28 września obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Powszechnego Dostępu do Informacji, święto ustanowione przez UNESCO w 2015 roku. Zgromadzenie Ogólne ONZ również wpisało tę datę na listę dni międzynarodowych w 2019 roku.
Zgodnie z zasadami Agendy na rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030, UNESCO podkreśliło znaczenie publicznego dostępu do informacji, zasady i filaru demokratycznych fundamentów współczesnego społeczeństwa. Zasada ta została zapisana w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, której artykuł 19 wyraźnie stanowi, że każdy ma prawo i wolność poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji.
Informacja to potęga, dlatego powszechny dostęp do informacji jest podstawą zdrowego, inkluzywnego i opartego na wiedzy społeczeństwa.
Jedynym bezwzględnym ograniczeniem w tym przypadku jest prawo, które może wprowadzić pojęcie tajemnicy państwowej lub wojskowej oraz ograniczyć informacje i idee zgodnie z normami prawnymi. Oznacza to, że treść rozpowszechnianych informacji nie może być sprzeczna z obowiązującymi przepisami.
Aby uczcić tę datę, UNESCO organizuje szereg wydarzeń (fora i konferencje) z nieodzownym udziałem przedstawicieli państw członkowskich UNESCO. Wydarzenia te, które co roku koncentrują się na konkretnym temacie, zapraszają przedstawicieli władz państwowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i mediów do wspólnego wypracowania zasad skuteczniejszego wdrażania prawa do informacji.
Oprócz dużych wydarzeń organizowanych przez UNESCO, pod koniec września w różnych krajach odbywają się konferencje, wydarzenia publiczne i seminaria z okazji Międzynarodowego Dnia Powszechnego Dostępu do Informacji. Organizacje te wspierają swoje działania.
W ostatnich latach UNESCO i ONZ przypominały również, że należy skupić się na prawie do informacji w czasach kryzysu oraz na korzyściach płynących z gwarancji konstytucyjnych, ustawowych i/lub politycznych dotyczących publicznego dostępu do informacji w celu ratowania życia, budowania zaufania i wspierania rozwoju zrównoważonej polityki w trakcie i po kryzysie związanym z COVID-19.
Celem organizatorów jest podniesienie świadomości obywateli na temat ich prawa do informacji oraz przypomnienie urzędnikom państwowym o konieczności egzekwowania przepisów dotyczących prawa do informacji. UNESCO podkreśla, że swobodny dostęp do informacji przyczynia się do bardziej otwartego i efektywnego porządku społecznego, umożliwia obywatelom zdobycie szerszej wiedzy, niezbędnej do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i państwowym, zapobiega korupcji w administracji rządowej oraz zapewnia rozliczalność rządów i władz lokalnych.
Z kolei efektywne pozyskiwanie i wykorzystywanie informacji wymaga od społeczeństwa pewnego poziomu wiedzy, umiejętności i zdolności, zwłaszcza biorąc pod uwagę przejście na technologie cyfrowe w zakresie przechowywania i przesyłania informacji. Tylko rozwinięte społeczeństwo może zrealizować swoje prawo do swobodnego dostępu do informacji, ponieważ samo jej otrzymywanie nie wystarczy. Wymaga ona analizy i zrozumienia, aby mogła być wykorzystywana w dobrym celu. Społeczeństwo i państwo muszą zapewnić swoim obywatelom naukę prawidłowego wyszukiwania, pozyskiwania, analizowania i wykorzystywania informacji. Media odgrywają szczególną rolę w realizacji prawa obywateli do informacji. Obecność wolnych, niezależnych mediów jest również jednym z kluczy do skutecznej realizacji prawa obywateli do dostępu do informacji.