umową-zlecenie? Sprawdź oferty banków »

Kiedy zawierać umowę-zlecenie?

Tak samo jak w przypadku umowy o pracę, umowa-zlecenie jest umową dbałego działania. To znaczy, że w przypadku tej formy zatrudnienia kluczowy jest fakt wykonywania danej pracy, a nie jej rezultat. Sytuacja wygląda inaczej na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie najważniejszy będzie rezultat pracy, a nie fakt jej realizowania. Podpisanie umowy zlecenia będzie więc właściwe na przykład w poniższych pracach:

• roznoszenie materiałów reklamowych lub telemarketing,
• usługi ochroniarskie,
• catering, prace porządkowe,
• opieka nad dzieckiem, osobą w podeszłym wieku, lub niepełnosprawną,
• zewnętrzne usługi prawne, księgowe, informatyczne.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne i emerytalne (nie są pobierane, jeśli zleceniobiorca ma status studenta) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Co więcej, zleceniobiorca może dobrowolnie obciążyć swoje wynagrodzenie składką na ubezpieczenie w razie choroby.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – różnice

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, trzeba odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18 proc. wynagrodzenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o sumę pobranej składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzekraczającej 7,75 proc. podstawy wymiaru składki.

Podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie świadczeń i ubezpieczeń
Świadczenie / ubezpieczenie	Umowa-zlecenie	Umowa o pracę
Ubezpieczenie społeczne	Obowiązkowo, jeżeli stanowi jedyny tytuł do ubezpieczenia	Tak, obowiązkowo
Ubezpieczenie zdrowotne	Obowiązkowo, jeżeli stanowi jedyny tytuł do ubezpieczenia	Tak, obowiązkowo
Ubezpieczenie chorobowe	Dobrowolnie (zleceniobiorca musi złożyć stosowny wniosek)	Tak, obowiązkowo
Urlop wypoczynkowy	Nie, chyba że zatrudniony ustali ze zleceniodawcą na piśmie wynagrodzenie za czas niewykonywania zlecenia	Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy
Zwolnienie lekarskie	Tak, jeżeli zleceniobiorca zawnioskuje o objęcie go ubezpieczeniem chorobowym	Tak
Zasiłek macierzyński i urlop na opiekę nad dzieckiem	Tak, jeżeli zleceniobiorca zawnioskuje o objęcie go ubezpieczeniem chorobowym	Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy
Urlop na żądanie	Nie przysługuje	Tak, wynika z przepisów Kodeksu Pracy
Staż pracy	Tak, jeżeli umowa-zlecenie jest jedyną podstawą do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych	Tak
Źródło: Opracowanie własne, Bankier.pl

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica przy koszcie zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student do 26 roku życia lub osiąga w innej firmie przychód w kwocie równej lub wyższej od minimalnego wynagrodzenia – wówczas pracodawca nie odprowadza od zleceniodawcy swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z czynników, dla którego umowy cywilnoprawne są tak popularne.

Najistotniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie na bazie umowy-zlecenia dla części osób będzie korzystniejszym wyjściem niż praca na umowie o pracę, jednakże osoby poszukujące stałego zatrudnienia mogą nie być z niej usatysfakcjonowane. Umowę-zlecenie cechuje przede wszystkim:

• duża dowolność zarówno w zawieraniu, jak i w rozwiązywaniu umowy, ale z drugiej strony ryzyko zerwania z dnia na dzień dla obu stron
• brak składek od zleceniobiorcy, który jest studentem, a także brak obowiązku opłacania składki chorobowej
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą
• wyższe wynagrodzenie „na rękę” oraz mniejsze obciążenia pracownika dla pracodawcy
• brak uprawnień wynikających z umowy o pracę, ale zleceniobiorca, jeśli znajdą się odpowiednie zapisy w umowie, może otrzymywać analogiczne świadczenia jak pracownik, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów delegacji, itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie charakteryzuje się większą swobodą, może być zlecana osobom trzecim, a realizować ją można poza siedzibą firmy. Honorarium jednak nie powinno być mniejsze od minimalnej płacy godzinowej, która w 2019 roku wynosi 14,70 zł brutto

Jak zerwać umowę-zlecenie

Zgodnie z regulacjami Kodeksu cywilnego, rozwiązanie umowy-zlecenia może się odbyć niezależnie od terminu, na jaki została ona podpisana. Oznacza to, że po wypowiedzeniu umowa traci moc ze skutkiem natychmiastowym. Jednak strony mogą zamieścić w dokumencie zapis dotyczący czasu wypowiedzenia, co nie wyklucza możliwości jej zerwania z ważnych powodów.  

Zasadniczo rozwiązanie umowy-zlecenia nie musi być sporządzone na piśmie, jednak musi zostać przekazane w taki sposób, aby strony nie miały wątpliwości co do charakteru czynności prawnej. Co więcej – wypowiedzenie powinno być zawarte w tej samej formie, w której została podpisana umowa. 

Co musi zawierać rozwiązanie umowy-zlecenia? Przede wszystkim datę i miejsce sporządzenia dokumentu, dane stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres siedziby firmy lub miejsce zamieszkanie. Dodatkowo musi zawierać informację o tym, kto rozwiązuje umowę-zlecenie oraz, jeśli przyczyna była ważna, określić jej podstawy. Na zakończenie obie strony muszą złożyć swoje podpisy. 

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek