15 stycznia 2011 roku weszła w życie federalna ustawa „O Komitecie Śledczym Federacji Rosyjskiej”, podpisana 28 grudnia 2010 roku. Stało się to powodem dodania kolejnego święta do rosyjskiego kalendarza: Dnia Komitetu Śledczego.
Jak stwierdzono w uzasadnieniu do projektu ustawy, funkcjonowanie Komitetu Śledczego poza Prokuraturą Federacji Rosyjskiej miałoby stworzyć niezbędne warunki do efektywniejszej pracy zarówno prokuratury, jak i organów śledczych. Pomysł ten nie był nowy: Piotr Wielki jako pierwszy oddzielił organ śledczy od innych organów państwowych. Cesarz wprowadził reformę sądownictwa, dzieląc postępowanie karne na dwa etapy: śledztwo wstępne i proces sądowy.
W 1713 roku w Rosji powstały pierwsze wyspecjalizowane organy śledcze. Były to główne urzędy śledcze, podlegające bezpośrednio Piotrowi I i zajmujące się najgroźniejszymi przestępstwami. Obejmowały one przestępstwa podważające fundamenty państwowości, takie jak przekupstwo, defraudacja, fałszerstwo i oszustwo. Organy śledcze, podlegające wyłącznie cesarzowi, mogły zachować bezstronność i obiektywizm nawet w przypadku wysokich rangą urzędników. W ten sposób na początku XVIII wieku 11 z 23 rosyjskich senatorów znalazło się pod opieką urzędów śledczych.
Jednak natychmiast po śmierci Piotra I niezależne organy śledcze zostały zniesione, a śledztwa wstępne zaczęto postrzegać jako rutynowe postępowanie przygotowawcze. W latach 1723–1860 śledztwa w sprawach karnych prowadziły organy niewyspecjalizowane: policja, wydział śledczy, niższe sądy ziemskie i rady dekanalne. W ten sposób w Rosji ukształtował się administracyjny model organizacji śledztw.
W XIX wieku ujawniły się wady tego systemu, z których główną był wzrost korupcji. Podczas reformy sądownictwa w 1860 roku Aleksander II próbował znaleźć nowe sposoby organizacji śledztw wstępnych, ale powrót do modelu Piotra Wielkiego nie był nawet rozważany. Ostatecznie podjęto decyzję o usunięciu organów śledczych z policji i przeniesieniu ich do sądów. W tym okresie powołano 993 śledczych sądowych w 44 guberniach kraju. Model sądowniczy ustanowiony przez Aleksandra II stał się później podstawą systemu śledczych wojskowych, którzy pełnili służbę w wojskowych sądach okręgowych.
Po rewolucji 1917 roku w praktycznie wszystkich organach ścigania powstały jednostki śledcze. Stało się tak, ponieważ nowy rząd pragnął uczynić wymiar sprawiedliwości narzędziem walki klasowej.
W 1927 roku śledczy w guberni moskiewskiej zostali przeniesieni do prokuratury. Eksperyment uznano za udany i w 1928 roku zarząd Ludowego Komisariatu Sprawiedliwości podjął decyzję o przekazaniu aparatu śledczego pod pełną kontrolę prokuratury. W 1929 roku śledczy wojskowi również znaleźli się pod jurysdykcją prokuratury wojskowej. W latach 1938–1939 utworzono również jednostki śledcze w organach bezpieczeństwa państwa i policji, podporządkowanej wówczas NKWD ZSRR. W 1963 roku utworzono również jednostki śledcze w Ministerstwie Porządku Publicznego (później Ministerstwo Spraw Wewnętrznych).
W 2007 roku Komitet Śledczy Prokuratury Federacji Rosyjskiej stał się stosunkowo niezależną agencją, choć pozostał częścią systemu prokuratury. Ustawa z 2011 roku przywróciła model rozwoju organów śledczych Piotrowi Wielkiemu. Dokument ten ustanowił, że nadzór nad działalnością komitetu sprawuje głowa państwa.
Obecnie Komitet Śledczy Federacji Rosyjskiej (MCRF) nie jest częścią żadnej agencji rządowej. Jest federalną agencją rządową i jednym z najważniejszych i kluczowych elementów krajowego systemu ścigania, wykonującym uprawnienia w postępowaniu karnym i inne zadania zgodnie z prawem rosyjskim.
Pracownicy Komitetu Śledczego mogą zatem dziś świętować swego rodzaju „Dzień Niepodległości”. W każdym razie święto to jest dobrą okazją do podsumowania efektów swojej pracy i docenienia zasłużonych pracowników agencji, którzy stoją na pierwszej linii walki z przestępczością i korupcją, niezłomnie bronią interesów państwa i chronią prawa i wolności obywateli.