Komisja sejmowa ds. rolnictwa zaakceptowała w czwartek modyfikację treści prezydenckiej preambuły do projektu ustawy dotyczącej wstrzymania obrotu państwowymi gruntami rolnymi. Jednocześnie, opowiedziała się negatywnie wobec usunięcia z regulacji możliwości zbywania działek rolnych o powierzchni do 5 ha bez uzyskania akceptacji ministra rolnictwa.
Dotyczy to przepisów planujących zamrożenie sprzedaży gruntów państwowych do roku 2036. Zgłoszono trzy projekty ustaw w tym zakresie – prezydencki, rządowy i PiS. Każdy z nich postulował wydłużenie zakazu o następne 10 lat. W trakcie wstępnego omówienia tych projektów, za wiodący uznano projekt prezydencki „o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony polskiego rolnictwa”.
Prezydent w swoim projekcie przedstawił propozycję zmiany preambuły do ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Jak objaśnił szef Kancelarii Prezydenta RP Zbigniew Bogucki, jest to „akt prawny będący fundamentem polskiego rolnictwa”.
Prezydencka preambuła odnosi się do aktualnej sytuacji, w tym do „niebezpieczeństwa wynikającego z napływu produktów rolnych spoza granic Unii Europejskiej”. Podczas prac parlamentarnych posłowie uznali, że preambuła powinna mieć charakter bardziej uniwersalny. W drugim czytaniu zarówno parlamentarzyści koalicji, jak i reprezentanci PiS zasugerowali jej modyfikację.
W czwartkowy wieczór poparcie komisji uzyskała poprawka KO, za którą głosowało 18 posłów, 14 było przeciwnych, a 1 osoba wstrzymała się od głosu.
Wersja preambuły zaproponowana przez KO brzmi: „Kierując się przekonaniem, że gospodarstwa rodzinne, zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią fundament ustroju rolnego Rzeczypospolitej Polskiej, zmierzając do wzmocnienia ochrony oraz trwałego rozwoju tych gospodarstw, uwzględniając potrzebę zapewnienia odpowiedniego zagospodarowania ziemi rolnej na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, dbając o bezpieczeństwo żywnościowe obywateli, a także chcąc wspierać zrównoważone rolnictwo i działalność rolniczą oraz promować rozwój terenów wiejskich, jako element spójnej polityki rolnej państwa, uchwala się niniejszą ustawę”.
W związku z przyjęciem poprawki KO, zmiana preambuły zaproponowana przez PiS i popierana przez przedstawicieli prezydenta nie została poddana głosowaniu; komisja zarekomendowała jej odrzucenie.
Kolejna poprawka PiS, również z poparciem kancelarii prezydenta, dotyczyła usunięcia przepisu, zaproponowanego przez PSL i przyjętego podczas pierwszego omówienia projektu w komisji. Chodzi o umożliwienie sprzedaży nieruchomości należących do Skarbu Państwa rolnikom indywidualnym o powierzchni do 5 ha bez zgody ministra rolnictwa (w obecnych przepisach bez takiej zgody można zbyć nieruchomość do 2 ha).
W czwartek Bogucki podkreślał, że poprawka PSL zgłoszona podczas wstępnego omówienia projektu wykracza poza zakres projektu wniesionego przez prezydenta i „powinna być rozpatrywana jako odrębna inicjatywa ustawodawcza”. Dodał, że biuro legislacyjne zgłaszało w tej kwestii „zarzut konstytucyjny”. Przeciwni tej zmianie byli również posłowie PiS, argumentując, że jest to ułatwienie obrotu gruntami z państwowego funduszu nieruchomości rolnych.
Autor poprawki Jarosław Rzepa (PSL) odpowiadał, że rezygnacja z wymogu zgody ministra rolnictwa skróci czas podejmowania decyzji o 6 miesięcy. Przekazał, że w latach 2016-2025 wnioski dotyczące wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej o powierzchni od 2 ha do 5 ha stanowiły 35 proc. wszystkich wniosków, ale dotyczyły tylko około 5 proc. ogólnej powierzchni nieruchomości, a 98 proc. wniosków zostało rozpatrzonych pozytywnie. Przekonywał, że zgłoszona przez niego poprawka nie jest żadnym „uwolnieniem” sprzedaży państwowych gruntów.
Wniosek PiS o usunięcie zmiany upadł w głosowaniu w komisji – opowiedziało się za nim 16 posłów, a 17 było przeciwnych. W związku z tym komisja zarekomendowała Sejmowi odrzucenie tej poprawki.
Obecnie do kwietnia 2026 r. obowiązuje zakaz sprzedaży gruntów z zasobu Skarbu Państwa. Preferowaną formą użytkowania ziemi jest dzierżawa. (PAP)
awy/ malk/ mick/